NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ SA SÚT TRÍ TUỆ (DEMENTIA) Ở NGƯỜI CAO TUỔI TẠI TỈNH NGHỆ AN VÀ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ (2022-2023)
Dịch tễ học
Luận án này tập trung vào nghiên cứu đặc điểm dịch tễ và kết quả điều trị sa sút trí tuệ ở người cao tuổi tại tỉnh Nghệ An trong giai đoạn 2022-2023. Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ thực trạng gia tăng dân số cao tuổi và tỷ lệ mắc sa sút trí tuệ, trong khi các công trình nghiên cứu dịch tễ học cộng đồng và đánh giá hiệu quả ginkgo biloba tại Việt Nam còn hạn chế.
Mục tiêu chính của đề tài là mô tả tỷ lệ mắc, phân bổ và các yếu tố liên quan đến sa sút trí tuệ ở người cao tuổi tại Nghệ An, đồng thời đánh giá hiệu quả can thiệp điều trị bằng các biện pháp không dùng thuốc kết hợp với sử dụng ginkgo biloba. Nghiên cứu được thực hiện trên cỡ mẫu lớn 2202 người cao tuổi tại cộng đồng, với thiết kế mô tả cắt ngang có phân tích và can thiệp điều trị không đối chứng, theo dõi trước sau, đảm bảo tính khoa học và độ tin cậy của số liệu.
Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ hiện mắc sa sút trí tuệ trên địa bàn tỉnh Nghệ An năm 2023 là 6,1%. Tỷ lệ này tăng dần theo nhóm tuổi, thấp nhất ở nhóm 60-64 tuổi (2,5%) và cao nhất ở nhóm ≥ 90-102 tuổi (26,3%). Tỷ lệ mắc giảm dần khi trình độ học vấn tăng, cao nhất ở nhóm "biết đọc biết viết" (13,0%) và thấp nhất ở nhóm "THPT trở lên" (1,6%). Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về tỷ lệ mắc giữa nam (6,2%) và nữ (6,0%).
Mô hình hồi quy logistic đa biến đã xác định 7 yếu tố thực sự liên quan đến sa sút trí tuệ bao gồm: tuổi trên 75, trình độ học vấn từ trung học cơ sở trở xuống, tăng huyết áp, không tham gia hoạt động giải trí, không tham gia hoạt động thể lực, hút thuốc lá và rối loạn giấc ngủ.
Về kết quả điều trị, can thiệp bằng các biện pháp không dùng thuốc kết hợp sử dụng ginkgo biloba 160mg/ngày đã mang lại cải thiện đáng kể. Số bệnh nhân bình thường tăng từ 0% trước can thiệp lên 60,8% sau 6 tháng. Điểm trung bình trên các thang đánh giá MMSE, ADL và IADL đều cải thiện có ý nghĩa thống kê (p < 0,001 hoặc p < 0,05) sau 3 và 6 tháng điều trị, với kết quả 6 tháng tốt hơn 3 tháng. Các cải thiện này được ghi nhận ở cả ba nhóm bệnh nhẹ, vừa và nặng.
Luận án khẳng định tính hiệu quả của can thiệp kết hợp và cung cấp dữ liệu quan trọng về dịch tễ học sa sút trí tuệ tại Nghệ An, từ đó đưa ra các kiến nghị về tăng cường công tác phát hiện, dự phòng và điều trị toàn diện nhằm giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh.