Luận án Áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Cơ quan Cảnh sát điều tra ở Việt Nam

Tên luận án:

ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG ĐIỀU TRA TỘI PHẠM VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ BẢO VỆ ĐỘNG VẬT NGUY CẤP, QUÝ, HIẾM CỦA CƠ QUAN CẢNH SÁT ĐIỀU TRA Ở VIỆT NAM

Ngành:

LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Cơ quan Cảnh sát điều tra ở Việt Nam" tập trung vào một vấn đề chiến lược trong bảo đảm an ninh sinh thái và thực hiện cam kết quốc tế về bảo tồn thiên nhiên. Trong bối cảnh Việt Nam là một điểm nóng về buôn bán động vật nguy cấp, quý, hiếm (NCQH), Bộ luật Hình sự 2015 đã hình sự hóa các hành vi xâm hại, khẳng định vai trò trung tâm của Cơ quan Cảnh sát điều tra trong áp dụng pháp luật (ADPL).

Tuy nhiên, thực tiễn ADPL thời gian qua bộc lộ nhiều bất cập như thu thập thông tin chưa đầy đủ, định hướng điều tra thiếu chính xác, lúng túng trong lựa chọn quy phạm pháp luật, tiến độ chậm, quy trình xử lý vật chứng chưa phù hợp, phối hợp liên ngành thiếu thống nhất. Các hạn chế này phát sinh từ hệ thống pháp luật chồng chéo, cơ chế phối hợp lỏng lẻo, năng lực giám định hạn chế, cùng với kiến thức và kỹ năng chuyên sâu của điều tra viên còn hạn chế.

Luận án khẳng định ADPL trong điều tra tội phạm VPQĐ về bảo vệ động vật NCQH là hoạt động tuân thủ nghiêm ngặt, chính xác quy định pháp luật nhằm phòng chống, điều tra và xử lý tội phạm, đảm bảo công bằng. Hoạt động này có những đặc điểm riêng về năng lực, chủ thể điều tra, phối hợp, thời gian và tính điều chỉnh cá biệt, được triển khai qua 04 giai đoạn cụ thể: tiếp nhận thông tin, lựa chọn quy phạm pháp luật, ra quyết định ADPL và tổ chức thực hiện.

Giai đoạn từ 2015 đến giữa 2025 cho thấy xu hướng gia tăng về số vụ, địa bàn, phương thức và thủ đoạn tội phạm ngày càng tinh vi, phức tạp. Mặc dù ADPL đã đạt nhiều kết quả và pháp luật được hoàn thiện, vẫn còn tồn tại những hạn chế về nội dung, giai đoạn và điều kiện đảm bảo. Dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn, luận án đã đưa ra dự báo về tình hình tội phạm và đề xuất 07 nhóm giải pháp nhằm nâng cao tính chặt chẽ, hiệu quả và đúng pháp luật trong hoạt động ADPL của Cơ quan Cảnh sát điều tra ở Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
    • 4.1. Cơ sở lý luận
    • 4.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Những điểm mới của luận án
  • 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
    • 6.1. Ý nghĩa lý luận
    • 6.2. Ý nghĩa thực tiễn
  • 7. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN ÁN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU

  • 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
    • 1.1.1. Tình hình nghiên cứu ở trong nước
      • 1.1.1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan về áp dụng pháp luật
      • 1.1.1.2. Các công trình khoa học nghiên cứu liên quan về áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm của Cơ quan Cảnh sát điều tra
      • 1.1.1.3. Các công trình nghiên cứu liên quan đến áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Cơ quan Cảnh sát điều tra ở Việt Nam
    • 1.1.2. Tình hình nghiên cứu nước ngoài
      • 1.1.2.1. Các công trình nghiên cứu liên quan về áp dụng pháp luật
      • 1.1.2.2. Các công trình nghiên cứu liên quan về áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm của Cơ quan Cảnh sát điều tra
      • 1.1.2.3. Các công trình nghiên cứu liên quan áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Cơ quan Cảnh sát điều tra
  • 1.2. NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
    • 1.2.1. Nhận xét, đánh giá về tình hình nghiên cứu
    • 1.2.2. Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
  • 1.3. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
    • 1.3.1. Giả thuyết nghiên cứu
    • 1.3.2. Câu hỏi nghiên cứu

• Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG ĐIỀU TRA TỘI PHẠM VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ BẢO VỆ ĐỘNG VẬT NGUY CẤP, QUÝ, HIẾM CỦA CƠ QUAN CẢNH SÁT ĐIỀU TRA

