Luận án Nghiên cứu cơ sở khoa học để phục hồi rừng trên núi đá vôi tại vườn quốc gia Cát Bà

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ PHỤC HỒI RỪNG TRÊN NÚI ĐÁ VÔI TẠI VƯỜN QUỐC GIA CÁT BÀ

Ngành:

Lâm sinh (Mã ngành: 9.62.02.05)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án “Nghiên cứu cơ sở khoa học để phục hồi rừng trên núi đá vôi tại vườn quốc gia Cát Bà” được thực hiện nhằm cung cấp luận cứ khoa học và đề xuất các biện pháp kỹ thuật phục hồi rừng tự nhiên trên núi đá vôi tại Vườn Quốc gia Cát Bà (VQG Cát Bà), một khu vực đặc thù với hệ sinh thái rừng kín lá rộng thường xanh, mưa ẩm nhiệt đới trên núi đá vôi. VQG Cát Bà có tổng diện tích 17.362,96 ha, trong đó rừng tự nhiên trên núi đá vôi là 5.891,69 ha, với gần 70% là rừng nghèo và nghèo kiệt, cho thấy mức độ suy thoái đáng kể và khả năng tự phục hồi thấp.

Nghiên cứu tập trung đánh giá hiện trạng rừng tự nhiên trên núi đá vôi, thực trạng quản lý, cấu trúc sinh thái, tái sinh, đa dạng loài thực vật, và các nhân tố kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến quá trình phục hồi rừng. Sử dụng phương pháp nghiên cứu sinh thái định lượng, luận án đã phân tích các đặc điểm lâm học, mối quan hệ tương tác giữa trạng thái rừng và đặc điểm đất, cũng như ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái - xã hội.

Kết quả nghiên cứu đã xác định được 7 kiểu phụ rừng và 21 quần xã thực vật rừng (QXTVR) dựa trên đặc trưng lập địa, thảm thực vật, cấu trúc tầng cây cao, số lượng và chất lượng cây tái sinh, và các chỉ số đa dạng sinh học (ĐDSH) trong mối tương tác với tác động kinh tế - xã hội. Luận án cũng phân chia được 7 mức độ phục hồi của các kiểu phụ rừng và QXTVR (từ S0 - đã ổn định cấu trúc và đa dạng, đến S6 - chưa phục hồi cả về cấu trúc và độ đa dạng). Các kiểu phụ rừng ở vùng lõi VQG có đặc trưng cấu trúc sinh thái, động thái tái sinh và phục hồi đa dạng tốt hơn các kiểu phụ rừng ở vùng đệm, nơi chịu tác động mạnh hơn từ cộng đồng dân cư.

Trên cơ sở các đặc trưng cấu trúc, độ đa dạng, mức độ phục hồi và phân bố không gian, luận án đề xuất các giải pháp phục hồi tổng hợp, bao gồm biện pháp kỹ thuật lâm sinh (khoanh nuôi xúc tiến tái sinh, trồng bổ sung, làm giàu rừng) và biện pháp kinh tế - xã hội, thể chế, chính sách (tăng cường tuần tra, kiểm soát, thu hút người dân tham gia quản lý, chia sẻ lợi ích) phù hợp cho từng đối tượng rừng.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN MỞ ĐẦU

  • 1. Sự cần thiết của luận án
  • 2. Mục tiêu nghiên cứu
  • 2.1. Mục tiêu chung
  • 2.2. Mục tiêu cụ thể
  • 3. Ý nghĩa của luận án
  • 3.1. Ý nghĩa khoa học
  • 3.2. Ý nghĩa thực tiễn
  • 4. Những đóng góp mới

• CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

  • 1.1. Trên thế giới
  • 1.2. Tại Việt Nam

• CHƯƠNG 2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Nội dung nghiên cứu
  • 2.1.1. Đánh giá hiện trạng rừng tự nhiên trên núi đá vôi và thực trạng quản lý rừng tại VQG Cát Bà
  • 2.1.2. Nghiên cứu một số đặc điểm lâm học của các kiểu phụ rừng tự nhiên trên núi đá vôi tại VQG Cát Bà
  • 2.2.3. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số nhân tố sinh thái - xã hội tới phục hồi rừng và phân chia mức độ phục hồi của các kiểu phụ rừng tự nhiên trên núi đá vôi tại VQG Cát Bà
  • 2.2.4. Đề xuất các giải pháp tổng hợp phục hồi và quản lý rừng tự nhiên trên núi đá vôi tại VQG Cát Bà
  • 2.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 2.2.1. Quan điểm nghiên cứu và phương pháp tiếp cận
  • 2.2.1.1. Quan điểm nghiên cứu
  • 2.2.1.2. Phương pháp tiếp cận
  • 2.2.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể
  • 2.2.2.1. Phương pháp nghiên cứu hiện trạng rừng tự nhiên trên núi đá vôi và thực trạng quản lý rừng tại VQG Cát Bà
  • 2.2.2.2. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm lâm học của các kiểu phụ rừng tự nhiên trên núi đá vôi tại VQG Cát Bà
  • 2.2.2.3. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của một số nhân tố sinh thái - xã hội tới phục hồi rừng và phân chia mức độ phục hồi của các kiểu phụ rừng tự nhiên trên núi đá vôi tại VQG Cát Bà
  • 2.2.2.4. Phương pháp đề xuất các giải pháp tổng hợp phục hồi và quản lý rừng tự nhiên trên núi đá vôi tại VQG Cát Bà

• CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

  • 3.1. Hiện trạng rừng tự nhiên trên núi đá vôi và thực trạng quản lý rừng tại VQG Cát Bà
  • 3.1.1. Hiện trạng rừng tự nhiên trên núi đá vôi ở VQG Cát Bà
  • 3.1.1.1. Quy mô diện tích
  • 3.1.1.2. Đa dạng hệ thực vật rừng
  • 3.1.2. Thực trạng quản lý và các giải pháp phục hồi rừng tự nhiên trên núi đá vôi tại VQG Cát Bà
  • 3.1.2.1. Thực trạng quản lý rừng
  • 3.1.2.2. Tác động của cơ chế, chính sách đến phục hồi rừng
  • 3.1.2.3. Thực trạng và kết quả áp dụng các biện pháp kỹ thuật lâm sinh trong phục hồi và quản lý rừng
  • 3.2. Đặc điểm lâm học của các kiểu phụ rừng tự nhiên trên núi đá tại VQG Cát Bà
  • 3.2.1. Phân loại các kiểu phụ rừng tự nhiên trên núi đá vôi
  • 3.2.2. Đặc điểm cấu trúc tầng cây cao
  • 3.2.3. Đặc điểm cấu trúc lớp cây tái sinh
  • 3.2.4. Biến động về cấu trúc, đa dạng tầng cây cao và lớp cây tái sinh
  • 3.2.4.1. Tầng cây cao
  • 3.2.4.2. Lớp cây tái sinh
  • 3.2.5. Đặc điểm đất của các kiểu phụ rừng tự nhiên trên núi đá vôi
  • 3.3. Ảnh hưởng của một số nhân tố sinh thái - xã hội tới phục hồi rừng và phân chia mức độ phục hồi của các kiểu phụ rừng tự nhiên trên núi đá vôi tại VQG Cát Bà
  • 3.3.1. Ảnh hưởng của một số của nhân tố sinh thái - xã hội đến phục hồi rừng tự nhiên trên núi đá vôi
  • 3.3.2. Phân chia và đánh giá mức độ phục hồi của các kiểu phụ rừng tự nhiên trên núi đá vôi
  • 3.4. Đề xuất các giải pháp tổng hợp phục hồi và quản lý rừng tự nhiên trên núi đá vôi tại VQG Cát Bà
  • 3.4.1. Quan điểm giải pháp quản lý và phục hồi rừng
  • 3.4.2. Biện pháp kỹ thuật lâm sinh phục hồi rừng
  • 3.4.3. Biện pháp về kinh tế, xã hội và thể chế, chính sách

• CHƯƠNG 4. KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KHUYẾN NGHỊ

  • 4.1. Kết luận
  • 4.2. Tồn tại
  • 4.3. Khuyến nghị