Tên luận án:
QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA HỘ GIA ĐÌNH, CÁ NHÂN SỬ DỤNG ĐẤT THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN NAY
Ngành:
Luật Kinh tế
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất theo pháp luật Việt Nam hiện nay" là một công trình khoa học chuyên sâu, được thực hiện trong bối cảnh đất đai đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp truyền thống của Việt Nam. Đề tài xuất phát từ tính cấp thiết của việc nghiên cứu sâu hơn về chế định quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất, do thực tiễn thi hành pháp luật đất đai hiện nay vẫn bộc lộ nhiều vướng mắc, bất cập. Cụ thể, các vấn đề như quy định chưa rõ ràng về quyền của vợ chồng, thành viên hộ gia đình, khái niệm hộ gia đình sử dụng đất chưa phù hợp, sự thiếu tương thích giữa các chủ thể sử dụng đất, cơ chế bồi thường, hỗ trợ còn hạn chế, đòi hỏi phải có những nghiên cứu tiếp nối và toàn diện.
Mục đích chính của luận án là làm sáng tỏ cả về lý luận và thực tiễn việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất theo quy định pháp luật, từ đó đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi. Để đạt được mục tiêu này, luận án thực hiện các nhiệm vụ như khái quát cơ sở lý luận, xây dựng khung lý thuyết, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, phân tích đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành, đồng thời chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân.
Luận án có những đóng góp mới đáng kể: Thứ nhất, hệ thống hóa và xây dựng cơ sở lý luận toàn diện về hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất trong bối cảnh thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, đặc biệt trong ứng phó với biến đổi khí hậu. Thứ hai, làm rõ bản chất và điều kiện để quyền sử dụng đất trở thành hàng hóa. Thứ ba, phân tích thực trạng pháp luật, so sánh với quốc tế để rút ra bài học kinh nghiệm và bảo đảm quyền con người. Thứ tư, xây dựng hệ thống quan điểm và giải pháp sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai năm 2013, phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế xanh, bền vững. Thứ năm, đưa ra các cơ sở lý thuyết như vật quyền, trái quyền, công bằng để lý giải và đề xuất giải pháp phát huy nguồn lực đất đai, nhất là đất nông nghiệp.
Về ý nghĩa, luận án góp phần bổ sung và hoàn thiện hệ thống lý luận khoa học pháp lý về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất. Về thực tiễn, đây là tài liệu quý giá cho công tác nghiên cứu, giảng dạy, bồi dưỡng pháp luật cho cán bộ và tham khảo cho các hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất. Bố cục luận án gồm 4 chương, từ tổng quan nghiên cứu, lý luận, thực trạng đến định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật.
Mục lục chi tiết:
MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài
- 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục đích nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
- 4.1. Phương pháp luận:
- 4.2. Phương pháp nghiên cứu:
- 5. Đóng góp mới của luận án
- 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận án
- 7. Bố cục của luận án
- Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, lý thuyết nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu.
- Chương 2: Những vấn đề lý luận về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất theo pháp luật Việt Nam.
- Chương 3: Thực trạng các quy định pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất tại Việt Nam.
- Chương 4: Định hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ở Việt Nam.
Chương 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
- 1.1.1 Các công trình nghiên cứu trong nước
- 1.1.1.1. Các công trình nghiên cứu tổng quan về chế độ sở hữu đất đai ở Việt Nam tác động đến quyền và nghĩa vụ sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân.
- 1.1.1.2. Các công trình nghiên cứu về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất và thị trường quyền sử dụng đất ở Việt Nam
- 1.1.2. Công trình nghiên cứu của học giả nước ngoài về quyền và nghĩa vụ sử dụng đất nói chung và hộ gia đình, cá nhân nói riêng.
