Luận án – Phát Triển Năng Lực Khám Phá Tự Nhiên Cho Học Sinh Trong Dạy Học Chủ Đề Vật Sống Môn Khoa Học Tự Nhiên 6

Tên luận án:

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC KHÁM PHÁ TỰ NHIÊN CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC CHỦ ĐỀ VẬT SỐNG - MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN 6

Ngành:

Lí luận & Phương pháp dạy học bộ môn Sinh học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung vào việc phát triển năng lực khám phá tự nhiên (KPTN) cho học sinh lớp 6 thông qua dạy học chủ đề "Vật sống" trong môn Khoa học tự nhiên (KHTN) 6. Xuất phát từ mục tiêu đổi mới giáo dục phổ thông và thực trạng dạy học hiện nay, nghiên cứu nhằm xác định cấu trúc, hoạt động và đề xuất quy trình phát triển năng lực KPTN, đồng thời vận dụng quy trình này để nâng cao chất lượng dạy học môn học.

Nghiên cứu đã hệ thống hóa cơ sở lí luận và thực tiễn về năng lực KPTN. Năng lực KPTN được định nghĩa là chuỗi các kĩ năng, thao tác thành thục thông qua các hoạt động có chủ đích nhằm tìm hiểu và nghiên cứu các sự vật, hiện tượng, quá trình cơ bản về sự tồn tại và vận động của thế giới tự nhiên. Luận án xác định cấu trúc KPTN gồm 5 kĩ năng tiến trình thành phần: (1) Xác định vấn đề, đặt câu hỏi khám phá tự nhiên; (2) Đưa ra phán đoán và xây dựng giả thuyết khoa học cho vấn đề khám phá; (3) Lập kế hoạch khám phá; (4) Thực hiện kế hoạch khám phá, thu thập thông tin, viết báo cáo; (5) Trình bày kết quả khám phá, đánh giá và kết luận.

Luận án đề xuất quy trình phát triển năng lực KPTN gồm 3 giai đoạn chính: Giai đoạn 1 – Lập kế hoạch phát triển năng lực KPTN (tìm hiểu KPTN, xác định đối tượng, đơn vị kiến thức, hoạt động và xây dựng kế hoạch dạy học); Giai đoạn 2 – Tổ chức cho học sinh khám phá tự nhiên (xác định vấn đề, đặt câu hỏi, đưa ra phán đoán, lập kế hoạch, thực hiện và trình bày kết quả); Giai đoạn 3 – Đánh giá và điều chỉnh (HS tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng, GV đánh giá và điều chỉnh). Để đánh giá hiệu quả, nghiên cứu đã xây dựng bộ tiêu chí và công cụ đánh giá KPTN, với 4 mức độ biểu hiện (Tập sự, Bắt đầu, Có kĩ năng, Thành thạo) cho mỗi kĩ năng thành phần.

Thực nghiệm sư phạm được tiến hành với 362 học sinh lớp 6 tại 4 trường THCS trên địa bàn thành phố Hà Nội, tập trung vào 4 chủ đề con trong chủ đề "Vật sống". Kết quả thực nghiệm định lượng và định tính cho thấy tính khả thi và hiệu quả của quy trình đã đề xuất. Năng lực KPTN của học sinh đã tăng lên rõ rệt qua các lần tác động, đặc biệt ở mức độ "Có kĩ năng", khẳng định tính đúng đắn của giả thuyết khoa học và góp phần phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất người học theo định hướng đổi mới giáo dục. Nghiên cứu cũng chỉ ra sự cần thiết của việc tập huấn và tài liệu hướng dẫn cho giáo viên để phát triển KPTN hiệu quả trong môn KHTN.

Mục lục chi tiết:

Thông tin về mục lục chi tiết không được cung cấp trong văn bản gốc.