Luận án Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về cưỡng chế thi hành án dân sự ở Việt Nam

Tên luận án:

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CƯỠNG CHẾ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ Ở VIỆT NAM

Ngành:

Luật dân sự và tố tụng dân sự (Mã số: 62380103)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ "Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về cưỡng chế thi hành án dân sự ở Việt Nam" của Lê Anh Tuấn, bảo vệ năm 2017 tại Trường Đại học Luật Hà Nội, tập trung nghiên cứu toàn diện về cưỡng chế thi hành án dân sự (THADS) nhằm nâng cao hiệu quả công tác này.

Luận án phân tích vai trò quan trọng của cưỡng chế THADS trong việc đảm bảo hiệu lực bản án, quyết định, đồng thời chỉ ra những hạn chế và bất cập trong các quy định pháp luật cũng như thực tiễn áp dụng tại Việt Nam. Những vấn đề này dẫn đến tình trạng án tồn đọng, chưa bảo vệ kịp thời quyền lợi hợp pháp của đương sự, phát sinh từ cơ sở lý luận chưa sâu sắc, pháp luật mâu thuẫn, thực tiễn nhiều vướng mắc, chi phí tốn kém, và sự chống đối từ người phải THA. Công tác xây dựng pháp luật, tổ chức và cơ sở vật chất cho THADS cũng chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Mục tiêu chính của luận án là hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về cưỡng chế THADS (khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa, nguyên tắc, biện pháp, yếu tố ảnh hưởng, tiêu chí đánh giá), đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hiện từ năm 2008 đến 2016, đồng thời so sánh với lịch sử và kinh nghiệm quốc tế. Từ đó, luận án làm rõ những yêu cầu cấp thiết và đề xuất các giải pháp toàn diện để nâng cao hiệu quả cưỡng chế THADS tại Việt Nam, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể.

Luận án đề xuất 05 yêu cầu và 03 nhóm giải pháp chính. Các giải pháp này bao gồm hoàn thiện pháp luật (như ban hành Bộ luật THA chuyên ngành, sửa đổi Luật THADS theo hướng toàn diện, bổ sung quy định về xác minh điều kiện, chi phí, xử lý tài sản, mở rộng chủ thể và phạm vi cưỡng chế), cải thiện công tác tổ chức thực hiện (tăng cường phối hợp, ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện đúng luật) và đảm bảo các điều kiện cần thiết (kiện toàn bộ máy, nâng cao năng lực cán bộ, kiểm sát, kinh phí, tuyên truyền). Các đề xuất này được xây dựng trên cơ sở khoa học, có tính khả thi, nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc và nâng cao hiệu quả hoạt động cưỡng chế THADS một cách bền vững.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CƯỠNG CHẾ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

  • 1.1. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của cưỡng chế THADS
    • 1.1.1. Khái niệm cưỡng chế THADS
    • 1.1.2. Đặc điểm của cưỡng chế THADS
    • 1.1.3. Ý nghĩa của cưỡng chế THADS
  • 1.2. Cơ sở khoa học của việc xây dựng các quy định pháp luật về cưỡng chế THADS
    • 1.2.1. Việc xây dựng các quy định pháp luật về cưỡng chế THADS trên cơ sở lý luận về nghĩa vụ dân sự
    • 1.2.2. Việc xây dựng các quy định về cưỡng chế THADS phải dựa trên cơ sở bảo đảm quyền con người, quyền sở hữu của chủ thể
    • 1.2.3. Việc xây dựng các quy định về cưỡng chế THADS phải bảo đảm tính rõ ràng, minh bạch, đơn giản cũng như bảo đảm tính tương thích, thống nhất của hệ thống pháp luật có liên quan
    • 1.2.4. Việc xây dựng các quy định về cưỡng chế THADS phải xuất phát từ đòi hỏi của thực tiễn THADS nhằm bảo đảm tính khả thi và hiệu quả của cưỡng chế THADS
  • 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng và tiêu chí đánh giá hiệu quả cưỡng chế THADS
    • 1.3.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả cưỡng chế THADS
    • 1.3.2. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả cưỡng chế THADS
  • 1.4. Các nguyên tắc cưỡng chế THADS
    • 1.4.1. Chỉ được cưỡng chế THADS khi có căn cứ được pháp luật quy định
    • 1.4.2. Cưỡng chế THADS do người có thẩm quyền tiến hành
    • 1.4.3. Cưỡng chế THADS bằng các biện pháp do luật định
    • 1.4.4. Không cưỡng chế THADS trong thời gian và trường hợp nhất định do luật định
    • 1.4.5. Việc cưỡng chế THADS phải căn cứ vào nội dung và tính chất của nghĩa vụ THA, điều kiện thực hiện quyết định cưỡng chế THADS, lựa chọn việc áp dụng biện pháp cưỡng chế THADS tương ứng với nghĩa vụ THADS của người phải THA và các chi phí cần thiết
  • 1.5. Sự hình thành và phát triển các quy định về cưỡng chế THADS ở Việt Nam
  • 1.6. Kinh nghiệm lập pháp của một số nước trên thế giới về cưỡng chế THADS và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

• CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ CƯỠNG CHẾ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ Ở VIỆT NAM

  • 2.1. Thực trạng pháp luật về cưỡng chế THADS
    • 2.1.1. Thực trạng các quy định chung về cưỡng chế THADS
    • 2.1.2. Thực trạng các quy định về cưỡng chế thi hành nghĩa vụ trả tiền
    • 2.1.3. Thực trạng các quy định về cưỡng chế thi hành nghĩa vụ giao, trả tài sản
    • 2.1.4. Thực trạng các quy định về cưỡng chế buộc thực hiện hoặc không được thực hiện công việc nhất định
  • 2.2. Thực tiễn thực hiện pháp luật về cưỡng chế THADS
    • 2.2.1. Một số kết quả đạt được trong thực tiễn cưỡng chế THADS
    • 2.2.2. Những tồn tại, hạn chế trong thực tiễn cưỡng chế THADS và nguyên nhân

• CHƯƠNG 3: YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CƯỠNG CHẾ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ Ở VIỆT NAM

  • 3.1. Yêu cầu nâng cao hiệu quả cưỡng chế THADS ở Việt Nam
    • 3.1.1. Đáp ứng yêu cầu về xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân
    • 3.1.2. Bảo đảm quyền con người, quyền cơ bản của công dân
    • 3.1.3. Huy động sự tham gia tích cực của các cơ quan, tổ chức, cá nhân vào hoạt động cưỡng chế THADS
    • 3.1.4. Phù hợp và phục vụ đường lối đổi mới, chủ trương cải cách hành chính, cải cách tư pháp của Đảng và Nhà nước
    • 3.1.5. Các giải pháp nâng cao hiệu quả cưỡng chế THADS phải đồng bộ, có tính khả thi
  • 3.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả cưỡng chế THADS ở Việt Nam
    • 3.2.1. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về cưỡng chế THADS
    • 3.2.2. Giải pháp về tổ chức thực hiện cưỡng chế THADS
    • 3.2.3. Giải pháp về bảo đảm các điều kiện cần thiết để cưỡng chế THADS