Luận án Hát Xoan Phú Thọ trong bối cảnh di sản hóa ở Việt Nam

Tên luận án:

HÁT XOAN PHÚ THỌ TRONG BỐI CẢNH DI SẢN HÓA Ở VIỆT NAM

Ngành:

Văn hóa học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Hát Xoan Phú Thọ trong bối cảnh di sản hóa ở Việt Nam" của Đỗ Thị Nhung tập trung nghiên cứu quá trình di sản hóa và sự tồn tại của Hát Xoan Phú Thọ trong xã hội Việt Nam đương đại, đặc biệt sau khi được UNESCO ghi danh. Hát Xoan, một loại hình dân ca nghi lễ phong tục gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, đã trải qua hai giai đoạn ghi danh quan trọng: từ danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp (2011) đến danh mục Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (2017). Sự kiện này đã tạo ra nhiều thay đổi và thách thức đối với công tác bảo vệ, phát huy di sản.

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ diện mạo của Hát Xoan sau ghi danh, tập trung vào các thực hành sưu tầm, ký âm, truyền dạy, trình diễn, cũng như những động thái kinh tế, chính trị, văn hóa từ các thực hành này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các thực hành Hát Xoan diễn ra tại Phú Thọ, từ các làng Xoan cổ đến các câu lạc bộ, trường học, công sở và điểm du lịch, trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2021. Luận án sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích tư liệu thứ cấp và điền dã dân tộc học (quan sát tham dự, phỏng vấn sâu) để đạt được mục tiêu.

Những đóng góp khoa học chính của luận án bao gồm việc chỉ ra rằng Hát Xoan là một thực hành văn hóa được kiến tạo liên tục, gắn với các nhu cầu tâm linh, văn hóa, xã hội, chính trị, kinh tế. Luận án cũng phân tích các vấn đề phát sinh từ quá trình bảo vệ và phát huy di sản hậu ghi danh, như nguy cơ nhất thể hóa, bảo tàng hóa, phổ quát hóa, và sự xuất hiện của hai tiểu loại: Xoan tín ngưỡng và Xoan văn nghệ. Từ đó, luận án nhấn mạnh cách tiếp cận "di sản văn hóa sống", coi di sản như một yếu tố trong chỉnh thể văn hóa và xã hội, tôn trọng đời sống riêng của di sản và quyền sử dụng của chủ thể thực hành. Về mặt lý luận và thực tiễn, luận án cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách bảo tồn DSVHPVT, góp phần vào hệ thống tri thức về văn hóa Việt Nam và có thể trở thành tài liệu tham khảo hữu ích cho nghiên cứu, giảng dạy và quản lý di sản.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
  • 2.1. Mục đích nghiên cứu
  • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
  • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Đóng góp mới về khoa học của luận án
  • 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
  • 7. Cấu trúc của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

  • 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
  • 1.1.1. Những nghiên cứu về di sản hóa và tính chính trị của di sản
  • 1.1.2. Những nghiên cứu về Hát Xoan và di sản hóa Hát Xoan
  • 1.2. Khái quát chung về Hát Xoan
  • 1.2.1. Hát Xoan: những vấn đề về thể loại và nguồn gốc
  • 1.2.2. Tổ chức, lệ tục Hát Xoan
  • 1.2.3. Diễn xướng Hát Xoan
  • 1.3. Cơ sở lý luận
  • 1.3.1. Các khái niệm công cụ dùng trong luận án
  • 1.3.2. Nghiên cứu Hát Xoan trong bối cảnh di sản hóa
  • Tiểu kết Chương 1

• Chương 2: BỐI CẢNH DI SẢN HÓA Ở VIỆT NAM VÀ QUÁ TRÌNH GHI DANH DI SẢN HÁT XOAN PHÚ THỌ

  • 2.1. Bối cảnh di sản hóa ở Việt Nam
  • 2.1.1. Bối cảnh kinh tế, chính trị, văn hóa
  • 2.1.2. Bối cảnh văn hóa, chính trị và những tác động đến thực hành Hát Xoan
  • 2.2. Quá trình ghi danh di sản Hát Xoan
  • 2.2.1. Quá trình lựa chọn Hát Xoan
  • 2.2.2. Quá trình xây dựng hồ sơ di sản Hát Xoan
  • 2.3. Di sản hóa Hát Xoan trong quá trình ghi danh di sản
  • 2.3.1. Lập hồ sơ di sản và quá trình mở rộng quyền sở hữu
  • 2.3.2. Chọn lọc các yếu tố để có một hồ sơ di sản "có tính truyền thống và có tính xác thực"
  • Tiểu kết Chương 2

• Chương 3: DIỆN MẠO HÁT XOAN PHÚ THỌ SAU GHI DANH DI SẢN

  • 3.1. Hoạt động kiểm kê, sưu tầm, sáng tác, ký âm bài bản Xoan
  • 3.1.1. Hoạt động kiểm kê tư liệu Hát Xoan
  • 3.1.2. Hoạt động sưu tầm và ký âm Xoan
  • 3.1.3. Đặt lời mới và sáng tác dựa trên ngữ liệu Xoan cổ
  • 3.2. Hoạt động trình diễn và truyền dạy Hát Xoan hậu ghi danh di sản
  • 3.2.1. Những không gian Xoan sau ghi danh
  • 3.2.2. Thực hành và truyền dạy Hát Xoan sau ghi danh tại các làng Xoan cổ
  • 3.2.3. Thực hành và truyền dạy Hát Xoan tại các CLB Hát Xoan và dân ca Phú Thọ
  • 3.2.4. Thực hành và truyền dạy Hát Xoan tại công sở, trường học
  • 3.2.5. Thực hành và trình diễn Hát Xoan trong quảng bá du lịch và văn hóa
  • Tiểu kết chương 3

• Chương 4: HÁT XOAN PHÚ THỌ TRONG BỐI CẢNH DI SẢN HÓA VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA

  • 4.1. Hát Xoan và nguy cơ nhất thể hóa bài bản Xoan, xu hướng bảo tồn bảo tàng hóa và vai trò, nhu cầu của cộng đồng chủ
  • 4.2. Hát Xoan: củng cố ý thức bảo vệ di sản hay một hình thức phổ quát hóa di sản
  • 4.3. Giữ gìn, bảo vệ Hát Xoan và vấn đề về đời sống riêng của di sản
  • 4.4. Di sản Hát Xoan và vấn đề về sự định giá di sản
  • 4.5. Di sản hóa Hát Xoan và các hình thức khác nhau của di sản

• KẾT LUẬN