ĐÁNH GIÁ NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI Ý ĐỊNH KHỞI NGHIỆP CỦA SINH VIÊN VIỆT NAM: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP SINH VIÊN KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT
Kinh tế học
Luận án "Đánh giá những yếu tố ảnh hưởng tới ý định khởi nghiệp của sinh viên Việt Nam: Nghiên cứu trường hợp sinh viên khối ngành kỹ thuật" tập trung vào vai trò của khởi nghiệp (KN) sáng tạo như một động lực mạnh mẽ cho năng lực sáng tạo, cạnh tranh và tăng trưởng kinh tế bền vững của Việt Nam. Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ thực trạng tỷ lệ khởi nghiệp thấp và khả năng đổi mới sáng tạo còn hạn chế, đặc biệt là nhu cầu cấp bách phát triển đội ngũ doanh nhân khởi nghiệp có tri thức, mà sinh viên khối ngành kỹ thuật được xem là nhóm chủ thể tiềm năng. Đề tài đặt ra sự cần thiết phải có những nghiên cứu đầy đủ và toàn diện về các yếu tố tác động mang tính nhận thức cá nhân tới ý định khởi nghiệp sáng tạo của nhóm sinh viên này.
Mục tiêu nghiên cứu chính là xác định, đánh giá mức độ tác động của các yếu tố nhận thức cá nhân đến ý định khởi nghiệp của sinh viên khối ngành kỹ thuật tại Việt Nam, so sánh sự khác biệt giữa các nhóm sinh viên và từ đó đề xuất các giải pháp cho nhà nước, nhà trường và bản thân sinh viên nhằm nâng cao ý định khởi nghiệp. Đối tượng nghiên cứu là các lý thuyết liên quan tới ý định KN và các yếu tố mang tính nhận thức cá nhân. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào sinh viên khối ngành kỹ thuật hai năm cuối tại 8 trường đại học trọng điểm trên cả nước, với mẫu khảo sát 2500 sinh viên trong giai đoạn 2014-2016. Luận án sử dụng cả phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, thu thập dữ liệu thứ cấp và sơ cấp qua điều tra, phỏng vấn chuyên gia và sinh viên, sau đó được phân tích bằng phần mềm SPSS và AMOS.
Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về khởi nghiệp sáng tạo, xây dựng khung phân tích dựa trên mô hình Lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) với các biến bổ sung, lượng hóa mức độ tác động của các tiền tố nhận thức cá nhân tới ý định khởi nghiệp của sinh viên kỹ thuật Việt Nam, và xây dựng bản đánh giá toàn cảnh về phong trào khởi nghiệp của sinh viên khối ngành kỹ thuật. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng ý định khởi nghiệp của sinh viên khối ngành kỹ thuật Việt Nam ở mức trung bình. "Thái độ với việc khởi nghiệp" là yếu tố tác động mạnh nhất và trực tiếp, phản ánh thái độ tích cực của sinh viên. Tuy nhiên, các yếu tố liên quan đến năng lực bản thân như "Nhận thức kiểm soát hành vi" và "Nhận thức về năng lực bản thân" lại có điểm đánh giá thấp, cho thấy sự thiếu tự tin và kinh nghiệm thực tế. "Chuẩn chủ quan" không có tác động trực tiếp mà gián tiếp và khiêm tốn. Luận án cũng chứng minh rằng các chương trình đào tạo khởi nghiệp có tác động tích cực đáng kể. Đáng chú ý, sinh viên ngành Cơ khí có ý định khởi nghiệp cao hơn các ngành CNTT, Điện, Điện tử và Tự động hóa. Sinh viên các trường phía Nam và trường đại học quy mô nhỏ/địa phương cũng có ý định khởi nghiệp cao hơn so với các trường ở phía Bắc và trung tâm/lớn. Từ những kết quả này, luận án đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao thái độ tích cực và nhận thức kiểm soát hành vi của sinh viên, hướng tới các cơ quan quản lý nhà nước, các trường đại học và bản thân sinh viên khối ngành kỹ thuật để xây dựng một văn hóa khởi nghiệp sáng tạo mạnh mẽ.