Nghiên cứu phân lập và tác dụng điều trị bệnh đái tháo đường type 2 của các hoạt chất sinh học từ một số loài thực vật thu hái tại miền Trung.
Không xác định trong tài liệu.
Luận án này tập trung nghiên cứu tác dụng điều trị bệnh đái tháo đường type 2 (ĐTĐ type 2) của các hoạt chất sinh học từ một số loài thực vật thu hái tại miền Trung Việt Nam, nhằm tìm kiếm các loại thuốc mới từ tự nhiên. Đề tài xuất phát từ tính cấp thiết của bệnh ĐTĐ, một rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng với tỷ lệ mắc và tử vong cao trên toàn cầu, và tiềm năng của thực vật làm nguồn dược liệu an toàn.
Mục tiêu chính của luận án bao gồm sàng lọc các thực vật có khả năng hạ đường huyết trên mô hình chuột ĐTĐ type 2, phân lập và xác định cấu trúc hóa học của các hợp chất hoạt tính, làm rõ cơ chế hoạt động của chúng, và phát triển cao hỗn hợp từ các thực vật hiệu quả để tăng cường tác dụng điều trị, đồng thời đánh giá độc tính cấp.
Kết quả nghiên cứu đã sàng lọc được 8 trên 20 mẫu thực vật có tác dụng hạ đường huyết tốt trên chuột ĐTĐ type 2, trong đó chè dây và lá đắng được chọn để nghiên cứu sâu hơn. Đặc biệt, chè dây và một số thực vật khác lần đầu tiên được nghiên cứu về hoạt tính này ở Việt Nam, và chưa có công trình quốc tế nào về tác dụng hạ đường huyết của chè dây.
Từ chè dây, năm hợp chất tinh sạch đã được phân lập và xác định cấu trúc, bao gồm myricetin, dihydromyricetin, phloretin, myricitrin và quercetin (quercetin lần đầu được phân lập từ chè dây). Luận án cũng lần đầu tiên công bố hoạt tính ức chế enzyme α-amylase và α-glucosidase của các chất này. Phloretin được chứng minh khả năng giảm tính kháng insulin ở tế bào 3T3-L1 gây ra bởi TNF-α và khôi phục biểu hiện protein pIRS-1 và pY20.
Từ lá đắng, một chất mới là vernonioside VN (LĐB) đã được phân lập và xác định cấu trúc, đây là chất mới lần đầu tiên được phân lập từ thiên nhiên và từ cây lá đắng. Vernonioside VN lần đầu được nghiên cứu về khả năng ức chế các cytokine tiền viêm (TNF-α, IL-6, IL-8) mà không ảnh hưởng đến cytokine kháng viêm IL-10.
Cao chiết chè dây và lá đắng (500 mg/kg) cũng cho thấy tác dụng phục hồi tụy và gan bị tổn thương ở chuột ĐTĐ type 2. Cuối cùng, một cao hỗn hợp gồm chè dây, lá đắng, cỏ ngọt, dây thìa canh và giảo cổ lam đã được phát triển, cho thấy hiệu quả vượt trội trong việc hạ đường huyết (giảm 64,40%), giảm nồng độ cholesterol và triglyceride, cũng như ngăn chặn suy giảm glycogen trong mô gan ở chuột ĐTĐ type 2, đồng thời được xác định là an toàn ở liều độc tính cấp 38,4 mg/kg. Những phát hiện này mở ra tiềm năng lớn cho việc phát triển các dược liệu mới trong điều trị ĐTĐ type 2.