Tên luận án:
GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN XUẤT MÔ HÌNH LUÂN CANH LÚA – MÈ TẠI ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Ngành:
Kinh tế Nông nghiệp
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất mô hình luân canh lúa – mè tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Nghiên cứu ra đời trong bối cảnh các chính sách quốc gia khuyến khích chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa, và mô hình luân canh lúa – mè được đánh giá cao về tiềm năng giảm thiểu hóa chất nông nghiệp, tăng năng suất và lợi nhuận.
Mục tiêu chính của luận án là ước lượng hiệu quả sản xuất, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kỹ thuật và kinh tế của nông hộ canh tác lúa – mè tại ĐBSCL bằng phương pháp tham số (SFA), từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp. Luận án có những đóng góp mới về mặt học thuật khi áp dụng phương pháp SFA (dạng Cobb-Douglas và Translog) để ước lượng hiệu quả cho toàn bộ mô hình luân canh lúa – mè trên phạm vi toàn vùng ĐBSCL, đồng thời đối sánh hiệu quả tài chính với mô hình chuyên canh lúa truyền thống và kết nối phân tích hiệu quả kỹ thuật với hiệu quả kinh tế.
Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình luân canh lúa – mè đạt hiệu quả tài chính cao hơn đáng kể so với mô hình chuyên canh lúa truyền thống (1 đồng chi phí mang lại 1,14 đồng lợi nhuận so với 0,66 đồng). Hiệu quả kỹ thuật trung bình đạt 82,22% cho vụ mè và 80,05% cho các vụ lúa. Hiệu quả kinh tế trung bình của mô hình là 68,26%. Các yếu tố như ngày công lao động, lượng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, kinh nghiệm, trình độ học vấn, và tham gia hợp tác xã đều ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất. Nghiên cứu cũng chỉ ra sự thất thoát năng suất và lợi nhuận đáng kể do kém hiệu quả kỹ thuật và kinh tế.
Để nâng cao hiệu quả, luận án đề xuất các giải pháp toàn diện bao gồm: tổ chức sản xuất hợp lý (tối ưu hóa việc sử dụng đầu vào), nâng cao trình độ học vấn và năng lực tổ chức cho nông dân, tăng cường nghiên cứu và phát triển giống mè địa phương, đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa, cải thiện chất lượng công tác đào tạo và huấn luyện từ hệ thống khuyến nông, và tăng cường tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp và kinh tế tập thể. Các kiến nghị này hướng tới phát triển bền vững, giảm phát thải và nâng cao thu nhập cho nông hộ tại ĐBSCL.
Mục lục chi tiết:
- CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
- 1.1 Đặt vấn đề nghiên cứu
- 1.1.1 Tính cấp thiết về mặt lý thuyết
- 1.1.2 Tính cấp thiết về mặt thực tiễn
- 1.2 Mục tiêu nghiên cứu
- 1.3 Phạm vi nghiên cứu
- 1.3.1 Đối tượng nghiên cứu
- 1.3.2 Không gian nghiên cứu
- 1.3.3 Thời gian nghiên cứu
- 1.3.4 Nội dung nghiên cứu
- 1.4 Những điểm mới của luận án
- 1.4.1 Về học thuật
- 1.4.2 Về thực tiễn
- CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
- 2.1 Tổng quan cơ sở lý thuyết về hiệu quả sản xuất và mô hình luân canh trong nông nghiệp
- 2.1.1 Mô hình luân canh trong nông nghiệp
- 2.1.2 Hàm sản xuất biên ngẫu nhiên và hàm lợi nhuận biên ngẫu nhiên
- 2.1.3 Hiệu quả sản xuất
- 2.1.3.1 Khái niệm về hiệu quả sản xuất
- 2.1.3.2 Ước lượng hiệu quả sản xuất
- 2.2 Tổng quan nghiên cứu về hiệu quả sản xuất và mô hình luân canh trong nông nghiệp
- 2.2.1 Các nghiên cứu thực nghiệm về hiệu quả sản xuất lúa
- 2.2.2 Các nghiên cứu thực nghiệm về hiệu quả sản xuất rau màu
- 2.2.3 Các nghiên cứu thực nghiệm về hiệu quả sản xuất của mô hình luân canh
- 2.2.4 Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu
- 2.3 Tổng quan tình hình sản xuất lúa và mè tại đồng bằng sông Cửu Long
- CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 3.1 Phương pháp tiếp cận và mô hình nghiên cứu
- 3.1.1 Phương pháp tiếp cận
- 3.1.2 Mô hình nghiên cứu và cơ sở hình thành biến
- 3.2 Phương pháp thu thập dữ liệu
- 3.2.1 Dữ liệu thứ cấp
- 3.2.2 Dữ liệu sơ cấp
- 3.3 Phương pháp phân tích
- 3.3.1 Phân tích thống kê mô tả
- 3.3.2 Phân tích chi phí – lợi nhuận (CRA)
- 3.3.3 Phân tích hàm sản xuất biên ngẫu nhiên
- 3.3.4 Phân tích hàm lợi nhuận biên ngẫu nhiên
- 3.3.5 Các loại kiểm định
- CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
- 4.1 Các đặc điểm của nông hộ sản xuất theo mô hình luân canh lúa – mè được khảo sát
- 4.2 Hiệu quả tài chính của mô hình sản xuất luân canh lúa – mè được khảo sát
- 4.3 Hiệu quả kỹ thuật của mô hình sản xuất luân canh lúa – mè được khảo sát
- 4.4 Hiệu quả kinh tế của mô hình sản xuất luân canh lúa – mè được khảo sát
- 4.5 Giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất mô hình luân canh lúa – mè được khảo sát
- 4.5.1 Tổ chức sản xuất
- 4.5.2 Nâng cao trình độ học vấn và năng lực tổ chức sản xuất cho nông dân
- 4.5.3 Tăng cường nghiên cứu phục tráng và phát triển giống mè địa phương
- 4.5.4 Đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa và nâng cao hiệu quả sử dụng lao động
- 4.5.5 Cải thiện chất lượng công tác đào tạo và huấn luyện của hệ thống khuyến nông
- 4.5.6 Đẩy mạnh tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp và phát triển kinh tế tập thể
- CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
- 5.1 Kết luận
- 5.2 Kiến nghị
- 5.2.1 Đối với Nhà nước và các cơ quan ban ngành
- 5.2.2 Đối với nông hộ sản xuất