Luận án Lập luận trong kịch của Lưu Quang Vũ

Tên luận án:

LẬP LUẬN TRONG KỊCH CỦA LƯU QUANG VŨ

Ngành:

Ngôn ngữ học (Mã số: 9.22.90.20)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án “Lập luận trong kịch của Lưu Quang Vũ” là một nghiên cứu chuyên sâu về hiện tượng lập luận trong các tác phẩm kịch của Lưu Quang Vũ dưới góc độ ngôn ngữ học. Đề tài này giải quyết khoảng trống trong các công trình nghiên cứu hệ thống về kịch của Lưu Quang Vũ từ lý thuyết lập luận.

Mục tiêu chính của luận án là phân tích và đánh giá vai trò của lập luận trong việc kiến tạo giá trị nghệ thuật của kịch Lưu Quang Vũ, đồng thời chỉ ra ý nghĩa của nó trong nghiên cứu văn học. Luận án thực hiện tổng quan các vấn đề lý thuyết về lập luận và tình hình nghiên cứu về kịch Lưu Quang Vũ, sau đó nhận diện, phân loại, miêu tả và phân tích cấu tạo cũng như vai trò của lập luận trong việc xây dựng ngôn ngữ kịch, kịch tính, khắc họa nhân vật, thể hiện tư tưởng nghệ thuật và phong cách sáng tác của tác giả.

Với ngữ liệu là 2163 lập luận từ năm tác phẩm kịch chọn lọc trong “Tuyển tập Hồn Trương Ba, da hàng thịt” (2013), luận án đã áp dụng phương pháp phân tích diễn ngôn, miêu tả và tiếp cận liên ngành, cùng các thủ pháp thống kê, phân loại, mô hình hóa và so sánh, đối chiếu.

Kết quả nghiên cứu cho thấy cấu trúc lập luận trong kịch Lưu Quang Vũ rất đa dạng và phong phú, bao gồm 28 kiểu lập luận đơn và 8 kiểu lập luận phức. Lập luận đơn chiếm ưu thế, góp phần tạo nên sự hàm súc và dễ hiểu của ngôn ngữ kịch, trong khi lập luận phức đóng vai trò quan trọng trong việc thể hiện các tình huống kịch phức tạp. Luận án cũng chỉ ra sự linh hoạt trong sự hiện diện và vị trí của các thành phần lập luận (luận cứ, kết luận), với phần lớn lập luận có thành phần đầy đủ và kết luận thường xuất hiện ở cuối.

Bên cạnh đó, luận án phân tích vai trò của các chỉ dẫn lập luận (tác tử, kết tử) trong việc định hướng và liên kết lập luận, cũng như việc sử dụng các lẽ thường (ngoại tại, nội tại, hành vi con người, thang độ, triết lí nhân sinh) để thể hiện quan điểm sâu sắc của Lưu Quang Vũ về lẽ sống, cái chết, tình yêu và lòng nhân nghĩa. Nghiên cứu khẳng định lập luận là một công cụ hữu hiệu để khám phá tính cách nhân vật đa dạng, xung đột kịch (chủ yếu là mâu thuẫn quan niệm sống), và đặc trưng ngôn ngữ kịch mang đậm chất triết lí, thời sự, hàm súc, giàu chất thơ và hài hước, từ đó làm nổi bật giá trị hiện thực và nhân văn trong các tác phẩm của Lưu Quang Vũ.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN
• Chương 2: ĐẶC ĐIỂM CỦA CẤU TRÚC LẬP LUẬN TRONG KỊCH LƯU QUANG VŨ
• Chương 3: GIÁ TRỊ CỦA LẬP LUẬN TRONG KỊCH LƯU QUANG VŨ
• KẾT LUẬN