Tên luận án:
Nghiên cứu các hợp chất steroid phân cực từ loài sao biển Archaster typicus và đánh giá hoạt tính sinh học
Ngành:
Hóa học
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Biển và Đại dương là nguồn tài nguyên sinh vật biển phong phú, cung cấp nguyên liệu cho nhiều ngành công nghiệp thiết yếu như thực phẩm, mỹ phẩm và hóa dược. Việt Nam được thiên nhiên ưu đãi với hơn 1 triệu km2 vùng biển, khí hậu nhiệt đới gió mùa và mật độ cửa sông dày đặc, tạo điều kiện lý tưởng cho hệ sinh vật biển đa dạng về chủng loại và giàu về trữ lượng. Mặc dù đã có một số công trình nghiên cứu về hợp chất thiên nhiên từ sinh vật biển từ những năm 1970, song so với tiềm năng to lớn, các nghiên cứu trong nước vẫn còn ít và tản mát, đặc biệt là đối với ngành Da Gai.
Luận án này được thực hiện với mục đích tìm kiếm các hợp chất có hoạt tính sinh học từ sinh vật biển thuộc ngành Da gai, nhằm tạo cơ sở cho những nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực phát hiện và phát triển dược phẩm mới. Đối tượng nghiên cứu chính là loài sao biển Archaster typicus, một loài phổ biến ở vùng biển Việt Nam, thuộc lớp sao biển Asterodea, ngành Da gai Echinodemata. Luận án tập trung vào nghiên cứu nhóm chất steroid phân cực từ loài này.
Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc lần đầu tiên công bố sự có mặt của 6 hợp chất (A6, A7, A8, A9, A10, A11) trong loài A. typicus ở Việt Nam. Luận án đã phân lập và xác định cấu trúc của 17 hợp chất, trong đó có 9 hợp chất mới (A1, A2, A3, A4, A5, A14, A15, A16). Hoạt tính sinh học của các hợp chất mới đã được đánh giá thông qua thử nghiệm chống ung thư in vitro, bao gồm hoạt tính gây độc tế bào trên hai dòng tế bào ung thư (Hela và JB6 Cl41) và đánh giá tác động của hợp chất A15 lên hoạt động của các yếu tố phiên mã NF-κB và p53. Đặc biệt, lần đầu tiên, hoạt tính ức chế sự thụ tinh và phát triển phôi thai của các hợp chất A1-A5 và A9-A11 cũng được nghiên cứu bằng thử nghiệm gây độc giao tử của loài cầu gai Strongylocentrotus intermedius. Các thử nghiệm này được thực hiện tại Viện Hóa sinh hữu cơ Thái Bình Dương – Viện Hàn lâm Khoa học Nga.
Mục lục chi tiết:
- Mở đầu (2 trang)
- Đề cập ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án.
- Chương 1: Tổng quan tài liệu (32 trang)
- Giới thiệu các nghiên cứu trong nước và quốc tế về lớp sao biển và loài sao biển A. typicus, cùng các nghiên cứu về hóa học và hoạt tính sinh học của lớp chất steroid phân cực từ sao biển.
- Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu (7 trang)
- Mẫu sao biển Archaster typicus được thu tại vùng biển Quảng Ninh vào tháng 08/2008 do PGS.TS Đỗ Công Thung, Viện Tài nguyên và Môi trường biển, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam giám định tên loài.
- Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp phân lập các chất: Sắc ký lớp mỏng (TLC); Sắc ký cột (CC); Sắc kí lỏng cao áp (HPLC).
- Phương pháp xác định cấu trúc: Kết hợp giữa các thông số vật lý và các phương pháp phổ hiện đại, bao gồm Phổ khối lượng phân giải cao (HRESI-MS), Phổ cộng hưởng từ hạt nhân (1D-, 2D-NMR), Sắc kí khí (GC), Độ quay cực [α]D, Phương pháp Mosher, Thủy phân và xác định cấu hình tuyệt đối của các gốc đường.
- Phương pháp đánh giá hoạt tính sinh học: Thử nghiệm hoạt tính chống ung thư in vitro qua đánh giá gây độc tế bào trên các dòng ung thư (Hela và JB6 Cl41) và ảnh hưởng đến hoạt động của các yếu tố phiên mã NF-κB và p53; khảo sát hoạt tính ức chế sự thụ tinh và phát triển phôi bào của các hợp chất polyhydroxy steroid bằng thử nghiệm gây độc giao tử (trứng, tinh trùng) của loài cầu gai Strongylocentrotus intermedius. Các thử nghiệm được thực hiện tại Viện Hóa sinh hữu cơ Thái Bình Dương – Viện Hàn lâm Khoa học Nga.
- Chương 3: Thực nghiệm (15 trang)
- Phân lập các hợp chất từ loài sao biển Archaster typicus: Trình bày cụ thể cách thức phân lập chất theo sơ đồ hình 3.1.
- Hằng số vật lý và các dữ kiện phổ của các chất phân lập được: Nêu ra các dữ kiện phổ cũng như hằng số vật lý của các chất phân lập được (ví dụ hợp chất AT4).
- Phương pháp đánh giá hoạt tính sinh học của các hợp chất phân lập được từ loài sao biển A. typicus: Nêu cách tiến hành thử hoạt tính gây độc tế bào; thử nghiệm ảnh hưởng đến hoạt động của các yếu tố phiên mã NF-κB và p53; thử nghiệm hoạt tính ức chế sự thụ tinh và phát triển phôi bào bằng thử nghiệm gây độc giao tử (trứng, tinh trùng) của loài cầu gai S. intermedius.
- Chương 4: Kết quả và Thảo luận (73 trang)
- Kết luận và Kiến nghị (3 trang)
- Các công trình đã công bố (1 trang)
- Tài liệu tham khảo (13 trang)