TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG GIÁO DỤC STEM CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI
GIÁO DỤC HỌC
Luận án "Tổ chức hoạt động khám phá khoa học theo định hướng giáo dục STEM cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi" của Bùi Thị Giáng Hương tập trung giải quyết nhu cầu phát triển năng lực khám phá khoa học (KPKH) cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua định hướng giáo dục STEM. Đề tài xuất phát từ thực trạng hoạt động khám phá khoa học có vai trò quan trọng nhưng chưa thực sự phát triển năng lực trẻ tại các trường mầm non ở Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời thiếu vắng các nghiên cứu quy mô về tổ chức hoạt động này theo định hướng STEM.
Mục tiêu nghiên cứu là phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức hoạt động khám phá khoa học theo định hướng giáo dục STEM cho trẻ 5-6 tuổi tại TP. Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất quy trình phù hợp nhằm góp phần phát triển năng lực KPKH cho trẻ. Giả thuyết nghiên cứu cho rằng nếu hoạt động được tổ chức theo quy trình bốn giai đoạn gồm lựa chọn chủ đề, xây dựng môi trường, thực hiện qua ba pha học tập (khám phá, phát hiện và thiết kế), và đánh giá điều chỉnh, năng lực KPKH của trẻ sẽ được hình thành và phát triển.
Nghiên cứu cơ sở lý luận đã làm rõ các khái niệm và khẳng định tính cần thiết của một quy trình tổ chức hoạt động khám phá khoa học theo định hướng STEM phù hợp với đặc điểm trẻ mầm non Việt Nam. Khảo sát thực trạng tại 27 trường mầm non TP. Hồ Chí Minh cho thấy cán bộ quản lý và giáo viên mầm non nhận thức được tầm quan trọng của định hướng STEM nhưng còn gặp nhiều hạn chế do thiếu hướng dẫn cụ thể, tài liệu tham khảo chất lượng, tập huấn chuyên sâu, cơ sở vật chất chưa đáp ứng và sĩ số lớp đông. Điều này dẫn đến việc tổ chức hoạt động còn truyền thống, chưa phát huy tối đa tính tích cực và năng lực tích hợp của trẻ.
Từ kết quả lý luận và thực tiễn, luận án đề xuất quy trình tổ chức hoạt động khám phá khoa học theo định hướng giáo dục STEM cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi gồm bốn giai đoạn: (1) Lựa chọn và xây dựng chủ đề khám phá khoa học theo định hướng giáo dục STEM; (2) Xây dựng môi trường tổ chức hoạt động; (3) Triển khai thực hiện hoạt động khám phá khoa học theo ba pha học tập (khám phá, phát hiện và thiết kế); và (4) Đánh giá và điều chỉnh hoạt động.
Thực nghiệm sư phạm tiến hành trên hai chủ đề tại hai trường mầm non ở TP. Hồ Chí Minh đã chứng minh hiệu quả rõ rệt của quy trình đề xuất. Kết quả cho thấy năng lực khám phá khoa học của trẻ trong nhóm thực nghiệm được cải thiện đáng kể so với nhóm đối chứng, với sự khác biệt có ý nghĩa thống kê. Điều này khẳng định quy trình đề xuất có tính khoa học, khả thi và góp phần phát triển năng lực khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, đồng thời giải quyết các vấn đề đã đặt ra trong luận án. Luận án khuyến nghị mở rộng nghiên cứu và áp dụng quy trình này trên diện rộng.