Luận án Nghiên cứu ứng dụng mô hình số để mô phỏng khí hậu nhiều năm cho khu vực Việt Nam và lân cận

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG MÔ HÌNH SỐ ĐỂ MÔ PHỎNG KHÍ HẬU NHIỀU NĂM CHO KHU VỰC VIỆT NAM VÀ LÂN CẬN

Ngành:

Khí tượng và khí hậu học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung vào nghiên cứu ứng dụng mô hình số để mô phỏng khí hậu nhiều năm cho khu vực Việt Nam và lân cận, nhằm giải quyết yêu cầu cấp thiết về thông tin dự báo khí hậu trong nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội. Đề tài hệ thống hóa đặc điểm của các mô hình khí hậu khu vực (RCM) đang được nghiên cứu thử nghiệm tại Việt Nam, so sánh ưu nhược điểm và lựa chọn mô hình MM5 là mô hình có khả năng áp dụng được trong nghiên cứu mô phỏng khí hậu tại Việt Nam.

Mục đích chính của luận án là lựa chọn được bộ tham số động lực và tham số vật lí tối ưu trên cơ sở phân tích các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước, đồng thời đánh giá kỹ năng mô phỏng khí hậu cho khu vực Việt Nam và lân cận bằng mô hình khí hậu khu vực. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm mô hình hóa khí hậu khu vực, phương pháp thống kê, phương pháp đánh giá trực quan, phân tích và tổng hợp.

Các kết quả mới và đóng góp của luận án bao gồm việc ứng dụng mô hình MM5 (phiên bản dành cho khí hậu) để chạy mô phỏng khí hậu nhiều năm (1982-2000) cho Việt Nam với độ phân giải cao (36km). Luận án đã làm rõ một phần nguyên nhân gây sai số trong mô phỏng nhiệt độ mùa thu, mùa đông và mùa xuân (chủ yếu do áp cao lạnh lục địa mô phỏng có cường độ mạnh) và nhiệt độ cực đại (do mô hình chưa mô phỏng được vị trí cũng như cường độ của áp thấp Ấn-Miến, áp cao cận nhiệt đới và hiệu ứng của địa hình).

Kết quả đánh giá cho thấy mô hình MM5 có kỹ năng trong mô phỏng nhiệt độ bề mặt và nhiệt độ tối thấp trung bình trên cả 7 vùng khí hậu Việt Nam, với sai số hệ thống thấp, mở ra khả năng hiệu chỉnh Bias cho mô hình. Tuy nhiên, mô hình còn hạn chế trong mô phỏng nhiệt độ cực đại. Lượng mưa mô phỏng của mô hình thấp hơn quan trắc trong các tháng mùa mưa nhưng cao hơn trong các tháng mùa khô, và thời gian bắt đầu và kết thúc mùa mưa trong mô hình thường đến muộn và kết thúc sớm. Miền tính của MM5 mở rộng về phía Nam sẽ giảm được sai số trong kết quả mô phỏng nhiệt độ và lượng mưa hơn khi mở rộng về phía Bắc. Luận án khẳng định khả năng sử dụng MM5 với độ phân giải cao để mô phỏng một số yếu tố khí hậu quan trọng, cung cấp cơ sở khoa học cho việc định hướng ứng dụng mô hình động lực trong dự báo và dự tính khí hậu ở Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: Tổng quan nghiên cứu mô hình hóa khí hậu khu vực.
• Chương 2: Số liệu và phương pháp nghiên cứu.
• Chương 3: Đánh giá kĩ năng mô phỏng một số yếu tố trung bình của MM5.
• Chương 4: Đánh giá kĩ năng mô phỏng một số yếu tố cực trị của MM5.