Luận án Giao lưu văn hóa Việt Nam – Trung Quốc từ năm 2008 đến nay

Tên luận án:

GIAO LƯU VĂN HÓA VIỆT NAM - TRUNG QUỐC TỪ NĂM 2008 ĐẾN NAY

Ngành:

VĂN HÓA HỌC

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Giao lưu văn hóa Việt Nam - Trung Quốc từ năm 2008 đến nay" của Hoàng Thị Hương Trà tập trung nghiên cứu một hiện tượng mang tính quy luật và phổ biến trong sự phát triển của các nền văn hóa nhân loại. Đề tài khẳng định không một nền văn hóa nào có thể phát triển trong khép kín, biệt lập, đặc biệt trong bối cảnh thế giới chuyển từ đối đầu sang đối thoại và tác động của cách mạng 4.0. Luận án đặt ra mục tiêu phân tích thực trạng giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và Trung Quốc từ năm 2008 đến nay, làm rõ những tác động và các vấn đề hiện hữu, từ đó đề xuất cách thức nâng cao sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam.

Về mặt lý luận, nghiên cứu này góp phần làm sáng tỏ các khái niệm, cơ sở, nội dung, hình thức và vai trò của giao lưu văn hóa dựa trên lý thuyết giao lưu - tiếp biến văn hóa và sức mạnh mềm văn hóa. Về thực tiễn, luận án nhận diện thực trạng, chỉ ra điểm mạnh, hạn chế và đưa ra định hướng thúc đẩy giao lưu, góp phần vào sự ổn định, phát triển của hai quốc gia và khu vực. Nghiên cứu khái quát lịch sử giao lưu văn hóa Việt Nam - Trung Quốc qua các thời kỳ, từ Bắc thuộc đến năm 2008, đồng thời phân tích các yếu tố tác động như lịch sử, chính trị - ngoại giao, địa lý, kinh tế và các xu thế quốc tế. Đặc biệt, năm 2008 đánh dấu mốc quan trọng khi hai nước chuyển sang quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, mở ra một giai đoạn mới cho giao lưu văn hóa song phương, chịu tác động của nhiều nhân tố phức tạp nhưng cũng tạo ra cả thời cơ và thách thức.

Luận án đi sâu khảo sát thực trạng giao lưu văn hóa trên bốn lĩnh vực cụ thể từ năm 2008 đến nay: giáo dục - đào tạo, văn học - nghệ thuật, phát thanh - truyền hình và du lịch. Các hoạt động giao lưu trên những lĩnh vực này diễn ra sôi nổi, đa dạng về hình thức và phương tiện, đạt được nhiều thành tựu đáng kể, góp phần tăng cường hiểu biết, gắn bó giữa hai dân tộc. Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra những mặt trái, nguy cơ mất cân bằng, sự lấn át của văn hóa nước lớn, và những rào cản từ lịch sử hay niềm tin trong nhân dân. Từ đó, luận án đưa ra các khuyến nghị nhằm phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong giao lưu với Trung Quốc, nhấn mạnh sự chủ động, tự tin khẳng định bản sắc văn hóa dân tộc, và khả năng thích ứng linh hoạt với bối cảnh khu vực và quốc tế. Nghiên cứu kỳ vọng đóng góp cái nhìn khoa học, giúp Việt Nam phát huy nội lực và vị thế trong xu thế đối thoại văn hóa toàn cầu.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do chọn đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
    • 4.1. Phương pháp luận
    • 4.2. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
  • 5. Đóng góp của luận án
  • 6. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

  • 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
    • 1.1.1. Tình hình nghiên cứu về giao lưu văn hóa
    • 1.1.2. Tình hình nghiên cứu về giao lưu văn hóa Việt Nam - Trung Quốc
      • 1.1.2.1. Các nghiên cứu về giao lưu văn hóa Việt Nam - Trung Quốc trước năm 2008
      • 1.1.2.2. Các nghiên cứu về giao lưu văn hóa Việt Nam - Trung Quốc sau năm 2008
    • 1.1.3. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
  • 1.2. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
    • 1.2.1. Lý luận về giao lưu văn hoá
      • 1.2.1.1. Khái niệm giao lưu văn hoá
      • 1.2.1.2. Cơ sở của giao lưu văn hoá
      • 1.2.1.3. Các hình thức giao lưu văn hóa
      • 1.2.1.4. Các nội dung giao lưu văn hoá
      • 1.2.1.5. Vai trò của giao lưu văn hoá
    • 1.2.6. Lý thuyết nghiên cứu
      • 1.2.6.1. Lý thuyết giao lưu - tiếp biến văn hóa
      • 1.2.6.2. Lý thuyết sức mạnh mềm văn hoá

• Tiểu kết chương 1

• Chương 2: KHÁI LƯỢC TÌNH HÌNH GIAO LƯU VĂN HÓA VIỆT NAM - TRUNG QUỐC TRONG LỊCH SỬ VÀ NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN GIAO LƯU VĂN HÓA VIỆT NAM - TRUNG QUỐC TỪ NĂM 2008 ĐẾN NAY

  • 2.1. KHÁI LƯỢC TÌNH HÌNH GIAO LƯU VĂN HOÁ VIỆT NAM - TRUNG QUỐC TRONG LỊCH SỬ
    • 2.1.1. Giao lưu văn hóa Việt Nam Trung Quốc thời kỳ Bắc thuộc/chống Bắc thuộc
    • 2.1.2. Giao lưu văn hóa Việt Nam - Trung Quốc thời kỳ Đại Việt
    • 2.1.3. Giao lưu văn hóa Việt Nam - Trung Quốc thời kỳ 1884 - 1945
    • 2.1.4. Giao lưu văn hóa Việt Nam Trung Quốc từ năm 1945 đến năm 2008
    • 2.1.5. Một số bài học kinh nghiệm từ giao lưu văn hoá Việt Nam - Trung Quốc trong lịch sử
  • 2.2. NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN GIAO LƯU VĂN HOÁ VIỆT NAM - TRUNG QUỐC TỪ NĂM 2008 ĐẾN NAY
    • 2.2.1. Yếu tố lịch sử
    • 2.2.2. Yếu tố chính trị - ngoại giao
      • 2.2.2.1. Những thành tựu trong quan hệ đối ngoại của Việt Nam với khu vực và quốc tế
      • 2.2.2.2. Quan hệ ngoại giao hoà bình, hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc
    • 2.2.3. Yếu tố địa lý, địa văn hoá - xã hội
    • 2.2.4. Yếu tố kinh tế
    • 2.2.5. Những yếu tố quốc tế
      • 2.2.5.1. Xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế
      • 2.2.5.2. Những biến động về kinh tế, chính trị, xã hội của thế giới đầu thế kỷ XXI
      • 2.2.5.3. Cách mạng công nghiệp 4.0 và truyền thông toàn cầu

• Tiểu kết chương 2

• Chương 3: THỰC TRẠNG GIAO LƯU VĂN HÓA VIỆT NAM - TRUNG QUỐC TỪ NĂM 2008 ĐẾN NAY

  • 3.1. GIAO LƯU TRÊN LĨNH VỰC GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO
    • 3.1.1. Cơ sở của sự giao lưu trên lĩnh vực giáo dục - đào tạo giữa hai nước
    • 3.1.2. Giao lưu giáo dục ở cấp trung ương hai nước
    • 3.1.3. Giao lưu giáo dục ở cấp địa phương, cấp trường
  • 3.2. GIAO LƯU TRÊN LĨNH VỰC VĂN HỌC - NGHỆ THUẬT
    • 3.2.1. Cơ sở của mối quan hệ giao lưu văn học - nghệ thuật giữa hai nước
    • 3.2.2. Giao lưu về văn học
      • 3.2.2.1. Hoạt động trao đổi chuyên môn, học thuật
      • 3.2.2.2. Hoạt động dịch thuật, xuất bản, trao đổi ấn phẩm
    • 3.2.3. Giao lưu về nghệ thuật biểu diễn
      • 3.2.3.1. Hợp tác lưu diễn của các đoàn nghệ thuật
      • 3.2.3.2. Phối hợp tổ chức các cuộc thi nghệ thuật
      • 3.2.3.3. Hợp tác trao đổi kinh nghiệm chuyên môn, học thuật giữa các đại diện các cơ quan, tổ chức nghệ thuật
    • 3.2.4. Giao lưu về điện ảnh
    • 3.2.5. Hợp tác phát triển chuyên môn, nghiệp vụ ngành
  • 3.3. GIAO LƯU TRÊN LĨNH VỰC PHÁT THANH - TRUYỀN HÌNH
    • 3.3.1. Cơ sở của việc giao lưu hai nước trên lĩnh vực phát thanh - truyền hình
    • 3.3.2. Chủ trương hợp tác trên lĩnh vực phát thanh - truyền hình
    • 3.3.3. Hợp tác sản xuất sản phẩm phát thanh - truyền hình
    • 3.3.4. Hợp tác xây dựng trụ sở và phát sóng chương trình truyền thanh, truyền hình
  • 3.4. GIAO LƯU TRÊN LĨNH VỰC DU LỊCH
    • 3.4.1. Cơ sở của giao lưu hai nước trên lĩnh vực du lịch
    • 3.4.2. Chủ trương coi trọng hợp tác du lịch song phương
    • 3.4.3. Một số chương trình hợp tác du lịch song phương
    • 3.4.4. Các hoạt động trao đổi khách du lịch giữa hai nước

• Tiểu kết chương 3

• Chương 4: XU HƯỚNG VẬN ĐỘNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG GIAO LƯU VĂN HOÁ VIỆT NAM - TRUNG QUỐC THỜI GIAN TỚI

  • 4.1. TÁC ĐỘNG CỦA GIAO LƯU VĂN HOÁ VIỆT NAM - TRUNG QUỐC ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA HAI QUỐC GIA TỪ NĂM 2008 ĐẾN NAY
    • 4.1.1. Đối với chính trị
    • 4.1.2. Đối với an ninh - quốc phòng
    • 4.1.3. Đối với kinh tế
    • 4.1.4. Đối với văn hóa - xã hội
  • 4.2. XU HƯỚNG VẬN ĐỘNG CỦA QUAN HỆ GIAO LƯU VĂN HOÁ HAI NƯỚC TRONG THỜI GIAN TỚI
    • 4.2.1. Xu hướng vận động
    • 4.2.2. Những vấn đề đặt ra
  • 4.3. MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ NHẰM PHÁT HUY SỨC MẠNH MỀM VĂN HÓA VIỆT NAM TRONG GIAO LƯU VĂN HOÁ VIỆT NAM - TRUNG QUỐC HIỆN NAY
    • 4.3.1. Chủ động tiếp nhận những tác động tích cực, hạn chế những tác động tiêu cực trong giao lưu văn hóa với Trung Quốc
    • 4.3.2. Chủ động, tự tin khẳng định và lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam
    • 4.3.3. Tiếp tục thúc đẩy giao lưu văn hóa với các nước trong khu vực và trên thế giới

• Tiểu kết chương 4

• KẾT LUẬN