Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Kinh tế: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức ở thành phố Đà Nẵng
Kinh tế chính trị
Luận án, được hoàn thành tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh vào năm 2014 dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. An Như Hải, tập trung nghiên cứu sâu rộng về quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) gắn với phát triển kinh tế tri thức tại thành phố Đà Nẵng.
Mục tiêu chính của luận án là hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức, đồng thời vận dụng những lý luận này vào bối cảnh cụ thể của một tỉnh, thành phố. Luận án tiến hành phân tích và đánh giá thực trạng CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức ở Đà Nẵng từ khi có chủ trương của Đảng và Nhà nước đến thời điểm nghiên cứu. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất các giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy quá trình CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức tại Đà Nẵng đến năm 2020.
Về ý nghĩa lý luận, công trình này góp phần làm sáng tỏ hơn những vấn đề lý luận về CNH, HĐH gắn với kinh tế tri thức nói chung và tại Đà Nẵng nói riêng. Về ý nghĩa thực tiễn, kết quả nghiên cứu của luận án có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo quan trọng. Luận án cũng chỉ ra một "khoảng trống" trong nghiên cứu hiện có, khi các công trình về CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức trên phạm vi một tỉnh, thành phố ở Việt Nam còn rất hạn chế.
Nội dung luận án trình bày các định nghĩa về CNH theo nghĩa hẹp (chuyển dịch từ kinh tế nông nghiệp sang công nghiệp chủ đạo) và nghĩa rộng (chuyển dịch từ kinh tế nông nghiệp/tiền công nghiệp sang kinh tế công nghiệp, từ xã hội nông nghiệp sang xã hội công nghiệp). Đồng thời, luận án đề cập đến yêu cầu phát triển công nghệ thông tin, bao gồm việc hình thành hệ thống mạng tích hợp thế hệ mới, ứng dụng sâu rộng Công nghệ thông tin và Truyền thông cùng Internet, và khai thác hiệu quả thông tin, tri thức để xây dựng Việt Nam với các thành phần điện tử như công dân, chính phủ, doanh nghiệp, giao dịch và thương mại.
Trong phần phân tích thực trạng, luận án đánh giá Đà Nẵng có nhiều thuận lợi về điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội, là trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ lớn của khu vực miền Trung – Tây Nguyên. Giai đoạn 2001-2013, thành phố đã có sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH, với sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp và dịch vụ, tăng tỷ trọng các ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao. Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra những hạn chế như tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn chậm, thiếu đồng bộ, thiếu ngành công nghiệp chủ đạo và sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ. Dịch vụ, du lịch còn yếu kém về cơ sở hạ tầng.
Dựa trên dự báo tình hình thế giới và trong nước đến năm 2020, luận án đưa ra các phương hướng và giải pháp. Các giải pháp tập trung vào nâng cao nhận thức của cán bộ và nhân dân về tầm quan trọng của CNH, HĐH gắn với kinh tế tri thức, nâng cao chất lượng công tác định hướng phát triển, tăng cường năng lực quản lý của chính quyền các cấp và phát huy vai trò của hệ thống chính trị, cùng với việc khai thác, phát triển và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.
Kết luận, CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức là con đường tất yếu để rút ngắn quá trình chuyển đổi kinh tế xã hội, giúp Đà Nẵng sớm trở thành một xã hội hiện đại, đòi hỏi việc tìm ra phương thức gắn kết hiệu quả ba quá trình này.