QUẢN LÝ NỢ CÔNG NHẰM BẢO ĐẢM AN TOÀN TÀI CHÍNH QUỐC GIA CỦA VIỆT NAM
Quản lý kinh tế
Luận án tập trung nghiên cứu vấn đề quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia của Việt Nam. Nợ công được xác định là công cụ quan trọng để tài trợ nhu cầu vốn cho nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu đầu tư và phát triển sản xuất. Đối với Việt Nam, mặc dù nợ công vẫn trong giới hạn an toàn, việc quản lý nợ công hiệu quả là then chốt để tránh khủng hoảng, duy trì uy tín quốc gia và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Giai đoạn 2016-2022, dư nợ công của Việt Nam đã giảm đáng kể từ 63,7% GDP (2016) xuống 38,0% GDP (2022), với tốc độ tăng nợ công giảm từ 18,1%/năm (2011-2015) xuống 6,4%/năm (2016-2020), đồng thời tỷ trọng nợ trong nước tăng lên. Bối cảnh đại dịch Covid-19 và xung đột toàn cầu đã gây ra nhiều thách thức, tác động tiêu cực đến khả năng huy động vốn và an toàn tài chính quốc gia.
Luận án đóng góp cả về mặt lý luận và thực tiễn. Về lý luận, công trình hệ thống hóa và làm sâu sắc hơn cơ sở về nợ công, quản lý nợ công, các nhân tố ảnh hưởng và mối quan hệ giữa nợ công với an toàn tài chính quốc gia, đồng thời làm rõ mục tiêu, nội dung quản lý nợ công và mối quan hệ giữa các chỉ tiêu đánh giá. Về thực tiễn, luận án phân tích các tiêu chí đánh giá quản lý nợ công trong việc huy động vốn cho đầu tư phát triển, đánh giá thực trạng nợ công và quản lý nợ công, mối quan hệ giữa các tiêu chí đánh giá với an toàn tài chính quốc gia. Từ đó, cung cấp cơ sở để đề xuất quan điểm, mục tiêu, định hướng và giải pháp quản lý nợ công nhằm đảm bảo an toàn tài chính quốc gia.
Kết cấu luận án gồm 4 chương, bao gồm tổng quan nghiên cứu, cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế, thực trạng quản lý nợ công tại Việt Nam và các giải pháp đến năm 2030. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu trong việc ban hành khuôn khổ pháp lý, xây dựng chiến lược và kiện toàn bộ máy quản lý nợ công, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế như sự chưa đồng bộ trong văn bản pháp luật, việc phân cấp quản lý chưa phù hợp, và công tác kiểm tra, giám sát còn chưa hiệu quả. Các nguyên nhân chính bao gồm công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ còn lúng túng, nguồn lực thực hiện thiếu, thâm hụt ngân sách cao, tăng trưởng kinh tế chưa vững chắc, và ảnh hưởng từ các yếu tố kinh tế vĩ mô bên ngoài. Luận án đề xuất các giải pháp toàn diện để tăng cường khả năng huy động vốn, phân bổ và sử dụng vốn vay có hiệu quả, đảm bảo bền vững nợ công và an toàn tài chính quốc gia.
