ĐÁNH GIÁ VAI TRÒ CỦA XUẤT KHẨU THỦY SẢN ĐỐI VỚI TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM THÔNG QUA MÔ HÌNH HIỆU CHỈNH SAI SỐ
Kinh tế quốc tế (Mã ngành: 9310106)
Luận án tiến sĩ này, được hoàn thành tại Trường Đại học Ngoại thương bởi tác giả Lê Hằng Mỹ Hạnh, thuộc ngành Kinh tế quốc tế, tập trung đánh giá vai trò của xuất khẩu thủy sản đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2000-2019. Luận án sử dụng các mô hình kinh tế lượng tiên tiến như mô hình hiệu chỉnh sai số (VECM) và hồi quy bình phương nhỏ nhất hiệu chỉnh hoàn toàn (FMOLS) để phân tích mối quan hệ này.
Mục tiêu chung của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về mối quan hệ giữa xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế, xác định các kênh truyền dẫn, tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm đã có, từ đó áp dụng các mô hình đã chọn để đánh giá định lượng tác động của xuất khẩu thủy sản đến tăng trưởng kinh tế ngành thủy sản nói riêng và kinh tế Việt Nam nói chung. Các mục tiêu cụ thể bao gồm việc xây dựng khung lý thuyết, đề xuất mô hình nghiên cứu, thực hiện phân tích thực nghiệm tác động của xuất khẩu thủy sản cùng các biến kinh tế vĩ mô khác như tỷ giá thực đa phương, đầu tư trực tiếp nước ngoài, lao động và độ mở thương mại, và cuối cùng là đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy xuất khẩu thủy sản để góp phần vào tăng trưởng kinh tế.
Luận án kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng. Phương pháp định tính được sử dụng để tổng hợp lý thuyết và đánh giá thực trạng xuất khẩu thủy sản dựa trên dữ liệu từ các báo cáo và nghiên cứu trước. Phương pháp định lượng bao gồm phân tích thống kê mô tả và nghiên cứu thực nghiệm bằng cách sử dụng số liệu thứ cấp thu thập từ các nguồn uy tín như Tổng cục Thống kê, World Bank, Ngân hàng Phát triển Châu Á Thái Bình Dương, Tổng cục Hải quan và OECD trong giai đoạn 2000-2019.
Kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy xuất khẩu thủy sản có tác động tích cực đáng kể đến tăng trưởng GDP của ngành thủy sản trong dài hạn. Đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam, mô hình FMOLS chỉ ra rằng kim ngạch xuất khẩu thủy sản có tác động tích cực trong dài hạn. Tỷ giá hối đoái thực đa phương và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài cũng được xác định là có tác động tích cực. Mô hình VECM khẳng định sự tồn tại mối quan hệ đồng liên kết trong dài hạn và cho thấy trong ngắn hạn, tăng trưởng xuất khẩu thủy sản góp phần vào tăng trưởng GDP. Dựa trên những kết quả này, luận án đề xuất một loạt giải pháp toàn diện nhằm tăng cường hoạt động xuất khẩu thủy sản, bao gồm chính sách hỗ trợ phát triển ngành, cải cách thể chế, chính sách tỷ giá phù hợp, giải pháp tín dụng và thu hút FDI, cùng với việc đầu tư vào nguồn nhân lực và khoa học công nghệ, nhằm củng cố vai trò của thủy sản là động lực tăng trưởng kinh tế bền vững cho Việt Nam.