THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO HIỂM XÃ HỘI TỪ THỰC TIỄN TỈNH THÁI NGUYÊN
Chính sách công
Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một chính sách trọng yếu của Đảng và Nhà nước Việt Nam, đóng vai trò nền tảng trong hệ thống an sinh xã hội. Mặc dù đã có những bước cải tiến đáng kể và góp phần ổn định đời sống người lao động, thúc đẩy phát triển kinh tế trong hơn 60 năm qua, việc thực hiện chính sách BHXH vẫn còn đối mặt với nhiều tồn tại, hạn chế và thách thức. Tại tỉnh Thái Nguyên, một trung tâm công nghiệp quan trọng, công tác BHXH đã đạt được những kết quả nhất định với hơn 1,22 triệu lao động tham gia và số thu đạt 5.436 tỷ đồng, song vẫn tồn tại những bất cập cần được giải quyết.
Luận án tiến sĩ này được thực hiện nhằm tổng hợp, phân tích các vấn đề lý luận và thực tiễn về thực hiện chính sách BHXH, đồng thời đánh giá thực trạng triển khai chính sách này tại tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2011-2019. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các quan điểm và nhóm giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách BHXH tại địa phương, với tầm nhìn đến năm 2030. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào cả BHXH bắt buộc và tự nguyện trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
Về phương pháp luận, luận án kết hợp các cách tiếp cận hệ thống lý thuyết (an sinh xã hội, kinh tế học, xã hội học) và nghiên cứu chính sách (chu kỳ chính sách, nguyên nhân bất cập), cùng với phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (định tính và định lượng). Dữ liệu được thu thập thông qua nghiên cứu tại bàn và điều tra phỏng vấn 420 đối tượng bao gồm cán bộ quản lý, doanh nghiệp, người lao động chính thức và phi chính thức tại địa phương. Phương pháp phân tích thống kê mô tả được sử dụng để đánh giá thực trạng, khả năng tiếp cận, mức độ hài lòng và các yếu tố ảnh hưởng.
Đóng góp khoa học của luận án bao gồm việc hệ thống hóa các quan điểm về thực hiện chính sách BHXH, phân tích các nhân tố ảnh hưởng và quy trình triển khai, đồng thời áp dụng khung lý luận vào thực tiễn cụ thể của Thái Nguyên. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu làm rõ các vấn đề trong thực hiện chính sách BHXH, cung cấp thông tin mới cho các cơ quan quản lý nhà nước và giới nghiên cứu, tạo cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách BHXH tại Việt Nam nói chung và các địa phương tương đồng nói riêng.
Kết quả nghiên cứu đã làm rõ các khía cạnh lý luận cơ bản của BHXH, nội dung chính sách, quy trình tổ chức thực hiện và thực trạng triển khai tại Thái Nguyên. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất các nhóm giải pháp toàn diện để hoàn thiện cơ chế thực hiện chính sách BHXH, bao gồm cải thiện tổ chức bộ máy, đẩy mạnh tuyên truyền, hoàn thiện quy trình đăng ký, quản lý đối tượng, thu-chi, đầu tư quỹ, cũng như tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát, kèm theo các khuyến nghị chính sách cụ thể cho các cơ quan liên quan.