1. Lý do nghiên cứu đề tài Luận án
2. Những điểm mới của Luận án
2.1. Về lý luận
2.2. Về thực tiễn
3. Kết cấu của Luận án
1.1. Tổng quan các công trình và khoảng trống nghiên cứu
1.2. MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
1.2.1.1. Mục tiêu chung
1.2.1.2. Mục tiêu cụ thể
1.2.2. Đối tượng nghiên cứu
1.2.3. Phạm vi nghiên cứu
1.2.3.1. Phạm vi về nội dung
1.2.3.2. Phạm vi về không gian
1.2.3.3. Phạm vi về thời gian
1.2.4. Câu hỏi nghiên cứu
1.3. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
1.3.1. Cách tiếp cận và khung phân tích
1.3.1.1. Cách tiếp cận
1.3.1.2. Khung phân tích vấn đề của luận án
1.3.2. Phương pháp nghiên cứu
1.3.2.1. Phương pháp thu thập thông tin, số liệu thứ cấp
1.3.2.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
1.3.2.3. Phương pháp phân tích thông tin, số liệu.
2.1. Cơ sở lý luận về quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia.
2.1.1. Một số khái niệm
2.1.1.1. Khái niệm về nợ công
2.1.1.2. Khái niệm về quản lý nợ công
2.1.1.3. An toàn tài chính quốc gia
2.1.2. Đặc điểm, phân loại nợ công
2.1.2.1. Đặc điểm nợ công
2.1.2.1. Phân loại nợ công
2.1.3. Mối quan hệ giữa quản lý nợ công và bảo đảm an toàn tài chính quốc gia
2.1.3.1. Quản lý nợ công và an toàn tài chính quốc gia
2.1.3.2. Quản lý nợ công với chính sách tài khóa, tiền tệ
2.1.3.3. Quản lý nợ công và hoạt động tiền tệ, ngân hàng
2.1.4. Chủ thể, đối tượng và mục tiêu của quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia
2.1.4.1. Chủ thể quản lý nợ công
2.1.4.2. Đối tượng quản lý nợ công
2.1.4.3. Mục tiêu quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia
2.1.5. Nội dung quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia
2.1.5.1. Ban hành và thực hiện khuôn khổ pháp lý về quản lý nợ công
2.1.5.2. Xây dựng và thực hiện chiến lược, kế hoạch quản lý nợ công
2.1.5.3. Tổ chức bộ máy quản lý nợ công
2.1.5.4. Kiểm tra, giám sát quản lý nợ công
2.1.6. Chỉ tiêu đánh giá nợ công và quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia.
2.1.6.1. Chỉ tiêu đánh giá nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia
2.1.6.2. Chỉ tiêu đánh giá quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia.
2.1.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia
2.1.7.1. Quản lý điều hành của Chính phủ
2.1.7.2. Nguồn lực thực hiện
2.1.7.3. Các yếu tố kinh tế vĩ mô bao gồm:
2.2. Kinh nghiệm quốc tế về quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia và bài học cho Việt Nam
2.2.1. Kinh nghiệm quản lý nợ công của Ấn Độ
2.2.2. Kinh nghiệm quản lý nợ công của Thái Lan
2.2.3. Kinh nghiệm quản lý nợ công của Nhật Bản
2.2.4. Kinh nghiệm quản lý nợ công của Trung Quốc
2.2.5. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam về quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia
3.1. Thực trạng nợ công và an toàn tài chính quốc gia của Việt Nam.
3.1.1. Thực trạng nợ công của Việt Nam
3.1.1.1. Quy mô, tốc độ tăng nợ công
3.1.1.2. Thực trạng nguồn vốn vay và lãi suất vay nợ công
3.1.1.3. Thực trạng phân bổ và sử dụng nguồn vốn vay nợ công
3.1.1.4. Thực trạng trả nợ công
3.1.2. Thực trạng an toàn tài chính quốc gia của Việt Nam
3.1.2.1. Đảm bảo huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển
3.1.2.2. Đảm bảo cân đối ngân sách nhà nước
3.1.2.3. Đảm bảo hiệu quả đầu tư công
3.1.2.4. Đảm bảo khả năng hoạt động của thị trường tài chính.
3.1.3. Nợ công với an toàn tài chính quốc gia
3.1.3.1. Nợ công với việc đảm bảo huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển
3.1.3.2. Nợ công với đảm bảo cân đối ngân sách nhà nước
3.1.3.3. Nợ công với hiệu quả đầu tư công
3.1.3.4. Nợ công với hoạt động của thị trường tài chính
3.2. Đánh giá thực trạng quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia của Việt Nam.
