Luận án Chủ thể thực thi pháp luật về phòng vệ thương mại ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế

Tên luận án:

CHỦ THỂ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG VỆ THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ

Ngành:

Luật Kinh tế

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này nghiên cứu về "Chủ thể thực thi pháp luật về phòng vệ thương mại ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế" nhằm giải quyết những bất cập trong việc áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM) tại Việt Nam. Bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, với việc Việt Nam tham gia nhiều Hiệp định Thương mại tự do (FTA), đã tạo ra cơ hội nhưng cũng đặt ra thách thức từ các hành vi thương mại không công bằng như bán phá giá, trợ cấp bất hợp pháp, và lẩn tránh biện pháp PVTM. Mặc dù cần thiết để bảo vệ ngành sản xuất trong nước, việc thực thi pháp luật PVTM ở Việt Nam còn "khiêm tốn" với số vụ điều tra trong nước thấp hơn nhiều so với số vụ Việt Nam bị nước ngoài điều tra. Nguyên nhân cốt lõi được xác định là do những bất cập trong quy định pháp luật về chủ thể thực thi PVTM và hạn chế về năng lực, nhận thức của các chủ thể này.

Mục tiêu của luận án là luận giải cơ sở lý luận và thực tiễn về chủ thể thực thi pháp luật PVTM, từ đó đề xuất các giải pháp khoa học để hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi của các chủ thể này tại Việt Nam. Luận án tập trung nghiên cứu các chủ thể chính bao gồm thiết chế điều tra PVTM, chủ thể yêu cầu điều tra, chủ thể phối hợp điều tra, chủ thể ra quyết định áp dụng/rà soát, và chủ thể giám sát hoạt động điều tra, áp dụng pháp luật PVTM. Các phương pháp nghiên cứu chính được sử dụng là phân tích tổng hợp, phân tích so sánh luật học, quan sát, khảo sát, đánh giá logic, tọa đàm khoa học và phỏng vấn chuyên gia.

