THỰC TRẠNG MẮC BỆNH TAY CHÂN MIỆNG Ở TRẺ 1-5 TUỔI; KIẾN THỨC, THỰC HÀNH PHÒNG CHỐNG BỆNH CỦA NGƯỜI CHĂM SÓC TRẺ VÀ HIỆU QUẢ CAN THIỆP TẠI TỈNH HẬU GIANG (2013-2015)
Quản lý y tế
Luận án tiến sĩ y học này nghiên cứu về thực trạng và hiệu quả can thiệp đối với bệnh Tay Chân Miệng (TCM) tại tỉnh Hậu Giang trong giai đoạn 2013-2015. Bệnh TCM là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút (Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71) gây ra, thường gặp ở trẻ em từ 1-5 tuổi, có thể gây biến chứng nặng và tử vong. Tại Việt Nam, bệnh được ghi nhận lần đầu năm 2003 và trở thành bệnh truyền nhiễm bắt buộc khai báo từ năm 2008.
Nghiên cứu được thực hiện với hai mục tiêu chính: mô tả thực trạng mắc bệnh TCM, kiến thức và thực hành phòng chống bệnh của người chăm sóc trẻ tại Hậu Giang năm 2013; và đánh giá hiệu quả giải pháp truyền thông can thiệp tại hai trường mầm non ở thành phố Vị Thanh giai đoạn 2014-2015. Đối tượng nghiên cứu là người chăm sóc trẻ từ 1 đến 5 tuổi, đang học tại các trường mầm non và mẫu giáo.
Kết quả điều tra năm 2013 cho thấy tỷ lệ mắc bệnh TCM ở trẻ 1-5 tuổi tại Hậu Giang là 4,77%, với nhóm trẻ 4 tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất (37,3%) và thành phố Vị Thanh có số ca mắc cao nhất (64%). Bệnh xảy ra quanh năm, tập trung cao điểm vào tháng 3, 8 và 10. Kiến thức và thực hành phòng chống bệnh của người chăm sóc trẻ còn nhiều hạn chế, đặc biệt về nguyên nhân, đường lây, dấu hiệu nhận biết bệnh và các biện pháp phòng bệnh cơ bản.
Sau hơn một năm triển khai can thiệp bằng các giải pháp truyền thông tập huấn sâu, truyền thông từng hộ gia đình và giám sát thực hành, luận án đã ghi nhận những đóng góp mới và hiệu quả rõ rệt. Tỷ lệ mắc bệnh TCM ở trẻ 1-5 tuổi giảm gần 3 lần (từ 9,2% xuống 3,1%). Kiến thức đúng về phòng chống bệnh của người chăm sóc trẻ được cải thiện đáng kể, với tỷ lệ biết đúng về nguyên nhân gây bệnh tăng từ 67,9% lên 91,4% và tỷ lệ biết các triệu chứng điển hình (như bọng nước) đạt 96,1%. Các chỉ số thực hành đúng về biện pháp xử trí khi trẻ có biểu hiện mắc bệnh, chăm sóc trẻ bệnh và phòng bệnh cũng tăng lên rõ rệt (ví dụ, thực hành rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn tăng từ 87,3% lên 99,2%). Sự cải thiện này có ý nghĩa thống kê cao (p < 0,001).
Luận án khuyến nghị duy trì các hoạt động thực hành tốt về phòng chống TCM tại nhà và trường học, đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, giám sát từ chính quyền địa phương, cán bộ y tế và nhà trường để tiếp tục giảm tỷ lệ mắc bệnh trong cộng đồng.