Luận án Lễ hội Bà Chúa Xứ của người Việt ở Nam Bộ

Tên luận án:

LỄ HỘI BÀ CHÚA XỨ CỦA NGƯỜI VIỆT Ở NAM BỘ

Ngành:

Văn hóa dân gian

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Lễ hội Bà Chúa Xứ của người Việt ở Nam Bộ" nghiên cứu biến đổi của lễ hội Bà Chúa Xứ Núi Sam (Châu Đốc, An Giang) trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt từ sau năm 2001 khi lễ hội được công nhận cấp quốc gia. Đề tài nhận diện đầy đủ lễ hội, chỉ ra sự biến đổi trên các phương diện không gian, thời gian, chủ thể, cấu trúc và chức năng, từ đó làm rõ quan điểm sáng tạo truyền thống. Đồng thời, luận án phân tích vai trò của nhà nước, cộng đồng địa phương, và sự tác động của phát triển du lịch trong quá trình biến đổi này.

Theo nghiên cứu, lễ hội Bà Chúa Xứ mang trong mình những giá trị văn hóa truyền thống sâu sắc, phản ánh đời sống kinh tế - văn hóa - xã hội của cư dân Nam Bộ. Từ 2001 đến 2017, lễ hội đã trải qua nhiều biến đổi mạnh mẽ, thể hiện qua việc kéo dài thời gian tổ chức, mở rộng không gian vật chất và xã hội, đa dạng hóa chủ thể tham gia cũng như mục đích trẩy hội. Cấu trúc lễ hội cũng thay đổi, với sự tập trung đầu tư vào cả nghi lễ và các hoạt động hội phong phú để đáp ứng nhu cầu giải trí và tìm hiểu văn hóa của người dân.

Luận án khẳng định tín ngưỡng thờ Mẫu và lễ hội Vía Bà là loại hình tín ngưỡng dân gian bản địa, hình thành và phát triển qua quá trình Nam tiến của người Việt, tích hợp nhiều giá trị văn hóa từ các cộng đồng dân tộc khác như Khơme, Chăm, Hoa. Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam đã trở thành hạt nhân của tín ngưỡng thờ Mẫu ở nhiều tỉnh miền Nam.

Một đóng góp quan trọng của luận án là làm sáng tỏ xu hướng biến đổi tất yếu của lễ hội trong xã hội đương đại, khẳng định mô hình quản lý kết hợp giữa nhà nước và nhân dân là hiệu quả và bền vững. Vai trò của nhà nước thể hiện qua công tác chỉ đạo, quản lý và hỗ trợ an ninh, vệ sinh, trong khi cộng đồng địa phương vẫn giữ vai trò chủ chốt trong thực hành văn hóa, bảo tồn và phát triển các giá trị truyền thống. Sự kết hợp giữa lễ hội và du lịch tâm linh được đánh giá là đúng đắn, phù hợp với nhu cầu ngày càng cao của du khách, góp phần phát triển kinh tế địa phương và bảo tồn bản sắc văn hóa. Luận án cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sáng tạo truyền thống để lễ hội thích ứng với điều kiện kinh tế - xã hội hiện thời, đảm bảo sức sống mãnh liệt và đáp ứng nhu cầu đa dạng của tín dân.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: Cơ sở lý luận và tổng quan nghiên cứu.
• Chương 2: Tín ngưỡng và Lễ hội Bà Chúa Xứ Núi Sam Châu Đốc.
• Chương 3: Lễ hội Bà Chúa Xứ và những chiều cạnh biến đổi.
• Chương 4: Một vài bàn luận từ những biến đổi của lễ hội Bà Chúa Xứ Núi Sam.