Luận án Chính sách bảo vệ môi trường từ thực tiễn thành phố Hà Nội

Tên luận án:

CHÍNH SÁCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Ngành:

Chính sách công (Mã số: 9.34.04.02)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Chính sách bảo vệ môi trường từ thực tiễn thành phố Hà Nội" của Nguyễn Văn Diễm, thuộc ngành Chính sách công, tập trung nghiên cứu một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường đi kèm với những hệ lụy môi trường nghiêm trọng. Tình trạng ô nhiễm môi trường, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội, đang diễn ra phổ biến và ngày càng trầm trọng, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững. Việt Nam đã thể hiện quyết tâm và cam kết mạnh mẽ trong bảo vệ môi trường thông qua việc ban hành Luật Bảo vệ môi trường qua nhiều thời kỳ và tham gia các cam kết quốc tế như COP21, COP26 với mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Tuy nhiên, hiệu quả công tác bảo vệ môi trường hiện nay vẫn chưa đạt kỳ vọng, với nhiều hạn chế trong hoạch định và thực thi chính sách, nguồn lực còn hạn chế, dẫn đến tình trạng ô nhiễm tiếp tục là vấn đề nóng tại Hà Nội. Luận án này có mục đích tìm kiếm các giải pháp hoàn thiện chính sách bảo vệ môi trường trên địa bàn Hà Nội nói riêng và toàn quốc nói chung. Để đạt được mục tiêu đó, nghiên cứu tập trung vào thống kê, phân tích, đánh giá tình hình nghiên cứu; làm rõ các vấn đề lý luận về chính sách bảo vệ môi trường (khái niệm, vai trò, nội dung, khung đánh giá); đánh giá thực trạng chính sách bảo vệ môi trường tại Hà Nội giai đoạn 2010-2023; và đề xuất nguyên tắc, giải pháp hoàn thiện chính sách. Đối tượng nghiên cứu là những vấn đề lý luận và thực tiễn về chính sách bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội, trong phạm vi nội dung chính sách, kết quả thực hiện, không gian Hà Nội và thời gian từ 2010-2023 (nghiên cứu thực trạng) và 2026-2031 (giải pháp).

