Luận án Nghiên cứu sinh thái cảnh quan phục vụ phát triển nông, lâm nghiệp bền vững huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái trên cơ sở tiếp cận địa lý định lượng

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU SINH THÁI CẢNH QUAN PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG LÂM NGHIỆP BỀN VỮNG HUYỆN VĂN YÊN, TỈNH YÊN BÁI TRÊN CƠ SỞ TIẾP CẬN ĐỊA LÝ ĐỊNH LƯỢNG

Ngành:

ĐỊA LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu sinh thái cảnh quan phục vụ phát triển nông, lâm nghiệp bền vững huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái trên cơ sở tiếp cận địa lý định lượng" tập trung vào việc ứng dụng các phương pháp và mô hình định lượng trong nghiên cứu sinh thái cảnh quan (STCQ) để phân tích điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và sự tương tác giữa chúng. Huyện Văn Yên, một khu vực miền núi thuộc tỉnh Yên Bái, có tiềm năng lớn cho phát triển nông, lâm nghiệp (NLN) nhưng đồng thời phải đối mặt với nhiều thách thức như địa hình chia cắt, giao thông khó khăn, diện tích đất nông nghiệp hạn chế, dân cư phân tán, thoái hóa đất, tác động của biến đổi khí hậu, mở rộng sản xuất tự phát, mâu thuẫn giữa bảo tồn và sản xuất, cùng với sự gia tăng di cư cơ học và mai một tri thức bản địa. Những vấn đề này ảnh hưởng tiêu cực đến mục tiêu phát triển NLN bền vững.

Mục tiêu chính của luận án là xác lập luận cứ khoa học về STCQ và địa lý định lượng (ĐLĐL) để phân tích quy luật phân hóa điều kiện STCQ, đánh giá và dự báo biến đổi cảnh quan, phân tích các hoạt động quản lý và sử dụng cảnh quan. Từ đó, đề xuất các chiến lược và giải pháp ưu tiên nhằm phát triển NLN bền vững tại huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái.

Kết quả nghiên cứu cho thấy cảnh quan huyện Văn Yên được phân hóa thành 2 lớp, 6 phụ lớp, 4 kiểu, 6 phụ kiểu, 25 loại và 92 dạng. Luận án đã đưa ra những định hướng bố trí không gian hợp lý cho phát triển sản xuất NLN. Đặc biệt, việc mở rộng diện tích trồng Quế sang những vùng ít hoặc không thích nghi là điều tất yếu nhưng cần được khống chế tối đa 565 km² (chiếm 40,6% diện tích tự nhiên). Dựa trên phân tích SWOT trong quản lý cảnh quan, các chiến lược phát triển NLN mang tầm vĩ mô cho từng nhóm tiểu vùng STCQ đã được đề xuất. Đồng thời, phân tích Delphi các yếu tố PSR đã gợi ý các giải pháp ưu tiên trong sử dụng cảnh quan miền núi (truyền thống, sử dụng đất, chính sách, kỹ thuật) phù hợp với sinh cảnh và phong tục của người dân bản địa.

Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc tích hợp lý thuyết STCQ với mô hình ĐLĐL để phân tích cấu trúc, đánh giá chức năng, dự báo biến đổi cảnh quan, phục vụ định hướng không gian ưu tiên phát triển NLN bền vững cho lãnh thổ miền núi huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái. Ngoài ra, luận án còn kết hợp phân tích SWOT và Delphi các yếu tố PSR trong quản lý và sử dụng cảnh quan để đề xuất các chiến lược, giải pháp ưu tiên phát triển NLN bền vững.