NGHIÊN CỨU BÀO CHẾ HỆ TIỂU PHÂN NANO NHẰM TĂNG SINH KHẢ DỤNG CỦA CURCUMIN DÙNG THEO ĐƯỜNG UỐNG
Công nghệ dược phẩm và bào chế thuốc
Luận án tiến sĩ Dược học của Dương Thị Hồng Ánh tập trung vào nghiên cứu bào chế hệ tiểu phân nano nhằm tăng sinh khả dụng của curcumin dùng theo đường uống. Curcumin, một hoạt chất từ nghệ vàng (Curcuma longa L.), có nhiều tác dụng dược lý nhưng gặp hạn chế về sinh khả dụng do ít tan, tốc độ hòa tan chậm, và bị chuyển hóa, thải trừ nhanh khi dùng đường uống. Các nghiên cứu trước đây đã đề xuất nhiều biện pháp cải thiện, trong đó hệ tiểu phân nano được xem là giải pháp hiệu quả để tăng độ tan và độ hòa tan, dễ dàng ứng dụng vào dạng thuốc rắn. Tuy nhiên, tại Việt Nam, các đặc tính của tiểu phân nano và khả năng hấp thu của chế phẩm nano curcumin còn chưa rõ ràng, đặt ra tính cấp thiết cho nghiên cứu này.
Mục tiêu của luận án là xây dựng công thức và quy trình bào chế hệ tiểu phân nano chứa curcumin, đồng thời đánh giá sinh khả dụng của chúng trên chuột thí nghiệm. Nghiên cứu đã thành công trong việc xây dựng công thức và quy trình bào chế hệ tiểu phân nano curcumin bằng phương pháp nghiền bi siêu mịn kết hợp đồng nhất hóa lực phân cắt lớn, một phương pháp đơn giản, dễ dàng áp dụng trong điều kiện thực tiễn ở Việt Nam. Luận án cũng phát triển mô hình đánh giá sinh khả dụng đường uống trên chuột thí nghiệm, bao gồm phương pháp định lượng đồng thời curcumin và chất chuyển hóa tetrahydrocurcumin trong huyết tương chuột bằng LC-MS/MS, lần đầu tiên được xây dựng và thẩm định tại Việt Nam.
Kết quả thực nghiệm cho thấy hệ tiểu phân nano bào chế được đã cải thiện đáng kể sinh khả dụng đường uống của curcumin, nhờ tăng độ tan, tốc độ hòa tan và tính thấm. Cụ thể, hỗn dịch nano cho giá trị Cmax cao gấp 14,5 lần và AUC0-240 phút cao gấp 8,8 lần so với hỗn dịch quy ước trên chuột. Luận án cũng xác định được hằng số tốc độ chuyển hóa từ chất gốc curcumin sang tetrahydrocurcumin. Hệ tiểu phân nano curcumin duy trì ổn định về hình thái, kích thước tiểu phân trung bình (khoảng 300-500 nm), đặc tính kết tinh, mất khối lượng do làm khô, hàm lượng và độ hòa tan trong 9 tháng ở điều kiện thực và 6 tháng ở điều kiện lão hóa cấp tốc. Công thức tối ưu được đề xuất gồm curcumin 5,00 g, Tween 80 0,60 g, PVP K30 3,75 g, manitol 2,50 g và nước tinh khiết 125 ml. Nghiên cứu này chứng minh hệ tiểu phân nano là giải pháp hiệu quả để tăng cường hấp thu curcumin, tạo tiền đề cho các nghiên cứu dược động học trên người và ứng dụng sản xuất.