ỨNG DỤNG CHỈ THỊ PHÂN TỬ TRONG CẢI THIỆN MỘT SỐ CHỈ TIÊU VỀ NĂNG SUẤT SINH SẢN CỦA GÀ ÁC (Gallus gallus domesticus Brisson)
CÔNG NGHỆ SINH HỌC
Gà Ác là một trong những giống gà bản địa quan trọng, được nuôi lâu đời ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Gà Ác được ưa chuộng nhờ giá trị dinh dưỡng cao (hàm lượng Carnosine vượt trội) và giá trị kinh tế. Tuy nhiên, các nghiên cứu về di truyền và chọn giống nhằm cải thiện năng suất sinh sản của giống gà này còn hạn chế, đặt ra nhu cầu cấp thiết cho việc ứng dụng công nghệ sinh học để nâng cao hiệu quả chăn nuôi.
Luận án này đặt ra ba mục tiêu chính: (1) xác định ít nhất ba chỉ thị phân tử liên quan đến năng suất sinh sản; (2) đánh giá hiệu quả chọn lọc và cải tiến di truyền về mặt sinh sản ở đời con; và (3) tạo đàn gà Ác hạt nhân có năng suất sinh sản cao.
Nghiên cứu đã tiến hành xác định 06 đa hình gene (DRD2 Indel, PRL Indel, IGF1/PstI, INHA/PstI, NPY/DraI và VIPR1/HhaI) trên quần thể 380 gà Ác mái đẻ tại ĐBSCL. Các phương pháp sinh học phân tử như PCR và điện di được sử dụng để phân tích kiểu gene và mối liên kết của chúng với các chỉ tiêu năng suất sinh sản. Dựa trên kết quả, chỉ thị phân tử với kiểu gene II (NPY/DraI) đã được chọn để thực hiện chọn lọc và nhân đàn gà Ác thế hệ 1.
Kết quả cho thấy tất cả 06 đa hình gene đều có 3 kiểu gene khác nhau, trong đó SNP T829C ở vùng exon 1 của gene INHA là một phát hiện mới tại Việt Nam. Bốn đa hình gene bao gồm PRL Indel, INHA/PstI, NPY/DraI và VIPR1/HhaI có mối liên kết chặt chẽ với các chỉ tiêu năng suất trứng, tỷ lệ đẻ, tiêu tốn thức ăn/10 trứng và FCR. Đặc biệt, kiểu gene II (NPY/DraI) cho thấy tuổi đẻ quả trứng đầu sớm nhất, năng suất trứng và tỷ lệ đẻ cao nhất, cùng với tiêu tốn thức ăn và FCR thấp nhất. Việc ứng dụng chỉ thị phân tử này đã giúp tạo ra đàn gà thế hệ 1 với năng suất trứng cao hơn thế hệ xuất phát là 4,4 quả/24 tuần đẻ (tăng 6,2%), và đàn gà xuất phát chọn lọc đạt 149,1 quả/gà mái/52 tuần đẻ.
Nghiên cứu cung cấp dữ liệu khoa học quan trọng về di truyền gà Ác, mở ra hướng đi mới, chính xác và hiệu quả hơn trong công tác chọn giống, góp phần nâng cao năng suất sinh sản của giống gà bản địa này tại Đồng bằng sông Cửu Long.