Tên luận án:
NGHIÊN CỨU CƠ SỞ KHOA HỌC PHỤC HỒI RỪNG SAU CHÁY TẠI KHU RỪNG PHÒNG HỘ NAM NGƯM, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
Ngành:
QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN RỪNG
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Nghiên cứu cơ sở khoa học phục hồi rừng sau cháy tại khu rừng phòng hộ Nam Ngưm, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào" do SING SOUPANYA thực hiện, thuộc Ngành Quản lý Tài nguyên Rừng, được hoàn thành tại Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam vào năm 2022. Đề tài này có tính cấp thiết cao do khu rừng phòng hộ Nam Ngưm, với tổng diện tích 289.635 ha và vai trò quan trọng trong phòng hộ, điều tiết nước hồ thủy điện và đa dạng sinh học, đang chịu tổn thất nặng nề từ các vụ cháy rừng, chiếm trên 80% tổng số vụ xâm hại. Đặc biệt, trận cháy năm 2016 đã gây thiệt hại 230 ha, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tài nguyên, môi trường và đa dạng sinh học. Hiện trạng phục hồi rừng sau cháy còn chậm, thiếu cơ sở khoa học và thực tiễn để áp dụng các biện pháp lâm sinh hiệu quả.
Mục tiêu tổng quát của luận án là xác định các đặc điểm biến động của quần xã thực vật rừng và đất rừng sau cháy theo thời gian, từ đó làm cơ sở khoa học để đánh giá khả năng phục hồi rừng. Các mục tiêu cụ thể bao gồm xác định đặc trưng cơ bản và biến động của các chỉ tiêu cấu trúc rừng, đất rừng hỗn giao cây lá rộng với cây lá kim sau cháy, cũng như đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả phục hồi rừng. Những đóng góp mới của luận án là đánh giá khả năng phục hồi của quần xã thực vật và đất rừng sau cháy, đồng thời xác định và đề xuất các giải pháp phục hồi phù hợp. Về mặt khoa học, luận án bổ sung thực trạng về sự biến động của rừng theo cấp độ và thời gian cháy, làm cơ sở đề xuất giải pháp. Về thực tiễn, nghiên cứu này xây dựng các phương án và giải pháp kỹ thuật cụ thể cho việc phục hồi rừng sau cháy trên từng cấp độ cháy.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, từ năm 2010 đến 2021, khu rừng phòng hộ Nam Ngưm đã chịu thiệt hại 315,03 ha rừng do cháy, với trận cháy nghiêm trọng nhất năm 2016 (230 ha) phân bố ở các cấp độ thấp, trung bình và cao. Cháy rừng tác động đáng kể đến tính chất hóa - lý của đất, làm giảm pH và N%, nhưng tăng lân và kali tổng số ngay sau cháy; độ xốp đất cũng giảm. Về cấu trúc rừng, mật độ tầng cây cao và số lượng, mức độ phong phú loài giảm dần theo cấp độ cháy. Ngược lại, mật độ lớp cây tái sinh có xu hướng tăng dần.
Luận án đã đề xuất ba nhóm giải pháp phục hồi rừng sau cháy: nhóm giải pháp kỹ thuật (khoanh nuôi, xúc tiến tái sinh tự nhiên trên cấp độ cháy thấp; chặt nuôi dưỡng trên cấp độ cháy trung bình; gieo sạ hạt cây bản địa trên cấp độ cháy cao), nhóm giải pháp kinh tế - xã hội, và nhóm giải pháp khoa học công nghệ. Các giải pháp kỹ thuật lâm sinh được chứng minh có tác động tích cực đến mật độ và phẩm chất cây tái sinh.
Mục lục chi tiết:
- Mở đầu
- 1. Tính cấp thiết của đề tài
- 2. Mục tiêu của luận án
- 2.1. Mục tiêu tổng quát
- 2.2. Mục tiêu cụ thể
- 3. Đối tượng nghiên cứu
- 4. Những đóng góp mới của luận án
- 5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
- 5.1. Ý nghĩa khoa học
- 5.2. Ý nghĩa thực tiễn
- 6. Giới hạn của luận án
- 6.1. Giới hạn nội dung nghiên cứu
- 6.2. Giới hạn địa bàn nghiên cứu
- 6.3. Giới hạn thời gian nghiên cứu
- 7. Bố cục của luận án
- Chương 1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
- 1. Về khái niệm và cấp độ cháy rừng
- 2. Về khái quát nghiên cứu về tái sinh phục hồi rừng tự nhiên sau cháy
- 3. Về Khái quát nghiên cứu phục hồi rừng sau cháy bằng các biện pháp kỹ thuật
- 4. Về tồn tại nghiên cứu phục hồi rừng sau cháy
- 5. Xác định vấn đề nghiên cứu cho đề tài luận án
- Chương 2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP VÀ ĐẶC ĐIỂM KHU VỰC NGHIÊN CỨU
- 2.1. Nội dung nghiên cứu
- 2.1.1. Nghiên cứu hiện trạng rừng và cháy rừng khu vực nghiên cứu
- 2.1.2. Nghiên cứu các thay đổi về các chỉ tiêu phản ánh cấu trúc rừng, đất rừng theo thời gian sau cháy
- 2.1.3. Đánh giá kết quả thử nghiệm các biện pháp kỹ thuật phục hồi rừng sau cháy
- 2.1.4. Nghiên cứu đề xuất một số biện pháp quản lý và biện pháp kỹ thuật lâm sinh phục hồi rừng rau cháy
- 2.2. Phương pháp nghiên cứu
- 2.2.1. Phương pháp luận
- 2.2.3. Phương pháp nghiên cứu
- 2.2.3.1. Phương pháp điều tra, đánh giá hiện trạng rừng và cháy rừng tại khu vực nghiên cứu
- 2.2.3.2. Phương pháp nghiên cứu các thay đổi về các chỉ tiêu phản ánh cấu trúc rừng, đất rừng trên cấp độ bị cháy không tác động và có tác động biện pháp thí nghiệm phục hồi rừng sau cháy.
