QUAN HỆ ĐỒNG MINH HOA KỲ - HÀN QUỐC TỪ NĂM 2008 ĐẾN NAY: LUẬN GIẢI DƯỚI GÓC ĐỘ CHỦ NGHĨA TÂN HIỆN THỰC
Quan hệ Quốc tế
Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu quan hệ đồng minh Hoa Kỳ - Hàn Quốc từ năm 2008 đến 2019, luận giải dưới góc độ Chủ nghĩa Tân Hiện thực (THT). Đề tài được thực hiện dựa trên ba lý do chính: thứ nhất, quan hệ đồng minh Hoa Kỳ - Hàn Quốc có vị trí quan trọng tại Đông Bắc Á và Châu Á - Thái Bình Dương, đã trải qua nhiều biến động và phát triển đặc trưng trong hơn một thập kỷ qua, cần thiết phải tìm hiểu; thứ hai, Chủ nghĩa THT cung cấp công cụ lý thuyết hữu hiệu để luận giải sự vận động của mối quan hệ này, với giả thuyết rằng sức ép từ hệ thống quốc tế thông qua cấu trúc phân bố quyền lực khu vực (đặc biệt là sự trỗi dậy của Trung Quốc và cạnh tranh Hoa Kỳ - Trung Quốc) là biến số hàng đầu tác động; thứ ba, việc nghiên cứu mối quan hệ này và quan hệ quốc tế ở Đông Bắc Á là cần thiết cho việc hoạch định và triển khai chính sách đối ngoại của Việt Nam.
Luận án đặt ra mục tiêu làm rõ đặc trưng, thực chất quan hệ đồng minh Hoa Kỳ - Hàn Quốc giai đoạn 2008-2019, dự báo chiều hướng vận động đến năm 2030 và nêu hàm ý chính sách đối với Việt Nam. Để đạt được mục tiêu này, luận án hệ thống hóa luận điểm của Chủ nghĩa THT, tổng hợp và phân tích thông tin về sự vận động của quan hệ đồng minh trong hai giai đoạn 2008-2016 và 2017-2019, từ đó khẳng định lý luận đã đúc kết và nêu điểm mạnh, điểm yếu của Chủ nghĩa THT. Đồng thời, luận án nêu cơ sở dự báo và kịch bản chiều hướng quan hệ đến năm 2030 cùng các hàm ý chính sách cho Việt Nam. Đối tượng nghiên cứu là quan hệ đồng minh Hoa Kỳ - Hàn Quốc giai đoạn 2008-2019, trong đó tác giả nghiên cứu nội hàm của Chủ nghĩa THT về hành vi quốc gia và tác động của hệ thống quốc tế đến quan hệ quốc tế và chính sách đối ngoại. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian Đông Bắc Á và thời gian 2008-2019.
Về mặt lý luận, luận án góp phần tìm hiểu thêm về Chủ nghĩa Hiện thực và biến thể Tân Hiện thực, cung cấp tài liệu tham khảo về phương pháp tiếp cận lý thuyết trong nghiên cứu quan hệ quốc tế và chính sách đối ngoại. Về thực tiễn, luận án bổ sung nghiên cứu cập nhật về quan hệ Hoa Kỳ - Hàn Quốc giai đoạn 2008-2019, dự báo đến 2030, làm rõ cạnh tranh Hoa Kỳ - Trung Quốc và là nguồn tham khảo cho hoạch định chính sách đối ngoại của Việt Nam, đặc biệt về lợi ích quốc gia và cách ứng xử với siêu cường.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, giai đoạn 2008-2016, quan hệ đồng minh Hoa Kỳ - Hàn Quốc phát triển mở rộng quy mô, không chỉ đối phó Triều Tiên mà chuyển dịch sang quan hệ "chiến lược" và "toàn diện" với chức năng kiềm chế Trung Quốc. Giai đoạn 2017-2019, quan hệ đối mặt nhiều thách thức, bất đồng về cách tiếp cận Triều Tiên, chi phí duy trì USFK và cân bằng thương mại. Chủ nghĩa THT nhấn mạnh cấu trúc phân bố quyền lực ở khu vực do cường quốc nắm giữ là biến số hàng đầu tác động đến quan hệ đồng minh. Sự trỗi dậy của Trung Quốc và suy giảm quyền lực của Hoa Kỳ đã đẩy và kéo quan hệ đồng minh. Lợi ích quốc gia là động lực chủ yếu trong hành vi của cả hai nước. Các yếu tố dưới hệ thống (cấp độ quốc gia, cá nhân) cũng có tác động bổ sung, làm rõ những biến động trong quan hệ.