Luận án Tư tưởng pháp quyền Hồ Chí Minh

Tên luận án:

TƯ TƯỞNG PHÁP QUYỀN HỒ CHÍ MINH

Ngành:

HỒ CHÍ MINH HỌC (Mã số: 62 31 02 04)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án Tiến sĩ "Tư tưởng pháp quyền Hồ Chí Minh" của Nguyễn Đắc Dũng, chuyên ngành Hồ Chí Minh học, tập trung nghiên cứu một cách toàn diện tư tưởng pháp quyền của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đề tài xuất phát từ nhận định rằng Hồ Chí Minh đã đặt nền móng và định hướng xây dựng pháp quyền Việt Nam với tư duy hiện đại, tiến bộ, coi pháp luật là công cụ tối thượng trong quản lý nhà nước, đề cao Hiến pháp, và nhấn mạnh pháp luật phải thể hiện ý chí nhân dân, bảo vệ quyền con người, kết hợp pháp luật với đạo đức để tạo nên một pháp quyền nhân nghĩa, văn minh.

Mục tiêu của luận án là phân tích, lý giải một cách toàn diện tư tưởng pháp quyền Hồ Chí Minh và nêu những giá trị tham chiếu của tư tưởng đó đối với việc xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa (NNPQ XHCN) Việt Nam hiện nay. Các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm phân tích cơ sở hình thành, nội dung tư tưởng pháp quyền Hồ Chí Minh, và khẳng định giá trị tham chiếu của nó.

Luận án làm rõ các khái niệm pháp luật, pháp chế, pháp quyền, NNPQ và tư tưởng pháp quyền Hồ Chí Minh. Đồng thời, phân tích cơ sở hình thành tư tưởng này từ thực tiễn dân tộc bị áp bức, các tiền đề lý luận từ truyền thống pháp lý Việt Nam, giá trị pháp quyền nhân loại (phương Đông và phương Tây), và lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, cùng với nhân tố chủ quan là phẩm chất và tư duy của Hồ Chí Minh.

Nội dung chính của tư tưởng pháp quyền Hồ Chí Minh được luận án phân tích tập trung vào vai trò của pháp luật là công cụ quản lý xã hội không thể thiếu, cơ sở thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, phương tiện ngăn chặn lạm quyền của nhà nước và cán bộ, đảm bảo quyền con người và dựa trên công pháp quốc tế. Luận án cũng đề cập đến các phương thức thực hiện pháp quyền thông qua hoạt động của Nhà nước dân chủ, thực thi pháp luật công tâm, nghiêm minh, và kết hợp chặt chẽ đạo đức với pháp luật. Các điều kiện để thực hiện pháp quyền bao gồm xây dựng và hoàn thiện bộ máy Nhà nước kiểu mới, tuyên truyền giáo dục pháp luật sâu rộng, đảm bảo pháp luật thể hiện ý chí của nhân dân, và nâng cao trình độ dân trí, ý thức chính trị của nhân dân.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra những giá trị tham chiếu quan trọng của tư tưởng pháp quyền Hồ Chí Minh đối với NNPQ XHCN hiện nay, bao gồm kiểm soát quyền lực nhà nước, pháp luật thể hiện ý nguyện của nhân dân, bảo đảm chủ quyền nhân dân đối với các vấn đề quốc gia, các quyền hiến định của công dân, và tổ chức bộ máy nhà nước thống nhất, có sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp. Tư tưởng này mang tính khai phá, nhân văn sâu sắc và thực tiễn, cung cấp nền tảng lý luận cho sự phát triển của NNPQ XHCN Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

MỞ ĐẦU

• 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án
• 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
  • 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
  • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
  • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
  • 4.1. Cơ sở lý luận
  • 4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 5. Những đóng góp mới của Luận án
• 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
  • 6.1. Ý nghĩa khoa học
  • 6.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 7. Kết cấu của luận án

Chương 1

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

• 1.1. NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
  • 1.1.1. Những công trình nghiên cứu tư tưởng pháp quyền
  • 1.1.2. Những công trình nghiên cứu tư tưởng pháp quyền Hồ Chí Minh
• 1.2. ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
  • 1.2.1. Những vấn đề đã được nghiên cứu
  • 1.2.2. Những vấn đề đặt ra được luận án tiếp tục nghiên cứu

Tiểu kết chương 1

Chương 2

KHÁI NIỆM VÀ CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG PHÁP QUYỂN HỒ CHÍ MINH

• 2.1. KHÁI NIỆM
  • 2.1.1. Khái niệm pháp luật
  • 2.1.2. Khái niệm pháp chế
  • 2.1.3. Khái niệm pháp quyền
  • 2.1.4. Khái niệm Nhà nước pháp quyền
  • 2.1.5. Khái niệm tư tưởng pháp quyền Hồ Chí Minh
• 2.2. CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG PHÁP QUYỀN HỒ CHÍ MINH
  • 2.2.1. Cơ sở thực tiễn
  • 2.2.2. Tiền đề tư tưởng lý luận
    • 2.2.2.1. Các giá trị truyền thống pháp lý Việt Nam
    • 2.2.2.2. Các giá trị tư tưởng pháp quyền nhân loại
  • 2.2.3. Nhân tố chủ quan

Tiểu kết chương 2

Chương 3

NỘI DUNG TƯ TƯỞNG PHÁP QUYỀN HỒ CHÍ MINH

• 3.1. VỀ VAI TRÒ CỦA PHÁP LUẬT
  • 3.1.1. Pháp luật là công cụ quản lý xã hội không thể thiếu, quan trọng và hiệu quả
  • 3.1.2. Pháp luật là cơ sở thực hiện quyền là chủ và làm chủ của nhân dân
  • 3.1.3. Pháp luật là cơ sở ngăn chặn sự lạm quyền của Nhà nước, của nhân viên nhà nước
  • 3.1.4. Pháp luật đảm bảo quyền con người
  • 3.1.5. Công pháp quốc tế là cơ sở thực hiện quyền dân tộc
• 3.2. VỀ PHƯƠNG THỨC THỰC HIỆN PHÁP QUYỀN
  • 3.2.1. Thông qua hoạt động của Nhà nước dân chủ
  • 3.2.2. Thực thi pháp luật công tâm, nghiêm minh
  • 3.2.3. Kết hợp đạo đức và pháp luật
• 3.3. VỀ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN PHÁP QUYỀN
  • 3.3.1. Xây dựng và hoàn thiện bộ máy Nhà nước kiểu mới
  • 3.3.2. Tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho nhân dân
  • 3.3.3. Pháp luật thể hiện ý chí của nhân dân
  • 3.3.4. Nâng cao trình độ dân trí, ý thức chính trị của nhân dân

Tiểu kết chương 3

Chương 4

NHỮNG GIÁ TRỊ THAM CHIẾU TRONG TƯ TƯỞNG PHÁP QUYỀN HỒ CHÍ MINH ĐỐI VỚI VIỆC XÂY DỰNG, HOÀN THIỆN NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM HIỆN NAY

• 4.1. KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC
• 4.2. PHÁP LUẬT PHẢI THỂ HIỆN Ý NGUYỆN CỦA NHÂN DÂN
• 4.3. CHỦ QUYỀN NHÂN DÂN ĐỐI VỚI CÁC VẤN ĐỀ QUAN TRỌNG CỦA QUỐC GIA
• 4.4. CÁC QUYỀN HIẾN ĐỊNH CỦA CÔNG DÂN
• 4.5. XÂY DỰNG MỘT CHÍNH QUYỀN MẠNH MẼ VÀ SÁNG SUỐT

Tiểu kết chương 4

KẾT LUẬN