NGHIÊN CỨU CÁC ĐỊNH HƯỚNG CÔNG NGHỆ ƯU TIÊN TRONG NÔNG NGHIỆP Ở VÙNG BẮC TRUNG BỘ TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Luận án "Nghiên cứu các định hướng công nghệ ưu tiên trong nông nghiệp ở vùng Bắc Trung Bộ trong bối cảnh biến đổi khí hậu" được thực hiện với sự cấp thiết cao, do vùng Bắc Trung Bộ (BTB) đối mặt với điều kiện khí hậu khắc nghiệt và những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu (BĐKH) như xói mòn, thoái hóa đất, suy giảm năng suất nông nghiệp. Với 85% dân số lao động sống bằng nông nghiệp, việc thay đổi công nghệ và phương thức canh tác truyền thống là hết sức cấp bách để ổn định sản xuất, hướng tới nông nghiệp bền vững và đảm bảo an ninh lương thực cho người dân vùng BTB.
Mặc dù trên thế giới và tại Việt Nam đã có nhiều nghiên cứu về định hướng và giải pháp công nghệ trong bối cảnh BĐKH, luận án xác định một khoảng trống nghiên cứu quan trọng: chưa có nghiên cứu đầy đủ nào về định hướng công nghệ thuộc lĩnh vực nông nghiệp tại khu vực BTB và trong bối cảnh BĐKH.
Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là định hướng các công nghệ ưu tiên phục vụ sản xuất cho ngành nông nghiệp, cụ thể là lĩnh vực trồng trọt, tại vùng BTB trong điều kiện BĐKH. Để đạt được mục tiêu này, luận án tập trung vào việc nghiên cứu định hướng công nghệ ưu tiên, ứng dụng khung phân tích lý thuyết để xác định công nghệ ưu tiên cho vùng BTB, và đề xuất các giải pháp phù hợp.
Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các công nghệ ưu tiên áp dụng cho lĩnh vực trồng trọt tại các tỉnh vùng BTB, với dữ liệu trong giai đoạn 2010-2020. Luận án đặt ra các câu hỏi về thực trạng và tác động của BĐKH tới sản xuất nông nghiệp vùng BTB, chiến lược phát triển nông nghiệp, cũng như nhu cầu và khả năng áp dụng công nghệ phù hợp. Các giả thuyết nghiên cứu bao gồm điều kiện khí hậu khắc nghiệt, đầu tư nông nghiệp hạn chế, sự cần thiết của chiến lược phát triển nông nghiệp tập trung nguồn lực và tiềm năng lớn của vùng trong việc áp dụng công nghệ tiên tiến.
Về ý nghĩa khoa học, nghiên cứu này cung cấp cơ sở cho việc quản lý, sử dụng và phát triển sản xuất nông nghiệp hiệu quả, bền vững, đồng thời hỗ trợ các nhà quản lý xây dựng chính sách phát triển khoa học, công nghệ thích ứng BĐKH. Về ý nghĩa thực tiễn, luận án đóng góp cơ sở dữ liệu khoa học, đề xuất giải pháp thiết thực cho quản lý tại địa phương và có thể mở rộng ứng dụng cho các khu vực khác.
Luận án mang tính mới trong việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về định hướng công nghệ ưu tiên, ứng dụng khung phân tích lý thuyết để làm rõ định hướng này trong nông nghiệp, và bổ sung căn cứ lý luận về sự phù hợp của công nghệ với bối cảnh ứng dụng trong điều kiện BĐKH tại BTB. Phương pháp nghiên cứu bao gồm tiếp cận đa chiều, thu thập thông tin thứ cấp và sơ cấp, cùng với việc sử dụng các phương pháp đánh giá tác động BĐKH như mô hình toán, ngoại suy số liệu lịch sử và phương pháp chuyên gia để xây dựng kịch bản ngập lụt, xâm nhập mặn và tính toán thay đổi năng suất cây trồng.