Nghiên cứu hình thái, thể lực và đa hình gen ty thể của người Gia Rai và Ê Đê định cư ở Tây Nguyên
Y sinh học và Di truyền học
Luận án này tập trung vào việc mô tả các đặc điểm hình thái, thể lực và xác định đặc điểm đa hình gen ty thể của người Gia Rai và Ê Đê định cư ở Tây Nguyên trong giai đoạn 2018-2019. Đề tài được thực hiện dựa trên tầm quan trọng của các chỉ tiêu nhân trắc như một bộ phận thiết yếu trong các chỉ số sinh học của con người, chịu ảnh hưởng bởi môi trường sống, điều kiện kinh tế xã hội và yếu tố di truyền. Nghiên cứu này được xem là một hướng đi quan trọng trong y sinh học, đặc biệt trong bối cảnh địa hình, khí hậu và các đặc điểm văn hóa xã hội đặc thù của vùng Tây Nguyên.
Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc bổ sung và cập nhật 32 loại số liệu hình thái, thể lực từ một cỡ mẫu lớn gồm 13.361 người Gia Rai và Ê Đê. Đồng thời, nghiên cứu đã phân tích đa hình gen vùng D-loop, gen ND5, ND6 và CYTB trong hệ gen ty thể, qua đó xác định 54 đối tượng thuộc 14 nhóm đơn bội khác nhau. Về phương pháp, luận án sử dụng nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích, áp dụng phương pháp chọn mẫu nhiều giai đoạn và đo 30 chỉ số hình thái, thể lực cùng với giải trình tự 04 đoạn gen ty thể. Các số liệu được xử lý bằng toán xác suất thống kê.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra những khác biệt có ý nghĩa thống kê về hình thái và thể lực giữa người Gia Rai và Ê Đê theo giới tính và nhóm tuổi. Cụ thể, có sự khác biệt về cân nặng, chiều cao đứng, vòng ngực, vòng bụng và vòng mông. Đáng chú ý, cả hai dân tộc đều không có đối tượng thừa cân hoặc béo phì, với tỷ lệ gầy thấp (Gia Rai 3,9% và Ê Đê 2,4%). Luận án cung cấp cơ sở khoa học vững chắc để đánh giá sức khỏe thể chất và tinh thần, từ đó hỗ trợ công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe, phòng và chữa bệnh cho đồng bào thiểu số tại Tây Nguyên.
Luận án có 51 bảng, 12 hình, 03 biểu đồ, 148 tài liệu tham khảo (tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Pháp).