- 1.2. Đánh giá khái quát về những kết quả của các công trình đã được nghiên cứu về mặt khoa học và thực tiễn
- 1.2.1. Đánh giá về nội dung khoa học của các công trình
- 1.2.2. Đánh giá về giá trị thực tiễn của các công trình
- 1.2.3. Đánh giá về phương pháp nghiên cứu
- 1.3. Một số vấn đề đặt ra cần được nghiên cứu trong luận án
- 1.4. Cơ sở lý thuyết của đề tài
- 1.4.1. Lý thuyết nghiên cứu
- 1.4.2. Câu hỏi nghiên cứu
- 1.4.3. Các giả thuyết nghiên cứu
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Chương 2
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA HỘ GIA ĐÌNH, CÁ NHÂN SỬ DỤNG ĐẤT THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM
- 2.1. Lý luận về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất
- 2.1.1. Khái niệm hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất
- 2.1.1.1. Khái niệm hộ gia đình sử dụng đất
- 2.1.1.2. Khái niệm cá nhân sử dụng đất
- 2.1.2. Khái niệm quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất
- 2.1.2.1. Khái niệm về quyền của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất
- 2.1.2.2. Khái niệm nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất
- 2.1.3. Cơ sở hình thành, thay đổi, chấm dứt quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất
- 2.1.3.1. Giao đất:
- 2.1.3.2. Cho thuê đất:
- 2.1.3.3. Chuyển nhượng quyền sử dụng đất:
- 2.1.3.4. Thu hồi đất:
- 2.1.3.5. Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất - một bảo đảm pháp lý về quyền của người sử dụng đất
- 2.2. Lý luận pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất
- 2.2.1. Khái niệm pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất
- 2.2.2. Nguyên tắc của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất
- 2.2.2.1. Nguyên tắc bảo đảm tính công bằng, bình đẳng về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất
- 2.2.2.2. Nguyên tắc bảo đảm tính công khai, minh bạch
- 2.2.2.3. Nguyên tắc bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ
- 2.2.2.4. Nguyên tắc bảo đảm tính khả thi trên thực tế
- 2.2.3. Cơ cấu về nội dung của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất
- 2.2.3.1. Nội dung quy định pháp luật xác định tư cách pháp lý của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất đối với đất đai và hưởng sự bảo hộ của pháp luật
- 2.2.3.2. Nội dung quy định pháp luật về đăng ký đất đai và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình, cá nhân gồm cả cá nhân là người nước ngoài.
- 2.2.3.3. Nội dung các quy định pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân trong các giao dịch về quyền sử dụng đất
- 2.2.3.4. Nội dung quy định pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng trong nhóm đất nông nghiệp
- 2.2.3.5. Nội dung các quy định pháp luật về chấm dứt quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân do Nhà nước thu hồi đất
- 2.2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất
- 2.2.4.1 Yếu tố chế độ sở hữu toàn dân về đất đai
- 2.2.4.2. Yếu tố cơ chế quản lý đất đai
- 2.2.4.3. Mục đích sử dụng đất và phương thức sử dụng đất
- 2.2.4.4. Yếu tố tâm lý xã hội, ý thức xã hội
- 2.2.4.5. Yếu tố hội nhập quốc tế
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
Chương 3
THỰC TRẠNG CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA HỘ GIA ĐÌNH, CÁ NHÂN SỬ DỤNG ĐẤT TẠI VIỆT NAM
- 3.1. Thực trạng quy định pháp luật và thực hiện các quy định pháp luật đó về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất
- 3.1.1. Thực trạng các quy định pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình và cá nhân xác nhận tư cách pháp lý của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất và bảo hộ các quyền của họ.
- 3.1.2. Thực trạng các quy định pháp luật và thực hiện về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân về đăng ký đất đai và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, gồm cả cá nhân là người nước ngoài.
- 3.1.3. Thực trạng quy định pháp luật và thực hiện các quy định pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất trong các giao dịch về quyền sử dụng đất
- 3.1.4. Thực tiễn các quy định pháp luật và thực hiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất trong nhóm đất nông nghiệp.
- 3.1.5. Thực tiễn quy định pháp luật và thực hiện pháp luật về quyền được bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất sử dụng đất.
- 3.2. Bất cập, hạn chế quy định pháp luật và thực hiện quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất và nguyên nhân của nó.
- 3.2.1. Bất cập, hạn chế trong xác nhận tư cách pháp lý của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất và bảo hộ các quyền của họ.
- 3.2.2. Bất cập, hạn chế quy định pháp luật về đăng ký đất đai và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, gồm cả cá nhân là người nước ngoài và nguyên nhân của nó
- 3.2.3. Bất cập, hạn chế quy định pháp luật các giao dịch về quyền sử dụng đất của hộ gia đình cá nhân và nguyên nhân của các bất cập.
- 3.2.4. Bất cập, hạn chế quy định pháp luật và thực hiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất trong nhóm đất nông nghiệp, và nguyên nhân của nó
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
Chương 4
ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA HỘ GIA ĐÌNH, CÁ NHÂN SỬ DỤNG ĐẤT Ở VIỆT NAM
- 4.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật và thực hiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất
- 4.1.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất
- *Định hướng hoàn thiện pháp luật phù hợp với bối cảnh trong nước
- 4.1.2. Định hướng xây dựng quy định pháp luật và thực hiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất
- *Quan điểm
- *Về mô hình và cách thức thực hiện quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất:
- 4.2. Giải pháp sửa đổi, bổ sung pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật về quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân.
- 4.2.1. Giải pháp sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai năm 2013 đồng bộ với các luật khác
- 4.2.2. Giải pháp về quy hoạch sử dụng đất
- 4.2.3. Giải pháp tổ chức và thực thi quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất theo quy định pháp luật trong thời gian tới ở Việt Nam
- 4.3. Kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền
KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
KẾT LUẬN