Nghiên cứu biến đổi nồng độ Interleukin 6, Interleukin 10 huyết tương và mối liên quan với thời điểm phẫu thuật kết hợp xương ở bệnh nhân đa chấn thương có gãy xương lớn
Y học
Đa chấn thương là vấn đề y tế và xã hội quan trọng, với những tranh cãi về thời điểm phẫu thuật và phương pháp kết hợp xương (KHX) tối ưu cho bệnh nhân (BN) có gãy xương lớn. Đáp ứng viêm hệ thống, đặc trưng bởi sự mất cân bằng giữa cytokine tiền viêm Interleukin-6 (IL-6) và kháng viêm Interleukin-10 (IL-10), đóng vai trò then chốt. Mặc dù có nhiều nghiên cứu quốc tế về vai trò của IL-6, IL-10 trong tiên lượng chấn thương, lĩnh vực này cần được bổ sung tại Việt Nam.
Đề tài "Nghiên cứu biến đổi nồng độ Interleukin 6, Interleukin 10 huyết tương và mối liên quan với thời điểm phẫu thuật kết hợp xương ở bệnh nhân đa chấn thương có gãy xương lớn" được thực hiện nhằm khảo sát sự biến đổi nồng độ IL-6, IL-10, tỷ lệ IL-6/IL-10 huyết tương và mối liên quan với đặc điểm, độ nặng tổn thương, cũng như xác định liên hệ với thời điểm phẫu thuật, biến chứng toàn thân và tiên lượng sau KHX.
Nghiên cứu cung cấp bằng chứng khoa học về sự thay đổi của các cytokine này sau chấn thương, mối liên hệ với độ nặng, đặc điểm tổn thương, thời điểm phẫu thuật và giá trị tiên lượng biến chứng. Định lượng IL-6 và IL-10 được khuyến nghị để hỗ trợ tiên lượng và xử trí hiệu quả. Kiến nghị quan trọng là phẫu thuật KHX thực thụ nên tiến hành từ ngày thứ 5 sau chấn thương trở đi.
Nghiên cứu tiến cứu, mô tả lâm sàng, theo dõi dọc trên 59 BN đa chấn thương có gãy xương lớn tại Bệnh viện Quân Y 103 từ tháng 7/2015 đến tháng 01/2018. Tiêu chuẩn lựa chọn bao gồm đa chấn thương theo các định nghĩa quốc tế, nhập viện trong 6 giờ đầu, có gãy xương lớn cần KHX. Các biến số về đặc điểm BN, chức năng cơ quan, độ nặng tổn thương (RTS, AIS, ISS) được thu thập. Nồng độ IL-6, IL-10 huyết thanh được định lượng bằng ELISA tại 7 thời điểm, từ 6 giờ sau chấn thương đến 24 giờ sau phẫu thuật.
Kết quả cho thấy phần lớn BN là nam (76,3%), tuổi 20-59 (49,1% từ 20-39 tuổi), chủ yếu do tai nạn giao thông (74,6%). Hầu hết BN có tổn thương ở 3 vùng cơ thể (55,9%), với tỷ lệ tử vong cao nhất ở BN tổn thương 4 vùng (58,3%). Chấn thương sọ não (69,5%), ngực (45,8%) và bụng (33,9%) là các tổn thương kết hợp phổ biến. Gãy một xương lớn chiếm 69,5%, trong đó xương đùi phổ biến nhất (71,2%). Thời điểm nhập viện trung bình là 2,85 ± 1,08 giờ.
Về biến đổi cytokine, nồng độ IL-6 đạt đỉnh sớm tại 12 giờ sau chấn thương (T1) và đỉnh lần hai sau phẫu thuật (T6). Nồng độ IL-10 tăng cao tại tất cả các thời điểm, đạt đỉnh tại 72 giờ sau chấn thương (T4) và sau phẫu thuật (T6). Tỷ lệ IL-6/IL-10 cao nhất tại T1. Nghiên cứu ghi nhận 61% BN suy hô hấp, 50,8% sốc chấn thương và 25,4% tử vong. Điểm RTS trung bình ở nhóm tử vong thấp hơn (6,80 so với 8,73), trong khi điểm ISS trung bình ở nhóm tử vong cao hơn (38,80 so với 29,70). Nồng độ IL-6 ở nhóm tử vong cao hơn đáng kể so với nhóm sống sót tại tất cả các thời điểm nghiên cứu.