Luận án Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ, bệnh lý và sự lưu hành của virus dịch tả heo Châu Phi tại một số tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ, BỆNH LÝ VÀ SỰ LƯU HÀNH CỦA VIRUS DỊCH TẢ HEO CHÂU PHI TẠI MỘT SỐ TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Ngành:

Bệnh lý học và chữa bệnh vật nuôi

Mã ngành: 9640102

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án “Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ, bệnh lý và sự lưu hành của virus dịch tả heo Châu Phi tại một số tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long” được thực hiện nhằm giải quyết tính cấp thiết của việc thiếu hụt các công trình nghiên cứu hệ thống về Bệnh dịch tả heo Châu Phi (ASF) tại khu vực này. ASF là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do virus ASFV (kiểu gene II, kiểu huyết thanh 8) gây ra, có tỷ lệ chết cao từ 95-100% và khả năng lây lan nhanh, gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành chăn nuôi heo. Tại Việt Nam, dịch ASF đã xảy ra trên khắp cả nước, gây tiêu hủy gần 6 triệu con heo vào năm 2019 và tiếp tục gia tăng số ổ dịch, số heo chết/hủy trong năm 2024.

Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2019-2022 tại 10 tỉnh/thành Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) với các mục tiêu chính: xác định đặc điểm dịch tễ bệnh ASF, mô tả các đặc điểm bệnh lý (triệu chứng lâm sàng, bệnh tích đại thể và vi thể) của heo nhiễm bệnh, xác định kiểu gene, kiểu huyết thanh và các đặc điểm di truyền của các chủng ASFV lưu hành, cũng như đánh giá và xây dựng chương trình giám sát sự lưu hành của ASFV.

Kết quả nghiên cứu cho thấy Hậu Giang là tỉnh đầu tiên ghi nhận ổ dịch ASF vào năm 2019, sau đó dịch bệnh lây lan nhanh đến toàn bộ các tỉnh/thành trong vùng, gây thiệt hại nghiêm trọng với 518.367 con heo chết và tiêu hủy. Dịch bệnh bùng phát trở lại vào giữa năm 2020 và kéo dài đến cuối năm 2022, có xu hướng phân bố tập trung tại các địa phương có đường ranh giới tiếp giáp. Heo nhiễm bệnh biểu hiện triệu chứng sốt cao, bỏ ăn, lười vận động và xuất huyết trên da. Bệnh tích đặc trưng bao gồm lách sưng to, nhồi máu, hạch lympho sưng to và xuất huyết. Phân tích di truyền xác định các chủng ASFV lưu hành tại ĐBSCL thuộc kiểu gene II và kiểu huyết thanh 8, với ba biến chủng IGR I, IGR II và IGR III dựa trên trình tự TRS ở đoạn IGR. Giải trình tự toàn bộ hệ gene chủng ASFV/VN/CanTho-OM/2021 cũng phát hiện các đột biến mất đoạn và chèn đoạn trên gene EP402R và B475L. Chương trình giám sát ASFV tại TPCT từ 2019-2022 cho thấy tỷ lệ dương tính thường tập trung vào khoảng tháng Mười năm trước đến tháng Hai năm sau.

Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho việc xây dựng các biện pháp phòng, chống dịch ASF hiệu quả và phát triển bền vững ngành chăn nuôi heo tại ĐBSCL và Việt Nam, đồng thời đề xuất tiếp tục giám sát chặt chẽ sự lưu hành và biến đổi của ASFV, nghiên cứu sâu hơn về độc lực và tính gây bệnh của các biến chủng, và nâng cao hiệu quả công tác giám sát.