Tên luận án:
NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA LOGISTICS ĐỐI VỚI XUẤT KHẨU HÀNG HÓA CỦA VIỆT NAM
Ngành:
Kinh tế quốc tế
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án này tập trung nghiên cứu tác động của logistics đối với xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam, được thực hiện bởi Lê Minh Trâm và hoàn thành tại Trường Đại học Ngoại thương vào năm 2024. Đề tài đặt ra tính cấp thiết trong bối cảnh tăng trưởng xuất khẩu mạnh mẽ của Việt Nam nhưng vẫn đối mặt với thách thức cạnh tranh gay gắt và những bất cập trong hệ thống logistics quốc gia. Mục tiêu chính là phân tích và đánh giá định tính, định lượng về tác động của logistics đến xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam trong giai đoạn 2007-2023, từ đó đề xuất các hàm ý chính sách và khuyến nghị đến năm 2030.
Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính (hệ thống hóa, phân loại, thống kê mô tả, phân tích tổng hợp) và định lượng (xây dựng 07 mô hình hồi quy tuyến tính dựa trên mô hình trọng lực thương mại quốc tế). Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các tổ chức uy tín quốc tế và Việt Nam. Đối tượng nghiên cứu là những vấn đề lý luận và thực tiễn về tác động của logistics đối với xuất khẩu hàng hóa, với phạm vi tập trung vào hệ thống logistics quốc gia và xuất khẩu sang 80 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng logistics có tác động hai chiều. Các cải thiện trong hệ thống logistics quốc gia mang lại ảnh hưởng tích cực, giúp giảm thời gian, chi phí, tăng khả năng cạnh tranh, mở rộng thị trường và đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu. Tuy nhiên, những hạn chế về cơ sở hạ tầng, môi trường pháp lý chưa hoàn thiện, năng lực dịch vụ của các nhà cung cấp logistics (LSP) còn yếu kém, và chi phí logistics cao đã gây ra tác động bất lợi, cản trở hoạt động xuất khẩu.
Phân tích định lượng chứng minh mối quan hệ thuận chiều giữa Chỉ số Hiệu quả Logistics (LPI) và kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam, với mức độ tác động dương và có ý nghĩa thống kê cao (4.576, 1%). LPI của Việt Nam có tác động mạnh mẽ hơn so với LPI của các nước đối tác nhập khẩu. Dựa trên các phát hiện này, luận án đề xuất các khuyến nghị chính sách ưu tiên tối ưu hóa chi phí logistics, hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực và chất lượng dịch vụ logistics (đặc biệt là nguồn nhân lực), đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng giao thông và công nghệ thông tin, cải thiện khả năng giao hàng đúng hạn và truy xuất nguồn gốc. Các khuyến nghị cụ thể được đưa ra cho Chính phủ, Hiệp hội logistics, LSP và doanh nghiệp xuất khẩu nhằm hỗ trợ phát triển bền vững hoạt động xuất khẩu của Việt Nam. Hạn chế của đề tài là chỉ tập trung ở cấp độ quốc gia và dữ liệu thứ cấp, gợi mở hướng nghiên cứu sâu hơn ở cấp độ ngành và doanh nghiệp trong tương lai.
Mục lục chi tiết:
-
MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài
- 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ cụ thể
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Phương pháp luận, khung phân tích và phương pháp nghiên cứu
- 4.1. Phương pháp luận
- 4.2. Khung phân tích
- 4.3. Phương pháp nghiên cứu
- 5. Đóng góp của đề tài
- 5.1. Về lý luận
- 5.2. Về thực tiễn
- 6. Kết cấu của đề tài
-
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA LOGISTICS ĐỐI VỚI XUẤT KHẨU HÀNG HÓA
- 1.1. Tình hình nghiên cứu tác động của logistics đối với xuất khẩu hàng hóa
- 1.1.1. Cấp độ quốc gia
- 1.1.2. Cấp độ ngành
- 1.1.3. Cấp độ doanh nghiệp
- 1.2. Khoảng trống nghiên cứu
- 1.3. Hướng nghiên cứu của đề tài
-
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ MÔ HÌNH ĐỊNH LƯỢNG ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA LOGISTICS ĐỐI VỚI XUẤT KHẨU HÀNG HÓA
- 2.1. Một số khái niệm cơ bản có liên quan đến xuất khẩu hàng hóa
- 2.1.1. Khái niệm xuất khẩu hàng hóa
- 2.1.2. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa
- 2.1.3. Cơ cấu hàng hóa và thị trường xuất khẩu
- 2.2. Tổng quan về logistics, dịch vụ logistics và hệ thống logistics quốc gia
- 2.2.1. Logistics
- 2.2.2. Dịch vụ logistics
- 2.2.3. Hệ thống logistics quốc gia
- 2.3. Cơ sở lý luận về tác động của logistics đối với xuất khẩu hàng hóa
- 2.3.1. Khung phân tích định tính
- 2.3.2. Các yếu tố của logistics tác động tới xuất khẩu hàng hóa
- 2.3.3. Kết quả thể hiện tác động của logistics trên các khía cạnh cụ thể của xuất khẩu hàng hóa
- 2.4. Mô hình định lượng đánh giá tác động của logistics đối với xuất khẩu hàng hóa
- 2.4.1. Khung phân tích định lượng
- 2.4.2. Đề xuất mô hình nghiên cứu
- 2.4.3. Hồi quy, kiểm định sau mô hình và lựa chọn mô hình hồi quy tối ưu
-
CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA LOGISTICS ĐỐI VỚI XUẤT KHẨU HÀNG HÓA CỦA VIỆT NAM
- 3.1. Phân tích định tính các yếu tố của logistics tác động tới xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam
- 3.1.1. Thực trạng cơ sở hạ tầng logistics của Việt Nam
- 3.1.2. Thực trạng môi trường pháp lý về logistics của Việt Nam
- 3.1.3. Thực trạng nguồn cung dịch vụ logistics Việt Nam
- 3.1.4. Thực trạng các yếu tố phản ánh hiệu quả đầu ra của hệ thống logistics Việt Nam về thời gian, chi phí và độ tin cậy
- 3.2. Phân tích định lượng tác động của logistics đối với xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam
- 3.2.1. Kết quả thống kê mô tả
- 3.2.2. Kết quả ước lượng mức độ tác động của logistics đối với xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam
- 3.3. Đánh giá tổng quát tác động của logistics đối với xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam
- 3.3.1. Đánh giá mức độ tác động của logistics đối với xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam
- 3.3.2. Đánh giá kết quả thể hiện tác động của logistics đối với xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam trên các khía cạnh cụ thể
-
CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN LOGISTICS NHẰM HỖ TRỢ XUẤT KHẨU HÀNG HÓA CỦA VIỆT NAM
- 4.1. Bối cảnh chung, quan điểm, mục tiêu và định hướng
- 4.1.1. Bối cảnh chung
- 4.1.2. Quan điểm, mục tiêu và định hướng của Việt Nam
- 4.2. Hàm ý chính sách về phát triển logistics nhằm hỗ trợ xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam
- 4.3. Khuyến nghị đối với các bên liên quan
- 4.3.1. Khuyến nghị đối với các Hiệp hội logistics của Việt Nam
- 4.3.2. Khuyến nghị đối với LSP của Việt Nam
- 4.3.3. Khuyến nghị đối với các doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam
-
KẾT LUẬN
-
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN