Hoàn thiện tổ chức kiểm toán nợ công tại Việt Nam
Kế toán; Mã ngành: 62.34.30.01
Luận án "Hoàn thiện tổ chức kiểm toán nợ công tại Việt Nam" là một công trình tiên phong trong lĩnh vực khoa học, đóng góp vào công tác nghiên cứu, đào tạo và nâng cao chất lượng kiểm toán nói chung, đặc biệt là kiểm toán nợ công. Nghiên cứu đã hệ thống hóa các khái niệm và vấn đề lý luận cơ bản về nợ công và kiểm toán nợ công, phân tích vai trò, ảnh hưởng trọng yếu của việc vay nợ, làm sáng tỏ mục tiêu và tầm quan trọng của quản lý nợ công. Qua đó, luận án làm rõ yêu cầu giám sát quản lý nợ công và vai trò thiết yếu của Kiểm toán Nhà nước (KTNN) trong lĩnh vực này.
Luận án cũng phân tích và làm sáng tỏ vai trò của KTNN đối với nợ công, bao gồm việc xác nhận tính trung thực của thông tin trên các báo cáo vay nợ, góp phần cải thiện tính minh bạch và công khai. KTNN còn có vai trò cảnh báo, khuyến cáo về rủi ro tài chính quốc gia, hỗ trợ Quốc hội và Chính phủ đánh giá tính bền vững của các khoản nợ, cũng như kịp thời thông báo các trường hợp bất thường trong quản lý, sử dụng nợ công. Nghiên cứu đã tổng hợp năm (05) khuyến cáo về kiểm toán nợ công của INTOSAI, từ đó đưa ra các yếu tố cần thiết trong tổ chức kiểm toán nợ công.
Trên cơ sở đánh giá tình hình nợ công của các nước trên thế giới và thực trạng nợ công, quản lý nợ công của Việt Nam gần đây, Luận án đã đánh giá thực trạng cơ sở pháp lý và căn cứ của kiểm toán nợ công, cùng với thực trạng mục tiêu, nội dung, quy trình và phương thức tổ chức kiểm toán nợ công. Nghiên cứu chỉ ra bốn (04) kết quả đạt được và ba (03) tồn tại, đáng chú ý là việc KTNN vẫn chưa tiến hành kiểm toán nợ công một cách đầy đủ và thiếu các ý kiến kiến nghị có tính vĩ mô.
Từ những phân tích trên, Luận án đề xuất chín (09) giải pháp để hoàn thiện tổ chức kiểm toán nợ công, dựa trên định hướng phát triển đất nước, định hướng phát triển KTNN Việt Nam và kinh nghiệm quốc tế. Các giải pháp trọng tâm bao gồm hoàn thiện nội dung kiểm toán nợ công (kiểm toán tính trung thực báo cáo, cơ cấu vay, chi phí, sử dụng khoản vay, cấp bảo lãnh của Chính phủ, tính tuân thủ, hiệu lực, hiệu quả quản lý nợ công, và thực hiện chức năng nhiệm vụ của cơ quan quản lý) và hoàn thiện phương thức tổ chức kiểm toán (kiểm toán các báo cáo thường niên, kiểm toán theo chuyên đề, kiểm toán theo từng dự án, tập trung kiểm toán ở các cơ quan quản lý nợ công, và kiểm toán toàn diện theo chu kỳ kép kín). Cuối cùng, Luận án cũng đề xuất những điều kiện cần thiết để nâng cao hiệu quả các nhóm giải pháp, nhấn mạnh vai trò của các cơ quan Nhà nước trong việc tạo môi trường pháp lý và cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời, công khai minh bạch, cũng như sự cần thiết của KTNN trong việc phát triển đội ngũ cán bộ, ứng dụng các phương pháp, kỹ thuật kiểm toán tiên tiến và tổ chức đơn vị riêng về kiểm toán hoạt động.
Những kết luận mới của Luận án: