NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ HOẠT TÍNH GÂY ĐỘC TẾ BÀO CỦA HAI LOÀI MACARANGA INDICA VÀ MACARANGA DENTICULATA HỌ THẦU DẦU (EUPHORBIACEAE) Ở VIỆT NAM
Hóa học
Luận án "Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính gây độc tế bào của hai loài Macaranga indica và Macaranga denticulata họ Thầu dầu (Euphorbiaceae) ở Việt Nam" được thực hiện trong bối cảnh bệnh ung thư là một thách thức y tế toàn cầu với tỷ lệ tử vong cao, và Việt Nam sở hữu nguồn thực vật phong phú chưa được khai thác hết tiềm năng dược liệu. Mục tiêu chính của nghiên cứu là phát hiện các hợp chất có hoạt tính chống ung thư từ hai loài Macaranga indica và Macaranga denticulata, thông qua việc phân lập, xác định cấu trúc hóa học và khảo sát hoạt tính gây độc tế bào của chúng.
Các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm tổng quan tài liệu về chi Macaranga, phân lập các hợp chất bằng phương pháp sắc ký, xác định cấu trúc bằng các phương pháp vật lý và hóa học, và thử hoạt tính chống ung thư in vitro trên các dòng tế bào ung thư như KB, MCF-7, Hep-G2, Lu-1. Luận án gồm 142 trang, bao gồm phần Đặt vấn đề, Chương 1: Tổng quan, Chương 2: Thực nghiệm và phương pháp, Chương 3: Kết quả và thảo luận, Tài liệu tham khảo, Kết luận, Tính mới, Kiến nghị và Danh mục các công trình liên quan.
Tổng cộng 40 hợp chất đã được phân lập và xác định cấu trúc từ hai loài này. Cụ thể, 22 hợp chất từ lá M. indica (trong đó có 7 hợp chất mới thuộc nhóm prenylated flavonoid), 10 hợp chất từ thân M. indica (9 flavonoid và 1 lignan), và 8 hợp chất từ quả M. denticulata (trong đó có 1 hợp chất mới thuộc nhóm flavonoid).
Kết quả thử nghiệm hoạt tính gây độc tế bào cho thấy 24 trong tổng số 37 hợp chất được thử nghiệm có hoạt tính từ rất mạnh đến trung bình trên 7 dòng tế bào ung thư ở người (KB, Hep-G2, MCF-7, Lu-1, Hep3B, A-549 và Hela), với giá trị IC50 dao động từ 0,6±0,1 đến 62,8±2,2 µM. Đặc biệt, các hợp chất mới như MIL2, MIL5-7 từ lá M. indica và MDF1 từ quả M. denticulata, cùng với MIL11-12 và MDF6-7, thể hiện hoạt tính mạnh, thậm chí mạnh hơn chất đối chứng dương Mitoxantrone. Luận án đã bổ sung 8 hợp chất mới vào ngân hàng hợp chất thiên nhiên và cung cấp những kết quả đầu tiên về hoạt tính gây độc tế bào ung thư của các hợp chất này. Nghiên cứu đề xuất tiếp tục điều tra sâu hơn về cơ chế tác dụng và độ chọn lọc của các hợp chất có triển vọng.