Tên luận án:
ẢNH HƯỞNG CỦA LUẬT TỤC ĐẾN VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH TRONG CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI CHỖ Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY
Ngành:
Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Ảnh hưởng của luật tục đến việc thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình trong các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên hiện nay" do Nguyễn Thị Vân Anh thực hiện là một nghiên cứu chuyên sâu về tác động của luật tục lên việc thực thi pháp luật Hôn nhân và Gia đình (HN&GĐ) trong cộng đồng các dân tộc thiểu số tại chỗ (DTTSTC) ở Tây Nguyên từ năm 2006 đến 2016.
Đề tài xuất phát từ thực trạng luật tục vẫn giữ vai trò chủ đạo trong đời sống xã hội của DTTSTC Tây Nguyên, dẫn đến những khó khăn trong việc áp dụng pháp luật nhà nước về HN&GĐ. Mục đích nghiên cứu là đánh giá toàn diện ảnh hưởng của luật tục, xác định các tác động tích cực và tiêu cực, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm phát huy mặt tích cực và từng bước loại bỏ ảnh hưởng tiêu cực, nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật HN&GĐ.
Luận án đã làm rõ cơ sở lý luận về luật tục, khái niệm và đặc điểm của luật tục quy định về HN&GĐ, cũng như các yếu tố tác động đến ảnh hưởng này. Nghiên cứu chỉ ra rằng luật tục có những ảnh hưởng tích cực, góp phần duy trì các giá trị truyền thống, thúc đẩy hôn nhân bền vững và trách nhiệm gia đình (như nguyên tắc một vợ một chồng, quy định về nghĩa vụ vợ chồng, chống ngoại tình). Tuy nhiên, luật tục cũng bộc lộ nhiều hạn chế và tác động tiêu cực, gây ra các vấn đề như tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, thách cưới, tục "nối dây", và sự bất bình đẳng giới, đặc biệt do quan niệm mẫu hệ và điều kiện kinh tế - xã hội còn lạc hậu.
Để giải quyết vấn đề này, luận án đề xuất các quan điểm và giải pháp đồng bộ, bao gồm nâng cao nhận thức về pháp luật HN&GĐ cho đồng bào DTTSTC, kết hợp hài hòa pháp luật và luật tục trong điều chỉnh quan hệ HN&GĐ, xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý cấp cơ sở, tổ chức thực hiện pháp luật hiệu quả và phát triển kinh tế - xã hội vùng. Nghiên cứu này không chỉ bổ sung lý luận về luật tục mà còn cung cấp tài liệu tham khảo quý giá cho công tác hoạch định chính sách và thực tiễn tại Tây Nguyên, hướng tới phát triển văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
- 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục đích nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Phương pháp nghiên cứu và hướng tiếp cận của luận án
- 4.1. Phương pháp nghiên cứu
- 4.2. Về hướng tiếp cận của luận án
- 5. Những điểm mới của luận án
- 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
- 6.1. Về mặt khoa học
- 6.2. Về mặt thực tiễn
- 7. Cơ cấu của luận án
- Chương 1
- TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÁC VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
- Thứ nhất, những công trình nghiên cứu về luật tục, luật tục Tây nguyên và vai trò của luật tục đối với đời sống xã hội
- Thứ hai, những công trình nghiên cứu về thực hiện pháp luật hôn nhân gia đình và ảnh hưởng của luật tục đến thực hiện pháp luật hôn nhân gia đình
- Thứ ba, những công trình nghiên cứu về ảnh hưởng của luật tục đối với thực hiện pháp luật hôn nhân gia đình ở Tây Nguyên
- Đánh giá kết quả của các công trình nghiên cứu có liên quan đến ảnh hưởng của luật tục đến việc thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình trong các dân tộc thiểu số tại chỗ Tây Nguyên hiện nay
- Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
- Giả thuyết nghiên cứu của luận án là:
- Để chứng minh cho các giả thuyết trên, các câu hỏi đặt ra cho luận án là:
- Để chứng minh cho giả thuyết nghiên cứu và trả lời các câu hỏi nghiên cứu đã nêu, luận án tiếp tục nghiên cứu những vấn đề sau:
- Kết luận chương 1
- Chương 2
- NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA LUẬT TỤC ĐỐI VỚI THỰC HIỆN PHÁP LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH TRONG CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI CHỖ Ở TÂY NGUYÊN
- 2.1. Luật tục về hôn nhân và gia đình các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây nguyên
- 2.1.1. Khái niệm luật tục
- 2.1.2. Khái quát về Tây Nguyên và các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên
- 2.1.3. Khái niệm và đặc điểm của luật tục quy định về hôn nhân và gia đình trong các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên
- 2.1.4. Nội dung quy định về hôn nhân và gia đình trong luật tục của các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên
- 2.2. Thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình
- 2.2.1. Pháp luật hôn nhân và gia đình
- 2.2.2. Khái niệm thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình
- 2.2.3. Các hình thức thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình
- 2.3. Khả năng ảnh hưởng của luật tục đến việc thực hiện pháp luật hôn nhân gia đình trong các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên
- 2.3.1. Khái niệm ảnh hưởng
