Luận án Biểu thức ngôn ngữ so sánh trong tiếng Mường

Tên luận án:

BIỂU THỨC NGÔN NGỮ SO SÁNH TRONG TIẾNG MƯỜNG

Ngành:

Ngôn ngữ học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Biểu thức ngôn ngữ so sánh trong tiếng Mường" xuất phát từ nhận định so sánh là một phạm trù tư duy và biện pháp tu từ quan trọng, thể hiện quan điểm tri nhận thế giới và đặc trưng văn hóa của mỗi dân tộc. Nghiên cứu này nhằm làm sáng tỏ đặc điểm cấu tạo, chức năng phản ánh, và những đặc trưng văn hóa của người Mường được thể hiện qua các Biểu thức ngôn ngữ so sánh (BTNNSS) trong tiếng Mường. Đồng thời, luận án góp phần bảo tồn, phát huy giá trị ngôn ngữ, văn hóa Mường và cung cấp tài liệu tham khảo cho nghiên cứu, giảng dạy về tục ngữ, dân ca Mường.

Để đạt được mục tiêu, luận án đã tổng quan tình hình nghiên cứu về so sánh và tiếng Mường, xác lập cơ sở lí thuyết liên ngành (ngôn ngữ học, tâm lí học, văn hóa học), đồng thời thống kê, phân loại và mô tả đặc điểm của BTNNSS. Công trình khảo sát tổng số 1.571 BTNNSS từ tục ngữ và dân ca Mường, sử dụng các phương pháp miêu tả, phân tích thành tố ngôn ngữ, thống kê, phân loại, hệ thống hóa, so sánh đối chiếu và phân tích ngữ cảnh.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng BTNNSS trong tiếng Mường tồn tại dưới dạng đầy đủ và khuyết thiếu, trong đó dạng khuyết thiếu chiếm ưu thế (54%). Dạng đầy đủ gồm bốn yếu tố cơ bản (thực thể được so sánh (A), phương diện được so sánh (x), từ ngữ so sánh (T), thực thể so sánh (B)) với một mô hình chung và bốn biến thể khác nhau; mô hình chung chiếm tỷ lệ cao nhất (74,4%). Dạng khuyết thiếu chủ yếu là khuyết một yếu tố cấu thành (99,2%), đặc biệt là khuyết yếu tố phương diện được so sánh (x) (82,6%).

Đáng chú ý, BTNNSS còn là phương tiện quan trọng thể hiện thế giới quan và nhân sinh quan của người Mường. Thế giới quan được phản ánh qua việc lựa chọn các thực thể so sánh đa dạng từ thế giới thực vật (cây thân gỗ, cây thân mềm, cây liên quan ẩm thực, cây không có thực), hệ động vật (trên cạn, dưới nước), đồ vật, dụng cụ sinh hoạt và các hiện tượng thiên nhiên. Nhân sinh quan của người Mường được thể hiện rõ nét qua việc đề cao con người (vai trò đàn ông, tài năng, kinh nghiệm, sức khỏe), tính cộng đồng làng xóm, nguyên tắc trọng tình, trọng danh dự. Luận án cũng phân tích quan niệm về mối quan hệ gia đình (cha mẹ - con cái, anh chị em, vợ chồng, nàng dâu - mẹ chồng, dì ghẻ - con chồng), thái độ phê phán các thói xấu trong xã hội (lười biếng, tham lam), cùng quan niệm về lao động và kinh nghiệm sản xuất. Luận án đóng góp quan trọng vào việc củng cố cách tiếp cận liên ngành trong nghiên cứu so sánh và cung cấp những hiểu biết mới mẻ về ngôn ngữ, văn hóa Mường.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1. Tổng quan về tình hình nghiên cứu và cơ sở lí luận
• Chương 2. Cấu tạo của biểu thức ngôn ngữ so sánh trong tiếng Mường
• Chương 3. Biểu thức ngôn ngữ so sánh và đặc trưng văn hóa Mường