- 2.2.3.3. Bố trí thí nghiệm phục hồi rừng sau cháy bằng các biện pháp kỹ thuật lâm sinh
- 2.2.3.4. Xử lý số liệu nghiên cứu
- 2.4. Một số thông tin cơ bản về điều kiện tư nhiên khu vực nghiên cứu
- 2.4.1. Vị trí địa lý
- 1.4.2. Địa hình, địa mạo
- 1.4.3. Khí hậu thủy văn
- 1.4.4. Tài nguyên thiên nhiên
- Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
- 3.1. Hiện trạng rừng và cháy rừng khu vực nghiên cứu
- 3.1.1. Diện tích, phân loại các loại rừng và một số chỉ tiêu đặc trưng lâm phần trên các trạng thái chính
- 3.1.2. Số vụ cháy, trận cháy nghiêm trọng và chỉ số cháy (cấp độ cháy) vụ cháy nghiêm trọng
- 3.1.3. Nguyên nhân gây các vụ cháy rừng
- 3.2. Thay đổi về các chỉ tiêu phản ánh cấu trúc, đất rừng theo thời gian sau cháy
- 3.2.1. Thay đổi một số chỉ tiêu về tính chất đất rừng sau cháy
- 3.2.1.1. Thay đổi một số tính chất hóa học trong đất rừng sau cháy
- 3.2.1.2. Thay đổi một số tính chất vật lý trong đất rừng sau cháy
- 3.2.2. Thay đổi một số chỉ tiêu cấu trúc rừng
- 3.2.2.1. Đặc trưng cấu trúc tầng cây cao trên các cấp độ cháy
- 3.2.2.2. Lớp cây tái sinh
- 3.2.2.3. Lớp cây cây bụi thảm tươi
- 3.3. Kết quả thử nghiệm các biện pháp kỹ thuật lâm sinh phục hồi rừng sau cháy
- 3.3.1. Thay đổi một số chỉ tiêu đất trên các biện pháp kỹ thuật lâm sinh phục hồi rừng sau cháy
- 3.3.1.1. Thay đổi một số tính chất hóa học trong đất rừng trên các biện pháp kỹ thuật lâm sinh phục hồi rừng
- 3.3.1.2. Thay đổi một số tính chất vật lý trong đất rừng sau cháy
- 3.3.2. Thay đổi một số chỉ tiêu cấu trúc rừng trên 3 biện pháp tác động phục hồi rừng sau cháy
- 3.3.2.1. Đặc trưng cấu trúc tầng cây cao trên 3 biện pháp kỹ thuật phục hồi rừng sau cháy
- 3.3.2.2. Đặc trưng lớp cây tái sinh trên 3 biện pháp kỹ thuật phục hồi rừng sau cháy
- 3.4. Đề xuất biện pháp kỹ thật lâm sinh phục hồi rừng sau cháy
- 3.4.1. Lựa chọn loài cây mục đích thực hiện các biện pháp kỹ thuật lâm sinh phục hồi rừng sau cháy
- 3.4.4. Đề xuất biện pháp kỹ thuật lâm sinh phục hồi rừng sau cháy
- 3.4.4.1. Nhóm giải pháp kỹ thuật
- 3.4.4.2. Nhóm giải pháp kinh tế - xã hội
- 3.4.4.3. Nhóm giải pháp khoa học công nghệ
- KẾT LUẬN - TỒN TẠI - KHUYẾN NGHỊ
- 1. Kết luận
- 1.1. Hiện trạng rừng và cháy rừng tại khu rừng phòng hộ Nam Ngưm
- 1.2. Thay đổi các chỉ tiêu cấu trúc và đất rừng sau cháy
- 1.3. Thay đổi các chỉ tiêu cấu trúc và đất rừng trên các biện pháp kỹ thuật lâm sinh phục hồi sau cháy
- 1.4. Đề xuất biện pháp kỹ thuật lâm sinh phục hồi rừng sau cháy
- 2. Tồn tại
- 3. Khuyến nghị
- DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