Luận án đóng góp mới về khoa học bằng cách xây dựng hệ thống lý luận khoa học về chính sách bảo vệ môi trường, cung cấp bức tranh thực tiễn về môi trường và chính sách bảo vệ môi trường tại Hà Nội, đặc biệt là phân tích hiệu lực, hiệu quả, đồng thời đề xuất các nguyên tắc và giải pháp hoàn thiện chính sách phù hợp với giai đoạn phát triển kinh tế mới. Về mặt lý luận, nghiên cứu làm phong phú kho tàng chính sách công và bảo vệ môi trường; về thực tiễn, cung cấp báo cáo chuyên sâu và đề xuất giá trị cho công cuộc cải biến.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng chính sách bảo vệ môi trường tại Hà Nội là tổng hợp các quy định từ trung ương và địa phương, bao gồm các nội dung về đất, nước, không khí và đa dạng sinh học. Mặc dù đã có những thành công nhất định trong phòng ngừa ô nhiễm, bảo vệ đa dạng sinh học và phục hồi khu vực ô nhiễm, song nhiều vấn đề lớn vẫn chưa được giải quyết triệt để hoặc chưa hiệu quả. Cụ thể, ô nhiễm đất, nước mặt, nước ngầm, không khí (bụi mịn) vẫn trầm trọng, suy giảm đa dạng sinh học chưa được khắc phục. Các hạn chế này xuất phát từ áp lực đô thị hóa, dân số đông, kinh tế phát triển sôi động, cùng với hệ thống chính sách thiếu tập trung, năng lực thực thi hạn chế và ý thức cộng đồng chưa cao. Do đó, việc hoàn thiện chính sách bảo vệ môi trường với các giải pháp cụ thể cho từng vấn đề ô nhiễm là cấp thiết.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
  • 1.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
    • 1.1.1. Các công trình nghiên cứu những vấn đề lý luận liên quan đến đề tài luận án
    • 1.1.2. Các công trình nghiên cứu những vấn đề thực tiễn liên quan đến đề tài luận án
    • 1.1.3. Các công trình nghiên cứu giải pháp liên quan đến đề tài luận án
  • 1.2. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam
    • 1.2.1. Các công trình nghiên cứu những vấn đề lý luận liên quan đến đề tài luận án
    • 1.2.2. Các công trình nghiên cứu những vấn đề thực tiễn liên quan đến đề tài luận án
    • 1.2.3. Các công trình nghiên cứu những vấn đề giải pháp liên quan đến đề tài luận án
  • 1.3. Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu
    • 1.3.1. Các vấn đề liên quan đến đề tài Luận án đã được các công trình nghiên cứu thống nhất, làm rõ
    • 1.3.2. Các vấn đề nghiên cứu chưa được làm rõ, cần làm rõ trong Luận án
  • 1.4. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• CHƯƠNG 2. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
  • 2.1. Khái niệm và đặc điểm chính sách bảo vệ môi trường
    • 2.1.1. Khái niệm chính sách bảo vệ môi trường
      • 2.1.1.1. Khái niệm môi trường và bảo vệ môi trường
      • 2.1.1.2. Khái niệm chính sách công
      • 2.1.1.3. Khái niệm chính sách bảo vệ môi trường
    • 2.1.2. Đặc điểm chính sách bảo vệ môi trường
  • 2.2. Nội dung chính sách bảo vệ môi trường
  • 2.3. Vị trí, vai trò của chính sách bảo vệ môi trường
  • 2.4. Các tiêu chí đánh giá chính sách bảo vệ môi trường
    • 2.4.1. Tính phù hợp
    • 2.4.2. Tính toàn diện, đồng bộ và thống nhất
    • 2.4.3. Tính khả thi
    • 2.4.4. Tính hiệu lực và hiệu quả
  • 2.5. Các yếu tố tác động đến chính sách bảo vệ môi trường
    • 2.5.1. Yếu tố chủ quan
    • 2.5.2. Yếu tố khách quan
• CHƯƠNG 3. THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
  • 3.1. Thực trạng vấn đề chính sách bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội
    • 3.1.1. Mức độ, tính chất và tác hại của tình hình ô nhiễm, suy thoái môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội
      • 3.1.1.1. Ô nhiễm và suy thoái môi trường đất trên địa bàn thành phố Hà Nội
      • 3.1.1.2. Ô nhiễm và suy thoái môi trường nước trên địa bàn thành phố Hà Nội
      • 3.1.1.3. Ô nhiễm môi trường không khí và tiếng ồn
      • 3.1.1.4. Vấn đề biến đổi khí hậu và suy giảm đa dạng sinh học
      • 3.1.1.5. Vấn đề xử lý chất thải sinh hoạt
    • 3.1.2. Nguyên nhân chính trị, hành chính, kinh tế và xã hội của các vấn đề của chính sách bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội
  • 3.2. Thực trạng chính sách bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2010-2023
    • 3.2.1. Hệ thống văn bản của chính sách bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội
    • 3.2.2. Mục tiêu của chính sách bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội
    • 3.2.3. Giải pháp của chính sách bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội
    • 3.2.4. Công cụ của chính sách bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội
      • 3.2.4.1. Công cụ tổ chức
      • 3.2.4.2. Công cụ kinh tế
      • 3.2.4.3. Công cụ kỹ thuật hỗ trợ
  • 3.3. Đánh giá thực trạng chính sách bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội
    • 3.3.1. Tính phù hợp
    • 3.3.2. Tính toàn diện, đồng bộ và thống nhất
    • 3.3.3. Tính khả thi
    • 3.3.4. Tính hiệu lực, hiệu quả
      • 3.3.4.1. Tính hiệu lực của chính sách
      • 3.3.4.2. Hiệu quả của chính sách
    • 3.3.5. Các nguyên nhân tác động đến chính sách bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội
      • 3.3.5.1. Quyết tâm/ý chí chính trị về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội chưa thực sự quyết liệt
      • 3.3.5.2. Năng lực và các điều kiện đảm bảo cho xây dựng, hoàn thiện chính sách bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội còn hạn chế
      • 3.3.5.4. Mức độ áp dụng công nghệ và hợp tác quốc tế vào bảo vệ môi trường trên trên địa bàn thành phố Hà Nội chưa cao
      • 3.3.5.5. Sức ép đô thị lên môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội rất lớn và luôn gia tăng
• CHƯƠNG 4. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
  • 4.1. Dự báo vấn đề của chính sách bảo vệ môi trường trên trên địa bàn thành phố Hà Nội
    • 4.1.1. Dự báo tình hình ô nhiễm, suy thoái môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội trong những năm tới
    • 4.1.2. Dự báo các nguyên nhân của tình hình ô nhiễm, suy thoái môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội những năm tới
  • 4.2. Yêu cầu đối với việc hoàn thiện chính sách bảo vệ môi trường trên trên địa bàn thành phố Hà Nội
  • 4.3. Giải pháp, kiến nghị hoàn thiện chính sách bảo vệ môi trường trên tại thành phố Hà Nội
    • 4.3.1. Điều chỉnh mục tiêu chính sách bảo vệ môi trường trên tại thành phố Hà Nội cho giai đoạn tiếp theo
    • 4.3.2. Thống nhất mục tiêu, giải pháp và công cụ của chính sách bảo vệ môi trường trên tại thành phố Hà Nội
    • 4.3.3. Bổ sung, điều chỉnh các giải pháp chính sách còn hạn chế để tăng tính khả thi, hiệu lực, hiệu quả của chính sách bảo vệ môi trường trên tại thành phố Hà Nội
      • 4.3.3.1. Bổ sung, điều chỉnh các giải pháp phòng ngừa, ngăn chặn và kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm môi trường, các khu vực ô nhiễm môi trường
      • 4.3.3.2. Bổ sung, hoàn thiện các giải pháp kiểm soát ô nhiễm, xử lý chất thải và giảm thiểu phát sinh các nguồn gây ô nhiễm môi trường
      • 4.3.3.3. Tăng cường hiệu quả cải thiện và phục hồi các khu vực bị ô nhiễm môi trường
      • 4.3.3.4. Hoàn thiện giải pháp đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật về môi trường
      • 4.3.3.5. Khai thác, sử dụng hiệu quả, bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên hiệu quả hơn
      • 4.3.3.6. Hoàn thiện và tăng cường giải pháp bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học
      • 4.3.3.7. Tăng cường năng lực ứng phó biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính
      • 4.3.3.8. Nâng cao hiệu quả giải pháp tuyên truyền, nâng cao ý thức trách nhiệm và phản biện xã hội về bảo vệ môi trường
      • 4.3.3.9. Tăng cường thực hiện giải pháp hoàn thiện hệ thống thể chế, tăng cường năng lực thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường
    • 4.3.4. Điều chỉnh một số công cụ của chính sách bảo vệ môi trường trên tại thành phố Hà Nội
      • 4.3.4.1. Hoàn thiện công cụ tổ chức
      • 4.3.4.2. Hoàn thiện các công vụ kinh tế