TRÁCH NHIỆM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC HÀNG KHÔNG DÂN DỤNG VIỆT NAM
Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Luận án "Trách nhiệm hành chính trong lĩnh vực hàng không dân dụng Việt Nam" của Lê Huỳnh Quang tập trung nghiên cứu một lĩnh vực trọng yếu nhưng tiềm ẩn rủi ro cao, đòi hỏi sự chặt chẽ trong đảm bảo an ninh, an toàn. Đề tài xuất phát từ thực trạng thiếu vắng các công trình nghiên cứu quy mô lớn về trách nhiệm hành chính (TNHC) trong hàng không dân dụng (HKDD), dẫn đến khoảng trống trong nhận thức lý luận và nhận diện thực trạng vi phạm hành chính (VPHC) cũng như áp dụng TNHC.
Mục đích tổng quát của luận án là xây dựng luận cứ khoa học để đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả của TNHC trong lĩnh vực HKDD Việt Nam. Để đạt được mục tiêu này, luận án thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu như tập hợp, đánh giá các công trình liên quan, làm sáng tỏ các khía cạnh lý luận về TNHC trong HKDD (khái niệm, yếu tố, nguyên tắc, ảnh hưởng), phân tích thực trạng VPHC và áp dụng TNHC tại Việt Nam, và đề xuất các giải pháp mang tính đột phá. Luận án tiếp cận từ góc độ luật Hành chính, kết hợp cách tiếp cận toàn diện, hệ thống và liên ngành khoa học xã hội, dựa trên lý thuyết duy vật biện chứng, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà nước về xây dựng nhà nước pháp quyền, quyền con người.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng TNHC là khái niệm phổ biến trong khoa học luật hành chính, có đặc điểm chung và riêng trong lĩnh vực HKDD, đóng vai trò quan trọng trong phòng chống VPHC. TNHC được cấu thành từ VPHC, chế tài hành chính, chủ thể và thủ tục áp dụng. Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả áp dụng TNHC, từ Nhà nước pháp quyền, bộ máy, nhân sự đến ý thức người dân, công nghệ và bối cảnh quốc tế.
Về thực trạng, HKDD Việt Nam là ngành kinh tế mũi nhọn, đòi hỏi cao về an toàn, an ninh. Cơ sở pháp lý cho TNHC trong HKDD tương đối đầy đủ. VPHC trong HKDD có tính đặc thù, phức tạp và có xu hướng giảm. Hoạt động áp dụng TNHC có nhiều ưu điểm (phát hiện, xử lý kịp thời, đúng thẩm quyền, thủ tục thuận lợi, kiểm tra hiệu quả) nhưng cũng còn hạn chế (VPHC đa dạng, khó xác định; phối hợp chưa chặt chẽ; bỏ lọt VPHC; vướng mắc về quy trình). Các nguyên nhân chính gồm bất cập pháp luật, thiếu sót trong tổ chức thực hiện, ý thức người dân còn hạn chế và nhận thức chưa đầy đủ về tầm quan trọng của việc xử lý VPHC.
Trên cơ sở đó, luận án đề xuất các quan điểm và nhóm giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả TNHC trong HKDD, bao gồm hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, cải thiện chất lượng tổ chức thực hiện pháp luật, tăng cường hợp tác quốc tế, và các giải pháp hỗ trợ khác như tuyên truyền, giám sát, đảm bảo cơ sở vật chất. Luận án hy vọng đóng góp vào việc bổ khuyết những khoảng trống lý luận và thực tiễn, tạo tiền đề cho các nghiên cứu chuyên sâu hơn.