- 2.3.2. Ảnh hưởng của luật tục đến nhận thức, định hướng hành vi và thái độ đối với việc thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình
- 2.3.3. Ảnh hưởng của luật tục về hôn nhân và gia đình đến việc lựa chọn và thực hiện hành vi của các chủ thể
- 2.3.4. Ảnh hưởng tích cực của luật tục đến việc thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình
- 2.3.5. Ảnh hưởng tiêu cực của luật tục đến việc thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình
- 2.4. Các yếu tố tác động tới ảnh hưởng của luật tục đến việc thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình trong các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên
- Kết luận chương 2
- Chương 3
- THỰC TRẠNG ẢNH HƯỞNG CỦA LUẬT TỤC ĐỐI VỚI THỰC HIỆN PHÁP LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH TRONG CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI CHỖ Ở TÂY NGUYÊN
- 3.1. Ảnh hưởng của luật tục các dân tộc thiểu số tại chỗ Tây Nguyên tới việc thực hiện các quy định về kết hôn
- 3.2.1. Đối với việc thực hiện các quy định về nguyên tắc kết hôn
- 3.1.2. Đối với việc thực hiện các quy định pháp luật về tuổi kết hôn
- 3.1.3. Đối với việc thực hiện quy định về thủ tục đăng ký kết hôn
- 3.2. Ảnh hưởng của luật tục các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên tới việc thực hiện pháp luật về quan hệ giữa các thành viên trong gia đình
- 3.2.1. Quan hệ giữa vợ và chồng
- 3.2.2. Quan hệ giữa ông bà cha mẹ với con cháu
- 3.2.3. Quan hệ giữa anh chị em trong gia đình
- 3.3. Ảnh hưởng của luật tục các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên tới việc thực hiện pháp luật về ly hôn, phân chia tài sản và nhận con nuôi
- 3.3.1. Về ly hôn
- 3.3.2. Về phân chia tài sản và nhận con nuôi
- 3.4. Nguyên nhân của những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của luật tục tới việc thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình trong các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên
- Kết luận chương 3
- Chương 4
- QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY ẢNH HƯỞNG TÍCH CỰC, HẠN CHẾ ẢNH HƯỞNG TIÊU CỰC CỦA LUẬT TỤC ĐẾN VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH TRONG CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI CHỖ Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY
- 4.1. Quan điểm phát huy ảnh hưởng tích cực và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của luật tục đến việc thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình trong các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên hiện nay
- 4.1.1. Phát huy ảnh hưởng tích cực và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của luật tục phải nhằm làm cho đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình một cách nghiêm chỉnh và tự giác hơn
- 4.1.2. Phát huy ảnh hưởng tích cực và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của luật tục đến việc thực hiện pháp luật HN & GĐ trong cộng đồng các dân tộc thiểu số
- 4.1.3. Phát huy ảnh hưởng tích cực và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của luật tục đến việc thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình trong cộng đồng các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên phải hướng tới việc phát huy tính tự quản của cộng đồng và phải được tiến hành một cách toàn diện, đồng bộ, khoa học và phù hợp với thực tiễn
- 4.1.4. Phát huy ảnh hưởng tích cực và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của luật tục đến việc thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình trong cộng đồng các dân tộc thiểu số tại chỗ ở Tây Nguyên phải gắn với phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn
- 4.2. Nâng cao nhận thức về pháp luật hôn nhân và gia đình cho đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ Tây Nguyên
- 4.4.1. Nâng cao dân trí đối với người DTTSTC Tây Nguyên
- 4.4.2. Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật HN&GĐ trong vùng DTTSTC
- 4.2. Giải pháp về sử dụng kết hợp pháp luật và luật tục quy định về hôn nhân và gia đình trong việc điều chỉnh các quan hệ hôn nhân và gia đình
- 4.3. Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý cấp cơ sở trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ Tây Nguyên sinh sống
- 4.3.1. Cần quán triệt nhận thức và xây dựng chính sách lâu dài trong công tác quy hoạch và tạo nguồn cán bộ.
- 4.3.2. Xây dựng những tiêu chuẩn cụ thể cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở vùng DTTSTC Tây Nguyên sinh sống
- 4.3.3. Rà soát lại đội ngũ cán bộ, công chức đang công tác trong vùng đồng bào DTTSTC sinh sống theo những tiêu chí ở trên
- 4.4. Giải pháp về tổ chức thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình trong vùng dân tộc thiểu số tại chỗ Tây Nguyên giai đoạn tới
- 4.4.1. Phát huy vai trò của hệ thống chính trị cơ sở trong tổ chức thực hiện pháp luật HN&GĐ trong vùng DTTSTC ở Tây Nguyên
- 4.4.2. Nâng cao vai trò của già làng trong cộng đồng người DTTSTC Tây Nguyên
- 4.5. Nhóm giải pháp về phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số tại chỗ Tây Nguyên
- Kết luận chương 4
- KẾT LUẬN