  • 2.1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ CỦA ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG ĐIỀU TRA TỘI PHẠM VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ BẢO VỆ ĐỘNG VẬT NGUY CẤP, QUÝ, HIẾM CỦA CƠ QUAN CẢNH SÁT ĐIỀU TRA
    • 2.1.1. Khái niệm áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Cơ quan Cảnh sát điều tra
    • 2.1.2. Đặc điểm áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Cơ quan Cảnh sát điều tra
    • 2.1.3. Vai trò áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Cơ quan Cảnh sát điều tra
    • 2.1.4. Tiêu chí đánh giá hoạt động áp dụng pháp luật
  • 2.2. NỘI DUNG PHÁP LUẬT VÀ CÁC GIAI ĐOẠN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG ĐIỀU TRA TỘI PHẠM VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ BẢO VỆ ĐỘNG VẬT NGUY CẤP, QUÝ, HIẾM CỦA CƠ QUAN CẢNH SÁT ĐIỀU TRA
    • 2.2.1. Nội dung pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Cơ quan Cảnh sát điều tra
    • 2.2.2. Các giai đoạn áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý hiếm của Cơ quan Cảnh sát điều tra
  • 2.3. ĐIỀU KIỆN BẢO ĐẢM ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG ĐIỀU TRA TỘI PHẠM VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ BẢO VỆ ĐỘNG VẬT NGUY CẤP, QUÝ HIẾM CỦA CƠ QUAN CẢNH SÁT ĐIỀU TRA Ở VIỆT NAM
    • 2.3.1. Điều kiện về chính trị.
    • 2.3.2. Điều kiện về pháp lý.
    • 2.3.3. Điều kiện về kinh tế.
    • 2.3.4. Điều kiện về văn hóa, xã hội.
    • 2.3.5. Điều kiện về quan hệ hợp tác quốc tế.
  • 2.4. ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG ĐIỀU TRA TỘI PHẠM VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ BẢO VỆ ĐỘNG VẬT NGUY CẤP, QUÝ, HIẾM CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI VÀ GIÁ TRỊ THAM KHẢO ĐỐI VỚI VIỆT NAM
    • 2.4.1. Áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của một số quốc gia trên thế giới
    • 2.4.2. Giá trị tham khảo về áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm đối với Việt Nam

• Chương 3: YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG VÀ THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG ĐIỀU TRA TỘI PHẠM VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ BẢO VỆ ĐỘNG VẬT NGUY CẤP, QUÝ, HIẾM CỦA CƠ QUAN CẢNH SÁT ĐIỀU TRA Ở VIỆT NAM

  • 3.1. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG ĐIỀU TRA TỘI PHẠM VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ BẢO VỆ ĐỘNG VẬT NGUY CẤP, QUÝ, HIẾM CỦA CƠ QUAN CẢNH SÁT ĐIỀU TRA Ở VIỆT NAM
    • 3.1.1. Đặc điểm địa lý, tự nhiên, kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội
    • 3.1.2. Cơ cấu tổ chức bộ máy của Cơ quan Cảnh sát điều tra ở Việt Nam
    • 3.1.3. Tình hình tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm ở Việt Nam
  • 3.2. THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG ĐIỀU TRA TỘI PHẠM VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ BẢO VỆ ĐỘNG VẬT NGUY CẤP, QUÝ, HIẾM CỦA CƠ QUAN CẢNH SÁT ĐIỀU TRA Ở VIỆT NAM
    • 3.2.1. Những kết quả đã đạt được khi áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Cơ quan Cảnh sát điều tra và nguyên nhân
    • 3.2.2. Hạn chế áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Cơ quan Cảnh sát điều tra ở Việt Nam và nguyên nhân của hạn chế

• Chương 4: DỰ BÁO, QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG ĐIỀU TRA TỘI PHẠM VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ BẢO VỆ ĐỘNG VẬT NGUY CẤP, QUÝ, HIẾM CỦA CƠ QUAN CẢNH SÁT ĐIỀU TRA Ở VIỆT NAM

  • 4.1. DỰ BÁO, QUAN ĐIỂM BẢO ĐẢM ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG ĐIỀU TRA TỘI PHẠM VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ BẢO VỆ ĐỘNG VẬT NGUY CẤP, QUÝ, HIẾM CỦA CƠ QUAN CẢNH SÁT ĐIỀU TRA Ở VIỆT NAM
    • 4.1.1. Dự báo các yếu tố ảnh hưởng đến áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Cơ quan Cảnh sát điều tra
    • 4.1.2. Quan điểm bảo đảm áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Cơ quan Cảnh sát điều tra ở Việt Nam
  • 4.2. GIẢ PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG ĐIỀU TRA TỘI PHẠM VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ BẢO VỆ ĐỘNG VẬT NGUY CẤP, QUÝ, HIẾM CỦA CƠ QUAN CẢNH SÁT ĐIỀU TRA
    • 4.2.1. Nâng cao nhận thức cho các chủ thể về áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm
    • 4.2.2. Tiếp tục hoàn thiện nội dung áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Cơ quan Cảnh sát điều tra ở Việt Nam
    • 4.2.3. Kịp thời xác minh thông tin, xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện áp dụng pháp luật về bảo vệ động vật nguy cấp, quý hiếm
    • 4.2.4. Phối hợp chặt chẽ việc áp dụng pháp luật giữa Cơ quan Cảnh sát điều tra với các cơ quan thực thi pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm trên địa bàn các đơn vị, địa phương
    • 4.2.5. Nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu đáp ứng yêu cầu áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Cơ quan Cảnh sát điều tra
    • 4.2.6. Tăng cường hợp tác quốc tế chặt chẽ với các cơ quan thực thi pháp luật ngoài nước khi áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Cơ quan Cảnh sát điều tra
    • 4.2.7. Tăng cường cơ chế quản lý, theo dõi, giám sát việc thực hiện áp dụng pháp luật trong điều tra tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm

• KẾT LUẬN

• CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN