Tên luận án:
CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI KHU VỰC KINH TẾ PHI CHÍNH THỨC Ở VIỆT NAM
Ngành:
QUẢN LÝ KINH TẾ
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Chính sách đối với Khu vực kinh tế phi chính thức ở Việt Nam" của Nguyễn Thị Thanh Nga nghiên cứu một khu vực kinh tế quan trọng, đóng góp lớn vào tạo việc làm và giảm nghèo, nhưng còn nhiều bất cập về chính sách và quản lý. Khu vực kinh tế phi chính thức (KVKTPCT) ở Việt Nam hiện có hơn 5 triệu cơ sở sản xuất kinh doanh, thu hút khoảng 55% lực lượng lao động, và chiếm 68,5% tổng lao động cả nước vào năm 2021. Mặc dù đóng vai trò "lá chắn" trong các biến động kinh tế như Covid-19, KVKTPCT vẫn đối mặt với những thách thức như thu nhập thấp, bất bình đẳng, năng suất kém và thất thu thuế.
Mục tiêu tổng quát của luận án là đánh giá chính sách đối với KVKTPCT tại Việt Nam trong giai đoạn 2015-2023 và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách đến năm 2030. Luận án cụ thể hóa bằng việc làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng chính sách thông qua ba nhóm: quy định hoạt động sản xuất kinh doanh, chính sách hỗ trợ, và chính sách khuyến khích chính thức hóa. Đồng thời, luận án phân tích các yếu tố ảnh hưởng, kinh nghiệm quốc tế, từ đó đề xuất giải pháp thúc đẩy KVKTPCT hoạt động hiệu quả, hướng tới chính thức hóa và phát triển bền vững.
Đối tượng nghiên cứu là các chính sách đối với KVKTPCT ở Việt Nam, tập trung vào ba nhóm chính sách đã nêu trong giai đoạn 2015-2023, với các giải pháp đề xuất đến năm 2030. Luận án tiếp cận theo hệ thống, nhìn từ góc độ đối tượng thụ hưởng và cán bộ thực thi chính sách, sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp (VHLSS, nghiên cứu công bố) và sơ cấp (điều tra, phỏng vấn sâu), kết hợp thống kê mô tả, phân tích, tổng hợp, so sánh và đối chiếu.
Về đóng góp, luận án làm rõ khái niệm, vai trò, yếu tố tác động và tiêu chí đánh giá chính sách đối với KVKTPCT. Về thực tiễn, luận án khảo sát các đơn vị kinh doanh và cán bộ thực thi, đưa ra 8 quan điểm và 4 nhóm giải pháp hoàn thiện chính sách. Kết quả cho thấy KVKTPCT đã được thừa nhận vai trò, khung pháp lý và chính sách thuế từng bước hoàn thiện, tuy nhiên vẫn còn hạn chế về phạm vi pháp lý, quản lý, hỗ trợ và khuyến khích chính thức hóa do nhiều nguyên nhân như thiếu thống nhất văn bản, nguồn lực hạn chế, thói quen và văn hóa. Luận án cũng chỉ ra những hạn chế về phương pháp nghiên cứu, chủ yếu là thống kê mô tả và so sánh.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài
- 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục tiêu tổng quát
- 2.2. Mục tiêu cụ thể
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 3.2.1. Phạm vi nội dung
- 3.2.2. Phạm vi thời gian
- 4. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
- 4.1. Cách tiếp cận
- 4.2. Phương pháp nghiên cứu
- 4.2.1. Phương pháp thu thập dữ liệu
- 4.3.1. Phương pháp phân tích thông tin, số liệu
- 5. Đóng góp mới của luận án
- Về lý luận:
- Về thực tiễn:
- 6. Kết cấu nội dung
- CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
- 1.1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH VÀ KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU
- 1.1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu làm rõ nội hàm và vai trò của khu vực kinh tế phi chính thức
- 1.1.2. Tổng quan các nghiên cứu về chính sách đối với khu vực kinh tế phi chính thức
- 1.1.3. Tổng quan các nghiên cứu về những nhân tố ảnh hưởng đến chính sách đối với khu vực kinh tế phi chính thức
- 1.1.4. Đánh giá chung tổng quan tài liệu và khoảng trống nghiên cứu
- CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI KHU VỰC KINH TẾ PHI CHÍNH THỨC
- 2.1. Cơ sở lý luận về khu vực kinh tế phi chính thức
