NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH BỆNH DẠI TRÊN MỘT VÀI LOÀI ĐỘNG VẬT Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG VÀ XÂY DỰNG QUI TRÌNH PHÒNG CHỐNG BỆNH
Bệnh lý học và chữa bệnh vật nuôi (Mã ngành: 62 64 01 02)
Luận án tập trung nghiên cứu tình hình bệnh dại trên một số loài động vật tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và đề xuất quy trình phòng chống bệnh, được thực hiện trong bối cảnh bệnh dại là một bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm toàn cầu và tại Việt Nam. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2018 ghi nhận khoảng 59.000 người tử vong mỗi năm do bệnh dại, với 95% ca tử vong ở Châu Á và Châu Phi. Tại Việt Nam, từ năm 2017 đến tháng 8/2021, có 378 người tử vong, trong đó nhiều trường hợp tại ĐBSCL. Chương trình quốc gia khống chế và loại trừ bệnh dại giai đoạn 2017-2021 đã được phê duyệt, nhưng nghiên cứu tổng quát về tình hình dịch tễ và di truyền của virus dại tại ĐBSCL còn hạn chế.
Mục tiêu của nghiên cứu là xác định tổng đàn và tỉ lệ tiêm phòng bệnh dại trên chó từ năm 2017-2020 tại ĐBSCL; xác định kháng thể kháng virus dại trên đàn chó thả rong, tỷ lệ đáp ứng miễn dịch sau tiêm phòng, và trên một số động vật hoang dã. Đồng thời, luận án cũng nhằm xác định trình tự Nucleotide của virus dại trên gen N và đăng ký trên NCBI. Công trình này có ý nghĩa khoa học sâu sắc, cung cấp cơ sở để xây dựng các biện pháp phòng chống dịch hiệu quả, góp phần loại trừ bệnh dại tại ĐBSCL và bảo vệ sức khỏe con người. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu là nguồn thông tin quý giá cho cả lĩnh vực nhân y và thú y, giúp nâng cao nhận thức của chủ vật nuôi về tác hại của bệnh dại, tầm quan trọng của việc tiêm phòng vaccine và hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân bố bệnh cũng như các động vật mang trùng. Những đóng góp mới bao gồm việc xác định kháng thể kháng virus dại ở chó chưa tiêm phòng, trên động vật hoang dã, và trình tự Nucleotide gen N của virus dại ở ĐBSCL.
Kết quả chính của nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tiêm phòng bệnh dại trên chó còn thấp, đạt 41,1%. Tỷ lệ chó có kháng thể kháng virus dại ở chó thả rông chưa tiêm phòng tại Bến Tre là 5,94% và tại các điểm thu gom chó ở TP. Cần Thơ là 14,13%. Ngược lại, tỷ lệ chó có kháng thể bảo hộ sau tiêm phòng vaccine Rabisin®mono tại Kiên Giang đạt 79,08%. Đối với động vật hoang dã, tỷ lệ có kháng thể kháng virus dại trên dơi là 3,33%, với Kiên Giang là 10% và Hậu Giang là 2,5%. Nghiên cứu cũng xác định rằng bốn chủng virus dại được phân lập (1230.2019, 20328-Ca Mau.18, 1231.2019, 1229.2019 Trà Vinh) có khoảng cách di truyền gần gũi và tương đồng cao với chủng vaccine Pháp 93127FRA.