Luận án Chi Tiêu Công, Vốn Trí Tuệ Quốc Gia Và Kinh Tế Ngầm

Tên luận án:

CHI TIÊU CÔNG, VỐN TRÍ TUỆ QUỐC GIA VÀ KINH TẾ NGẦM

Ngành:

Kinh tế học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ Kinh tế học của Trần Phạm Khánh Toàn, thực hiện tại Trường Đại học Mở TP. Hồ Chí Minh năm 2024, có tiêu đề “Chi tiêu công, vốn trí tuệ quốc gia và kinh tế ngầm”. Nghiên cứu này tập trung phân tích mối quan hệ phức tạp giữa chi tiêu công (bao gồm tổng chi tiêu và các thành phần cụ thể như giáo dục, y tế, an ninh quốc phòng), vốn trí tuệ quốc gia, và quy mô kinh tế ngầm, đồng thời xem xét vai trò hiệu chỉnh của các ràng buộc ngân sách và chất lượng thể chế.

Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ thực tế kinh tế ngầm có quy mô đáng kể trên toàn cầu, gây ra nhiều tác động tiêu cực đến phát triển bao trùm và hiệu quả chính sách kinh tế vĩ mô. Đồng thời, nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của việc phát huy vốn trí tuệ quốc gia và vai trò của chi tiêu công như công cụ can thiệp kinh tế. Tuy nhiên, các lý thuyết hiện có về mối quan hệ giữa chi tiêu công và kinh tế ngầm còn chưa thống nhất, và tác động của vốn trí tuệ quốc gia cùng với vai trò của thể chế vẫn còn ít được nghiên cứu sâu.

Để giải quyết các khoảng trống này, luận án đề ra bốn mục tiêu chính: (1) Phân tích tác động của chi tiêu công và các thành phần của nó đến quy mô kinh tế ngầm; (2) Nghiên cứu vai trò hiệu chỉnh của các ràng buộc ngân sách; (3) Phân tích tác động của vốn trí tuệ quốc gia đến quy mô kinh tế ngầm; và (4) Nghiên cứu vai trò hiệu chỉnh của thể chế trong mối quan hệ này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 98 quốc gia (cho chi tiêu công) và 92 quốc gia (cho vốn trí tuệ quốc gia) trong giai đoạn 2000-2020, sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các tổ chức uy tín.

Phương pháp nghiên cứu định lượng chủ yếu được sử dụng là DOLS (Dynamic Ordinary Least Squares) và FMOLS (Fully Modified Ordinary Least Squares) để ước lượng mối quan hệ dài hạn sau các kiểm định về sự phụ thuộc chéo, nghiệm đơn vị và đồng liên kết.

Kết quả chính của luận án cho thấy tổng chi tiêu công có tác động cùng chiều làm tăng quy mô kinh tế ngầm, trong khi các thành phần chi tiêu công cho giáo dục, y tế và an ninh quốc phòng lại có tác động nghịch chiều, góp phần thu hẹp kinh tế ngầm. Các ràng buộc ngân sách (nợ công và thâm hụt ngân sách) tác động cùng chiều với kinh tế ngầm và có vai trò hiệu chỉnh, làm tăng cường tác động cùng chiều của tổng chi tiêu công nhưng làm suy yếu tác động nghịch chiều của các thành phần chi tiêu công. Vốn trí tuệ quốc gia có tác động nghịch chiều, giúp thu hẹp quy mô kinh tế ngầm. Đặc biệt, chất lượng thể chế cao không chỉ tác động nghịch chiều đến kinh tế ngầm mà còn tăng cường tác động nghịch chiều của vốn trí tuệ quốc gia.

Từ những phát hiện này, luận án đề xuất các hàm ý chính sách quan trọng nhằm kiểm soát quy mô kinh tế ngầm, bao gồm tái cơ cấu chi tiêu công, khai thác nguồn thu và kiểm soát nợ công hiệu quả, tăng cường tích lũy vốn trí tuệ quốc gia thông qua đầu tư vào giáo dục, R&D, hạ tầng công nghệ thông tin, và nâng cao chất lượng thể chế bằng cách tăng cường sự tham gia của người dân, minh bạch hóa, ổn định chính trị và nâng cao hiệu quả hoạt động của chính phủ.