- 2.1.1. Khái niệm về khu vực kinh tế phi chính thức
- 2.1.2. Đặc điểm khu vực kinh tế phi chính thức
- 2.1.3. Vai trò của khu vực kinh tế phi chính thức
- 2.2. Cơ sở lý luận về chính sách đối với khu vực kinh tế phi chính thức
- 2.2.1. Khái niệm về chính sách đối với khu vực kinh tế phi chính thức
- 2.2.2. Vai trò của chính sách đối với khu vực kinh tế phi chính thức
- 2.2.3. Nội dung của các chính sách đối với khu vực kinh tế phi chính thức
- 2.2.4. Tiêu chí đánh giá chính sách đối với khu vực kinh tế phi chính thức
- 2.2.5. Yếu tố ảnh hưởng đến chính sách đối với khu vực kinh tế phi chính thức
- 2.2.5.1. Quan điểm, định hướng của Nhà nước về khu vực kinh tế phi chính thức
- 2.2.5.2. Văn hóa - truyền thống
- 2.2.5.3. Nguồn lực triển khai chính sách
- 2.2.5.4. Đặc điểm của khu vực kinh tế phi chính thức
- 2.3. Kinh nghiệm của một số quốc gia về chính sách đối với khu vực kinh tế phi chính thức và bài học cho Việt Nam
- 2.3.1. Kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới
- 2.3.1.1. Kinh nghiệm của Thái Lan
- 2.3.1.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc
- 2.3.1.3. Kinh nghiệm của Singapore
- 2.3.1.4. Kinh nghiệm của Hoa Kỳ
- 2.3.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
- CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI KHU VỰC KINH TẾ PHI CHÍNH THỨC Ở VIỆT NAM
- 3.1. Thực trạng khu vực kinh tế phi chính thức ở Việt Nam
- 3.1.1. Quy mô của khu vực kinh tế phi chính thức ở Việt Nam
- 3.1.2. Đặc trưng của khu vực kinh tế phi chính thức ở Việt Nam
- 3.2. Thực trạng chính sách đối với khu vực kinh tế phi chính thức
- 3.2.1. Xác định vị trí pháp lý của khu vực kinh tế phi chính thức
- 3.2.2. Chính sách quy định đối với hoạt động sản xuất kinh doanh
- 3.2.3. Chính sách hỗ trợ
- 3.2.3.1. Đánh giá mức độ tiếp cận chính sách
- 3.2.3.2. Đánh giá mức độ dễ hiểu của chính sách
- 3.2.3.3. Đánh giá mức độ hỗ trợ của chính sách
- 3.2.4. Chính sách khuyến khích chính thức hóa
- 3.2.4.1. Đánh giá mức độ tiếp cận thông tin chính sách
- 3.2.4.2. Đánh giá mức độ khuyến khích chính thức hóa của chính sách
- 3.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến chính sách đối với khu vực kinh tế phi chính thức ở Việt Nam
- 3.3.1. Định hướng của Đảng và Nhà nước về khu vực kinh tế phi chính thức
- 3.3.2. Yếu tố văn hóa - truyền thống
- 3.3.3. Nguồn lực triển khai chính sách
- 3.3.3.1. Nguồn lực tài chính và hạ tầng kỹ thuật
- 3.3.3.2. Nguồn lực con người
- 3.3.4. Đặc điểm của khu vực kinh tế phi chính thức ở Việt Nam hiện nay
- 3.4. Đánh giá chung
- 3.4.1. Kết quả đạt được
- 3.4.2. Những bất cập, hạn chế
- 3.4.3. Nguyên nhân của những tồn tại bất cập
- CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI KHU VỰC KINH TẾ PHI CHÍNH THỨC Ở VIỆT NAM
- 4.1. Bối cảnh quốc tế và trong nước có liên quan đến chính sách đối với khu vực kinh tế phi chính thức ở Việt Nam
- 4.1.1. Bối cảnh quốc tế và trong nước
- 4.1.1.1. Bối cảnh quốc tế
- 4.1.1.2. Bối cảnh trong nước
- 4.1.2. Các yêu cầu khung khổ phát triển quốc gia có liên quan đến chính sách đối với khu vực kinh tế phi chính thức
- 4.2. Quan điểm hoàn thiện chính sách đối với khu vực kinh tế phi chính thức đến năm 2030
- 4.3. Giải pháp hoàn thiện chính sách đối với khu vực kinh tế phi chính thức đến năm 2030
- 4.3.1. Giải pháp về thống nhất phạm vi pháp lý của khu vực kinh tế phi chính thức
- 4.3.2. Nhóm giải pháp hoàn thiện chính sách quy định về hoạt động sản xuất kinh doanh
- 4.3.2.1. Chính sách thuế, phí
- 4.3.2.2. Chính sách quy định về địa điểm hoạt động
- 4.3.3. Nhóm giải pháp hoàn thiện chính sách hỗ trợ
- 4.3.4. Nhóm giải pháp hoàn thiện chính sách khuyến khích chính thức hóa
- KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
- 1. Kết luận
- 2. Những hạn chế
- 3. Kiến nghị hướng nghiên cứu tiếp theo