Luận án – Dạy học môn Công nghệ trung học phổ thông trong môi trường học bằng làm theo quan điểm sư phạm tương tác

Tên luận án:

DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRONG MÔI TRƯỜNG HỌC BẰNG LÀM THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC

Ngành:

Lý luận và phương pháp dạy học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ này tập trung vào sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học môn Công nghệ ở bậc Trung học phổ thông (THPT) tại Việt Nam, hướng tới phát triển năng lực và môi trường học tập tương tác. Nhận diện những hạn chế trong chất lượng dạy và học hiện tại, nghiên cứu đề xuất một phương pháp tiếp cận mới: dạy học tương tác trong môi trường "học bằng làm".

Mục tiêu chính của luận án là nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của dạy học tương tác trong môi trường học bằng làm, từ đó đề xuất quy trình và các biện pháp cụ thể để tổ chức dạy học tương tác môn Công nghệ THPT. Mục đích cuối cùng là phát triển năng lực học sinh và nâng cao hiệu quả học tập môn học.

Giả thuyết khoa học của đề tài khẳng định rằng việc xây dựng quy trình và biện pháp dạy học môn Công nghệ THPT trong môi trường học bằng làm, dựa trên đặc điểm tâm sinh lý học sinh, nội dung môn học và tăng cường tương tác giữa người dạy, người học và môi trường, sẽ có tác động tích cực đến hoạt động học tập, phát triển năng lực và nâng cao chất lượng dạy học môn Công nghệ THPT.

Luận án đã khái quát và hệ thống hóa các khái niệm liên quan như dạy học tương tác, học bằng làm, và môi trường học bằng làm. Đồng thời, nghiên cứu đánh giá thực trạng dạy học môn Công nghệ THPT và đề xuất một quy trình cùng các biện pháp cụ thể để triển khai dạy học tương tác. Các biện pháp này bao gồm thiết kế môi trường học bằng làm, sử dụng các hình thức dạy học tích cực cho phần lý thuyết, thiết kế tiến trình dạy học tương tác cho phần thực hành, và kiểm tra đánh giá kết quả học tập.

Kết quả thực nghiệm sư phạm và lấy ý kiến chuyên gia đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả của các đề xuất. Ban đầu, cả giáo viên và học sinh có thể chưa quen, nhưng sau đó, học sinh thể hiện sự hứng thú, chủ động, tự lực hơn trong học tập, và chất lượng học tập được cải thiện. Mô hình này giúp học sinh phát triển các năng lực chung và cốt lõi, rèn luyện phẩm chất và kỹ năng tư duy, giải quyết vấn đề, hợp tác và sáng tạo. Luận án kết luận rằng dạy học tương tác trong môi trường học bằng làm là một chiến lược hiệu quả, cần được tiếp tục phát triển và ứng dụng rộng rãi, đi kèm với đổi mới chương trình và bồi dưỡng giáo viên.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

• I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

• II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

• III ĐỐI TƯỢNG, KHÁCH THỂ VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

• IV GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

• V NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

• VI PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • a) Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

  • b) Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

  • c) Phương pháp toán học thống kê

• VII NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN

• VIII CẤU TRÚC LUẬN ÁN

  • Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của dạy học trong môi trường học bằng làm theo quan điểm sư phạm tương tác.

  • Chương 2: Quy trình và các biện pháp dạy học tương tác môn Công nghệ trung học phổ thông trong môi trường học bằng làm

  • Chương 3: Kiểm nghiệm và đánh giá

• NỘI DUNG CHÍNH CỦA LUẬN ÁN

  • Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA DẠY HỌC TƯƠNG TÁC TRONG MÔI TRƯỜNG HỌC BẰNG LÀM THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC

    • 1.1 Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề

    • 1.2 Các khái niệm cơ bản

      • 1.2.1 Môi trường học học tập và môi trường học bằng làm

      • 1.2.2 Dạy học tương tác

      • 1.2.3 Dạy học tương tác trong môi trường học bằng làm

    • 1.3 Bản chất của dạy học tương tác trong môi trường học bằng làm

      • 1.3.1 Môi trường học bằng làm trong dạy học tương tác

      • 1.3.2 Nguyên lý và đặc điểm cơ bản của dạy học tương tác trong môi trường học bằng làm.

