KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG, SẢN XUẤT TINH VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ, ĐỘ ẨM ĐẾN NĂNG SUẤT, CHẤT LƯỢNG TINH CỦA BÒ ĐỰC GIỐNG BRAHMAN, RED ANGUS NUÔI TẠI MONCADA
Chăn nuôi
Luận án "Khả năng sinh trưởng, sản xuất tinh và ảnh hưởng của nhiệt độ, độ ẩm đến năng suất, chất lượng tinh của bò đực giống Brahman, Red Angus nuôi tại Moncada" được thực hiện tại Viện Chăn nuôi bởi Lương Anh Dũng, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS. Mai Văn Sánh và TS. Lê Văn Thông, hoàn thành năm 2018. Nghiên cứu này xuất phát từ thực tế Việt Nam nhập khẩu bò đực giống Brahman (từ Hoa Kỳ) và Red Angus (từ Australia) từ năm 2015 để nâng cao năng suất, chất lượng thịt bò trong nước, đồng thời khai thác sản xuất tinh đông lạnh tại trạm Moncada. Với khí hậu nhiệt đới gió mùa có biên độ nhiệt và độ ẩm cao, việc đánh giá khả năng sinh trưởng, sản xuất tinh, và đặc biệt là ảnh hưởng của chỉ số nhiệt ẩm (THI) đến năng suất, chất lượng tinh của hai giống bò nhập nội này là hết sức cần thiết để phục vụ công tác thụ tinh nhân tạo và phát triển bò lai hướng thịt.
Mục tiêu chính của luận án là đánh giá khả năng sinh trưởng, khả năng sản xuất tinh đông lạnh, và ảnh hưởng của nhiệt độ, độ ẩm, chỉ số nhiệt ẩm đến năng suất, chất lượng tinh của bò đực giống Brahman và Red Angus nhập nội. Về ý nghĩa khoa học, nghiên cứu cung cấp tư liệu đánh giá khả năng thích nghi của hai giống bò, xác định các vùng chỉ số nhiệt ẩm thuận lợi và bất lợi cho sản xuất tinh, đồng thời làm tài liệu giảng dạy và nghiên cứu. Về ý nghĩa thực tiễn, kết quả giúp đề xuất các biện pháp khắc phục điều kiện nóng ẩm, nâng cao hiệu quả sản xuất tinh và khai thác nguồn gen, cũng như phòng tránh stress nhiệt cho bò đực giống sản xuất tinh.
Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc xác định chỉ số nhiệt ẩm chuồng nuôi từ 75 bắt đầu gây stress, với bò Red Angus bị ảnh hưởng nặng hơn Brahman. Nghiên cứu cũng chỉ ra mối tương quan nghịch giữa THI với lượng xuất tinh, hoạt lực, nồng độ tinh trùng, và tương quan thuận với tỷ lệ tinh trùng kỳ hình. Mức độ ảnh hưởng của THI đến các chỉ tiêu này khác nhau giữa các vùng stress, với tác động lớn nhất ở vùng THI cực kỳ nguy hiểm.
Kết quả cho thấy cả hai giống bò Brahman và Red Angus đều có khả năng sinh trưởng tốt (khối lượng 48 tháng tuổi lần lượt là 1.011,9 kg và 906,33 kg) và khả năng sản xuất tinh tốt, thích nghi với điều kiện khí hậu tại Moncada. Tuy nhiên, nhiệt độ và độ ẩm cao (THI cao) gây ảnh hưởng tiêu cực đến các chỉ tiêu sinh lý và chất lượng tinh. Cụ thể, THI cao làm tăng nhịp thở, nhiệt độ trực tràng và làm giảm năng suất, chất lượng tinh dịch, đặc biệt ảnh hưởng rõ rệt hơn ở bò Red Angus từ THI 75 trở lên, và ở bò Brahman từ THI 79 trở lên.
Dựa trên kết quả này, luận án kiến nghị trong chăn nuôi bò đực giống sản xuất tinh nhập nội, cần đặc biệt chú ý đến tác động của stress nhiệt nóng. Đối với bò Red Angus, cần quan tâm khi THI từ 75 trở lên; đối với bò Brahman, khi THI từ 79 trở lên. Khi thời tiết rơi vào vùng THI cực kỳ nguy hiểm (THI từ 84 trở lên), nên ngừng khai thác và tăng cường biện pháp làm mát để giảm thiểu tác động của stress nhiệt.