Trên cơ sở phân tích lý luận và thực tiễn, luận án đã đưa ra các giải pháp toàn diện. Cụ thể, đề xuất hoàn thiện địa vị pháp lý, cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của Cơ quan điều tra PVTM theo hướng độc lập và hiệu quả; xây dựng quy chế tiếp cận thông tin, chiến lược kinh doanh và nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp; hoàn thiện quy định về trách nhiệm, quy trình phối hợp và chế tài xử lý vi phạm cho các chủ thể phối hợp điều tra (chính quyền địa phương, hải quan, các bộ, ngành); và xây dựng cơ chế giám sát độc lập, quy định rõ ràng về trách nhiệm và chế tài xử lý vi phạm đối với hoạt động điều tra, áp dụng pháp luật PVTM. Các đề xuất này nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển bền vững của Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN MỞ ĐẦU
  • 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài....................................................................................1
  • 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu.................................................................................................2
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu..................................................................................................2
  • 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu............................................................................3
  • 5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.......................................................................................4
  • 6. Kết cấu của Luận án.....................................................................................................................4
• TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN...................................................................................................................................................5
  • 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến Luận án...............................................................5
    • 1.1. Nhóm các công trình nghiên cứu về thiết chế điều tra phòng vệ thương mại......................5
    • 1.2. Nhóm các công trình nghiên cứu về chủ thể yêu cầu điều tra phòng vệ thương mại..................7
    • 1.3. Các công trình nghiên cứu về chủ thể phối hợp điều tra, áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại.......................................................................................................................................8
    • 1.4. Các công trình nghiên cứu về chủ thể ra quyết định áp dụng, rà soát áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại.......................................................................................................................8
    • 1.5. Các công trình nghiên cứu về chủ thể giám sát hoạt động điều tra, áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại.......................................................................................................................9
  • 2. Đánh giá tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Luận án.........................................................9
    • 2.1. Những kết quả nghiên cứu mà Luận án kế thừa và tiếp tục phát triển..................................9
    • 2.2. Các vấn đề còn bỏ ngỏ hoặc chưa được giải quyết thấu đáo cần tiếp tục nghiên cứu.........10
  • 3. Cơ sở lý thuyết, câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu.....................................................10
    • 3.1. Cơ sở lý thuyết nghiên cứu đề tài...........................................................................................10
    • 3.2. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu.......................................................................11
• Chương 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHỦ THỂ THỰC THI PHÁP LUẬT PHÒNG VỆ THƯƠNG MẠI VÀ PHÁP LUẬT VỀ CHỦ THỂ THỰC THI PHÁP LUẬT PHÒNG VỆ THƯƠNG MẠI TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ................................................................................................................................................12
  • 1.1. Lý luận về chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế....................................................................................................................12
    • 1.1.1. Khái niệm phòng vệ thương mại và pháp luật phòng vệ thương mại.............................12
    • 1.1.2. Khái niệm về thực thi pháp luật phòng vệ thương mại...................................................12
    • 1.1.3. Khái niệm về chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại.......................................13
    • 1.1.4. Đặc điểm và các loại chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại...........................13
      • 1.1.4.1. Đặc điểm về chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại..............................13
      • 1.1.4.2. Các loại chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại....................................13
    • 1.1.5. Một số xu hướng thiết lập mô hình chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam....................13
      • 1.1.5.1. Một số xu hướng thiết lập mô hình chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế...............................................................13
      • 1.1.5.2. Bài học kinh nghiệm cho việc xây dựng mô hình chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.......................15
  • 1.2. Lý luận pháp luật về chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế....................................................................................................15
    • 1.2.1. Khái niệm, đặc điểm pháp luật về chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại.....15
    • 1.2.2. Nội dung pháp luật về chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.......................................................................................................15
    • 1.2.3. Các yếu tố chi phối nội dung pháp luật về chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế..........................................................................16
  • Kết luận chương 1.............................................................................................................................17
• Chương 2. THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ CHỦ THỂ THỰC THI PHÁP LUẬT PHÒNG VỆ THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ................................................................................................................................................18
  • 2.1. Thực trạng pháp luật và thực tiễn thực thi pháp luật của Cơ quan điều tra phòng vệ thương mại ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế........................................18
  • 2.2. Thực trạng pháp luật và thực tiễn thực thi pháp luật của chủ thể yêu cầu điều tra phòng vệ thương mại....................................................................................................................19
  • 2.3. Thực trạng pháp luật và thực tiễn thực thi pháp luật của chủ thể phối hợp điều tra, áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại...................................................................................20
    • 2.3.1. Thực trạng pháp luật và thực tiễn phối hợp điều tra, áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại của chính quyền địa phương cấp tỉnh...........................................................................20
    • 2.3.2. Thực trạng pháp luật và thực tiễn phối hợp điều tra, áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại của cơ quan hải quan...............................................................................................21
    • 2.3.3. Thực trạng pháp luật và thực tiễn phối hợp điều tra, áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại của các bộ và cơ quan ngang bộ.............................................................................21
  • 2.4. Thực trạng pháp luật và thực tiễn thực thi pháp luật của chủ thể ra quyết định áp dụng, rà soát việc áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại...................................................................22
  • 2.5. Thực trạng pháp luật và thực tiễn thực thi pháp luật của chủ thể giám sát hoạt động điều tra, áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại...........................................................................22
  • Kết luận chương 2.............................................................................................................................23
• Chương 3. YÊU CẦU, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT CỦA CHỦ THỂ THỰC THI PHÁP LUẬT PHÒNG VỆ THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ................................................................................................................................................24
  • 3.1. Yêu cầu hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế................24
    • 3.1.1. Yêu cầu hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của Cơ quan điều tra phòng vệ thương mại...............................................................................................................24
    • 3.1.2. Yêu cầu hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của chủ thể yêu cầu điều tra phòng vệ thương mại.......................................................................................................24
    • 3.1.3. Yêu cầu hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của chủ thể phối hợp điều tra, áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại...........................................................................24
    • 3.1.4. Yêu cầu hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của chủ thể ra quyết định áp dụng, rà soát việc áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại...................................................24
    • 3.1.5. Yêu cầu hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của chủ thể giám sát hoạt động điều tra, áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại...........................................................25
  • 3.2. Giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế....................25
    • 3.2.1. Hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của Cơ quan điều tra phòng vệ thương mại...............................................................................................................................25
      • 3.2.1.1. Hoàn thiện pháp luật về Cơ quan điều tra phòng vệ thương mại..........................25
      • 3.2.1.2. Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của Cơ quan điều tra phòng vệ thương mại...............................................................................................................................25
    • 3.2.2. Hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của chủ thể yêu cầu điều tra phòng vệ thương mại.......................................................................................................................25
      • 3.2.2.1. Hoàn thiện pháp luật về chủ thể yêu cầu điều tra phòng vệ thương mại...............25
      • 3.2.2.2. Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của chủ thể yêu cầu điều tra phòng vệ thương mại.......................................................................................................................26
    • 3.2.3. Hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của chủ thể phối hợp điều tra, áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại...................................................................................26
      • 3.2.3.1. Hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi trách nhiệm phối hợp điều tra, áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại của chính quyền địa phương cấp tỉnh............................26
      • 3.2.3.2. Hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi trách nhiệm phối hợp điều tra, áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại của hải quan...........................................................26
      • 3.2.3.3. Hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi trách nhiệm phối hợp điều tra, áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại của các bộ và cơ quan ngang bộ..................................27
    • 3.2.4. Hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của chủ thể ra quyết định áp dụng, rà soát việc áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại...................................................................28
    • 3.2.5. Hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của chủ thể giám sát hoạt động điều tra, áp dụng pháp luật phòng vệ thương mại...........................................................................28
  • Kết luận chương 3.............................................................................................................................29
• KẾT LUẬN CHUNG..........................................................................................................................30
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...........................................................................................30