      • 1.3.3 Hình thức tổ chức và yêu cầu của dạy học tương tác trong môi trường học bằng làm

    • 1.4 Khả năng vận dụng dạy học tương tác trong môi trường học bằng làm vào quá trình dạy học môn Công nghệ ở THPT

      • 1.4.1 Đặc điểm tâm sinh lý và hoạt động học tập của học sinh THPT

      • 1.4.2 Những đặc điểm của mục tiêu, nội dung môn Công nghệ ở THPT phù hợp với dạy học tương tác trong môi trường học bằng làm.

      • 1.4.3 Đđặc điểm dạy học tương tác môn Công nghệ THPT trong môi trường học băng làm.

      • 1.4.4 Những lợi ích của dạy học tương tác môn Công nghệ ở THPT trong môi trường học bằng làm.

      • 1.4.4 Một số yêu cầu đối với giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học tương tác môn Công nghệ ở THPT trong môi trường học bằng làm.

    • 1.5 Thực trạng dạy học tương tác môn Công nghệ THPT trong môi trường học bằng làm.

    • KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

  • Chương 2: QUY TRÌNH VÀ CÁC BIỆN PHÁP DẠY HỌC TƯƠNG TÁC MÔN CÔNG NGHỆ Ở THPT TRONG MÔI TRƯỜNG HỌC BẰNG LÀM

    • 2.1. Nguyên tắc và quy trình dạy học tương tác môn Công nghệ trong môi trường học bằng làm ở THPT

      • 2.1.1 Nguyên tắc dạy học tương tác môn Công nghệ bậc THPT trong môi trường học bằng làm

      • 2.1.2. Quy trình dạy học tương tác môn Công nghệ bậc THPT trong môi trường học bằng làm

    • 2.2. Biện pháp dạy học tương tác môn CN trong môi trường học bằng làm ở THPT

      • 2.2.1 Thiết kế môi trường học bằng làm

      • 2.2.2. Sử dụng các hình thức dạy học tích cực trong dạy học tương tác phần nội dung lí thuyết môn CN bậc THPT trong môi trường học bằng làm.

      • 2.2.3. Thiết kế tiến trình dạy học tương tác phần nội dung thực hành môn CN bậc THPT trong môi trường học bằng làm.

      • 2.2.4. Kiểm tra đánh giá kết quả học tập

    • 2.3. Minh họa nôi dung cụ thê theo quy trình dạy học tương tác môn CN bậc THPT trong môi trường học bằng làm

      • 2.3.1. Minh họa tổ chức dạy học tương tác phần nội dung lí thuyết môn CN bậc THPT trong môi trường trải nghiệm.

      • 2.3.2. Minh họa tổ chức dạy học tương tác phần nội dung lí thuyết môn CN bậc THPT trong môi trường nghiên cứu trường hợp

      • 2.3.3. Minh họa dạy học tương tác môn CN bậc THPT trong môi trường các tình huống học tập.

      • 2.3.4. Minh họa nội dung dạy học tương tác nội dung thực hành môn CN bậc THPT trong môi trường học bằng làm.

    • KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

  • Chương 3: KIỂM NGHIỆM VÀ ĐÁNH GIÁ

    • 3.1. Thực nghiệm sư phạm

      • 3.1.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm

      • 3.1.2. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm

      • 3.1.3. Nội dung thực nghiệm sư phạm

      • 3.1.4 Tiến trình thực nghiệm sư phạm

      • 3.1.5. Kết quả thực nghiệm sư phạm

        • a. Kết quả đánh giá từ hoạt động học tập

        • b. Kết quả đánh giá một số năng lực hợp tác, năng lực sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề của HS.

    • 3.2 Phương pháp chuyên gia

      • 3.2.1 Mục đích

      • 3.2.2 Đối tượng và nội dung tiến trình thực hiện

      • 3.2.3 Kết quả tiến hành theo phương pháp chuyên gia

    • KẾT LUẬN CHƯƠNG 3

  • KẾT LUẬN CHUNG VÀ KHUYẾN NGHỊ

    • 1. Kết luận

    • 2. Khuyến nghị

  • DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA LUẬN ÁN