Luận án Ảnh hưởng cạnh tranh chiến lược Mỹ – Trung tại Đông Nam Á đến độc lập dân tộc của các nước trong khu vực từ năm 2001 đến năm 2015

Tên luận án:

ẢNH HƯỞNG CẠNH TRANH CHIẾN LƯỢC MỸ - TRUNG TẠI ĐÔNG NAM Á ĐẾN ĐỘC LẬP DÂN TỘC CỦA CÁC NƯỚC TRONG KHU VỰC TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2015

Ngành:

Lịch sử Phong trào cộng sản

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án nghiên cứu ảnh hưởng của cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung tại khu vực Đông Nam Á (ĐNA) đến độc lập dân tộc của các nước trong giai đoạn từ năm 2001 đến năm 2015. Công trình được hoàn thành tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Hoàng Giáp.

Trong bối cảnh đầu thế kỷ XXI, châu Á - Thái Bình Dương (CA-TBD), bao gồm ĐNA, trở thành trung tâm phát triển và là nơi cạnh tranh quyết liệt giữa các cường quốc, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc. Sau sự kiện 11/9/2001, Mỹ đã điều chỉnh chiến lược toàn cầu, sau đó dưới thời Tổng thống B.Obama, thực hiện chiến lược “xoay trục” sang CA-TBD nhằm kiểm soát tầm ảnh hưởng.

Luận án phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung tại ĐNA, đồng thời tóm lược những biến đổi của tình hình thế giới và khu vực sau Chiến tranh lạnh. Vấn đề cốt lõi được xác định là vai trò của ĐNA trong lợi ích chiến lược và mối quan hệ phức tạp giữa hai cường quốc này. Cạnh tranh giữa các nước lớn được chỉ ra là yếu tố chi phối, làm phức tạp hóa các mối quan hệ, gia tăng sự phụ thuộc lẫn nhau, gây ra những biến chuyển địa chính trị, địa kinh tế và tác động trực tiếp đến lợi ích của các nước khác. Ảnh hưởng của cạnh tranh Mỹ - Trung có thể dẫn đến xung đột và tác động nghiêm trọng đến quá trình bảo vệ nền độc lập dân tộc.

ĐNA được nhìn nhận là khu vực năng động, một trung tâm quyền lực toàn cầu và trọng tâm trong chiến lược "tái cân bằng" của Mỹ. Mỹ đã tăng cường củng cố và mở rộng mối quan hệ hợp tác với Indonesia, Việt Nam, đồng thời lôi kéo Myanmar. Mức độ quan hệ của Mỹ với các nước ĐNA được phân loại thành ba nhóm: đồng minh thân thiết (Thái Lan, Philippines), đối tác chiến lược (Singapore) và đối tác chiến lược tiềm năng (Indonesia, Malaysia, Việt Nam). Cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc cũng diễn ra quyết liệt trên lĩnh vực an ninh - quốc phòng, đặc biệt tại Biển Đông, nơi Trung Quốc có tham vọng độc chiếm.

Những thách thức nảy sinh từ cạnh tranh chiến lược này bao gồm: lợi ích kinh tế của ASEAN bị ảnh hưởng; kinh tế yếu kém và lạm phát tăng cao do đầu tư quân sự; sự lệ thuộc kinh tế và chính trị vào Mỹ và Trung Quốc; nguy cơ rơi vào “bẫy thu nhập trung bình”; buộc các quốc gia ĐNA lựa chọn giữa TPP và RCEP; và ảnh hưởng đến cạnh tranh thị trường khu vực. Luận án nhận định ĐNA là điểm xoáy chiến lược, nơi đan xen lợi ích trước mắt và lâu dài của các nước lớn, và cạnh tranh Mỹ - Trung có ảnh hưởng đa chiều, nhiều cấp độ đến khu vực.