Tên luận án:
ÁP DỤNG TẬP QUÁN TRONG QUẢN LÝ XÃ HỘI CỦA NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Ngành:
Lý luận và Lịch sử Nhà nước và pháp luật
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước ở Việt Nam hiện nay" của Đinh Thị Tâm là một nghiên cứu chuyên sâu về vai trò và thực tiễn áp dụng tập quán trong công tác quản lý xã hội (QLXH) của Nhà nước Việt Nam. Đề tài xuất phát từ nhận định QLXH là vấn đề trọng yếu, và tập quán có vị trí quan trọng trong điều chỉnh quan hệ xã hội từ thời phong kiến, góp phần bảo tồn bản sắc dân tộc và đáp ứng xu thế hội nhập.
Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng tập quán còn gặp nhiều khó khăn do hệ thống pháp luật thiếu quy định khả thi, chưa rõ ràng; thiếu các công trình nghiên cứu toàn diện về lý luận; hoạt động rà soát, thiết lập danh mục tập quán chưa đầy đủ; và nhận thức về vai trò, giá trị của tập quán còn hạn chế. Các nguyên nhân này làm giảm hiệu quả áp dụng tập quán trong QLXH của Nhà nước.
Mục đích của luận án là làm sáng tỏ các vấn đề lý luận cơ bản về áp dụng tập quán trong QLXH của Nhà nước, đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn hiện hành, từ đó đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm đảm bảo hiệu quả áp dụng tập quán trong thời gian tới. Các điểm mới của luận án bao gồm việc làm sáng tỏ khái niệm tập quán và áp dụng tập quán dưới góc độ lý luận chung, luận giải sự cần thiết và các yếu tố tác động, xác định các vấn đề lý luận cơ bản như tiêu chí, phạm vi, nguyên tắc, quy trình áp dụng, phân tích thực tiễn và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật.
Nghiên cứu khẳng định tập quán là một loại quy phạm tự phát, có giá trị điều chỉnh quan hệ xã hội, bù đắp thiếu hụt pháp luật và góp phần thực hiện pháp luật nghiêm chỉnh. Mặc dù pháp luật Việt Nam đã có những quy định tương đối cởi mở về tập quán, nhưng vẫn tồn tại các hạn chế về tính thống nhất, cụ thể và thiếu quy định chi tiết. Thực tiễn cho thấy các chủ thể có thẩm quyền đã ý thức được vai trò tập quán nhưng vẫn gặp vướng mắc, dẫn đến việc áp dụng chưa hiệu quả. Để nâng cao hiệu quả, luận án đề xuất các giải pháp chiến lược, bao gồm đổi mới nhận thức, đẩy mạnh nghiên cứu lý luận, hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực chuyên môn, ý thức pháp luật của người dân và đảm bảo nguồn lực tài chính. Các giải pháp này nhằm tạo ra một cơ chế đồng bộ, giúp tập quán phát huy tối đa vai trò là nguồn bổ trợ pháp luật hiệu quả trong QLXH.
Mục lục chi tiết:
- Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ÁP DỤNG TẬP QUÁN TRONG QUẢN LÝ XÃ HỘI CỦA NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM
- 1.1. Khái niệm và sự cần thiết phải áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước
- 1.1.1. Khái niệm tập quán
- 1.1.2. Khái niệm, chủ thể và đối tượng quản lý xã hội của Nhà nước
- 1.1.2.1. Khái niệm quản lý xã hội của Nhà nước
- 1.1.2.2. Chủ thể và đối tượng quản lý xã hội của Nhà nước
- 1.1.3. Khái niệm áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước
- 1.1.4. Sự cần thiết phải áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước ở Việt Nam hiện nay
- 1.2. Chủ thể, phạm vi, trường hợp và nguyên tắc áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước
- 1.2.1. Chủ thể áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước
- 1.2.2. Phạm vi áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước
- 1.2.3. Các trường hợp và nguyên tắc áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước
- 1.3. Lựa chọn và công nhận tập quán tạo nguồn để áp dụng trong quản lý xã hội của Nhà nước
- 1.3.1. Lựa chọn tập quán tạo nguồn để áp dụng trong quản lý xã hội của Nhà nước
- 1.3.2. Công nhận tập quán tạo nguồn để áp dụng trong quản lý xã hội của Nhà nước
- 1.4. Quy trình áp dụng tập quán trong giải quyết các vụ việc
- 1.5. Các yếu tố tác động đến việc áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước ở Việt Nam hiện nay
- Kết luận chương 1
- Chương 2. THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ ÁP DỤNG TẬP QUÁN VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẬP QUÁN TRONG QUẢN LÝ XÃ HỘI CỦA NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
- 2.1. Thực trạng pháp luật về áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước ở Việt Nam và đánh giá
- 2.1.1. Lược sử quy định pháp luật về áp dụng tập quán trong hệ thống pháp luật Việt Nam
- 2.1.2. Đánh giá thực trạng quy định pháp luật về áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước Việt Nam hiện nay
- 2.1.2.1. Về ưu điểm
- 2.1.2.2. Về hạn chế
- 2.2. Thực tiễn áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước trong một số lĩnh vực ở Việt Nam hiện nay và đánh giá
- 2.2.1. Thực tiễn áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước trong một số lĩnh vực ở Việt Nam hiện nay
- 2.2.1.1. Thực tiễn áp dụng tập quán trong quản lý hộ tịch của Ủy ban nhân dân
- 2.2.1.2. Thực tiễn áp dụng tập quán trong hòa giải ở cơ sở
- 2.2.1.3. Thực tiễn áp dụng tập quán trong công tác xét xử của Tòa án
- 2.2.2. Đánh giá thực tiễn áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước ở Việt Nam hiện nay
- 2.2.2.1. Một số thành tựu đạt được và nguyên nhân
- 2.2.2.2. Một số hạn chế và nguyên nhân
- Kết luận chương 2
- Chương 3. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG TẬP QUÁN TRONG QUẢN LÝ XÃ HỘI CỦA NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM THỜI GIAN TỚI
- 3.1. Quan điểm áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước ở Việt Nam thời gian tới
- 3.2. Giải pháp đảm bảo hiệu quả áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước ở Việt Nam thời gian tới
- 3.2.1. Đổi mới và thống nhất nhận thức về vai trò, giá trị của tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước
- 3.2.2. Đẩy mạnh nghiên cứu các vấn đề lý luận về áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước
- 3.2.3. Hoàn thiện các quy định pháp luật về áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước
- 3.2.4. Nâng cao năng lực chuyên môn, phẩm chất chính trị của các chủ thể có thẩm quyền áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước
- 3.2.5. Nâng cao ý thức pháp luật, sự hiểu biết của nhân dân về tập quán và áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước
- 3.2.6. Đảm bảo nguồn lực tài chính cần thiết và tổ chức thực hiện các hoạt động khác nhằm đảm bảo tính khả thi của việc áp dụng tập quán trong quản lý xã hội của Nhà nước
- Kết luận chương 3
- KẾT LUẬN