3.2.1. Xây dựng khuôn khổ pháp lý về quản lý nợ công
3.2.1.1. Thực trạng xây dựng khuôn khổ pháp lý về quản lý nợ công
3.2.1.2. Một số nội dung quy định chủ yếu về pháp luật quản lý nợ công
3.2.1.3. Đánh giá khuôn khổ pháp luật quản lý nợ công
3.2.2. Xây dựng chiến lược, chương trình và kế hoạch quản lý nợ công
3.2.2.1. Thực trạng xây dựng chiến lược, chương trình, kế hoạch nợ công
3.2.2.2. Nội dung chủ yếu của chiến lược, chương trình, kế hoạch nợ công
3.2.2.3. Đánh giá thực trạng chiến lược, chương trình và kế hoạch quản lý nợ công.
3.2.3. Tổ chức bộ máy quản lý nợ công
3.2.3.1. Mô hình bộ máy quản lý nợ công
3.2.3.2. Chức năng của các cơ quan trong quản lý nợ công
3.2.3.3. Đánh giá thực trạng bộ máy quản lý nợ công
3.2.4. Kiểm tra, giám sát quản lý nợ công
3.2.4.1. Công tác kiểm tra, giám sát quản lý nợ công
3.2.4.2. Trách nhiệm các cơ quan trong kiểm tra, giám sát quản lý nợ công
3.2.4.3. Đánh giá thực trạng kiểm tra, giám sát quản lý nợ công
3.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập
1). Công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ
2). Nguồn lực thực hiện còn thiếu và yếu
3). Thâm hụt ngân sách vẫn còn ở mức cao
4). Tăng trưởng kinh tế chưa vững chắc
(5). Lãi suất vay và điều hành chính sách tỷ giá hối đoái bị tác động bởi yếu tố bên ngoài
3.4. Đánh giá chung về quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia của Việt Nam.
3.4.1. Những kết quả đạt được
3.4.1.1. Ban hành khuôn khổ pháp lý về quản lý nợ công
3.4.1.2. Xây dựng và thực hiện chiến lược, chương trình và kế hoạch quản lý nợ công bảo đảm an toàn tài chính quốc gia.
3.4.1.3. Xây dựng và kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia
3.4.1.4. Kiểm tra, giám sát quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia
3.4.2. Những hạn chế, bất cập
3.4.2.1. Về khuôn khổ pháp lý quản lý nợ công
3.4.2.2. Xây dựng chiến lược, chương trình và kế hoạch nợ công
3.4.2.3. Bộ máy quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia
3.4.2.4. Kiểm tra, giám sát quản lý nợ công
4.1. Bối cảnh quốc tế, trong nước
4.1.1. Bối cảnh quốc tế và khu vực
4.1.2. Bối cảnh trong nước
4.2. Quan điểm, mục tiêu và định hướng hoàn thiện quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia đến năm 2030.
4.2.1. Quan điểm
4.2.2. Mục tiêu
1). Mục tiêu chung
2). Mục tiêu cụ thể
4.2.3. Định hướng hoàn thiện quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia đến năm 2030
4.3. Giải pháp hoàn thiện quản lý nợ công nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia.
4.3.1. Hoàn thiện thể chế về quản lý nợ công
4.3.2. Xây dựng chiến lược, chương trình, kế hoạch quản lý nợ công
4.3.3. Tổ chức bộ máy quản lý nợ công
4.3.4. Kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm trong quản lý nợ công
4.3.5. Một số giải pháp khác
4.3.5.1. Ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng kinh tế
4.3.5.2. Tăng cường phối hợp giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và nợ công
4.3.5.3. Cơ cấu lại ngân sách nhà nước, đầu tư công và quản lý nợ công
4.3.5.4. Phát triển thị trường tài chính
4.3.5.5. Phát triển công nghệ thông tin, cơ sở dữ liệu
1. Kết luận
2. Những hạn chế của luận án
3. Kiến nghị cho những nghiên cứu tiếp theo