Luận án – Thiết kế – sử dụng bài tập nhận thức trong dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở trường sĩ quan quân đội theo tiếp cận năng lực

Tên luận án:

Biện pháp thiết kế, sử dụng bài tập nhận thức trong dạy học các môn Khoa học Xã hội và Nhân văn ở Trường Sĩ quan Quân đội theo tiếp cận năng lực

Ngành:

Lý luận và Lịch sử giáo dục

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu biện pháp thiết kế và sử dụng bài tập nhận thức (BTNT) trong dạy học các môn Khoa học Xã hội và Nhân văn (KHXH&NV) tại Trường Sĩ quan Quân đội (TSQQĐ) theo tiếp cận năng lực (TCNL). Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và tác động của kinh tế tri thức cùng Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, giáo dục Việt Nam đứng trước yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện, chuyển từ trang bị kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực người học. Đặc biệt, tại các TSQQĐ, cần đào tạo sĩ quan không chỉ giỏi kiến thức, kỹ năng quân sự mà còn có phẩm chất chính trị, tư duy sáng tạo, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, kỹ năng lãnh đạo, chỉ huy, giao tiếp và hợp tác.

Thực tiễn hiện nay cho thấy phương pháp dạy học (PPDH) các môn KHXH&NV ở TSQQĐ vẫn nặng về truyền thụ kiến thức, ít áp dụng các kiểu dạy học tiên tiến nhằm phát triển năng lực. Việc thiết kế và sử dụng BTNT được xem là một kỹ thuật quan trọng để đổi mới PPDH, giúp học viên vận dụng tri thức vào giải quyết vấn đề thực tiễn hoạt động quân sự, từ đó hình thành và phát triển năng lực nghề nghiệp. Tuy nhiên, lý luận về vấn đề này còn ít được đề cập và việc triển khai trong thực tiễn chưa được chú trọng đúng mức.

Luận án giả thuyết rằng đổi mới PPDH các môn KHXH&NV ở TSQQĐ theo TCNL là xu thế tất yếu, và BTNT là một kỹ thuật dạy học có giá trị lý luận và thực tiễn. Nếu được thực hiện theo quy trình khoa học, tuân thủ nguyên tắc dạy học và đảm bảo các điều kiện cần thiết, sẽ tạo ra hệ thống BTNT hiệu quả, góp phần phát triển năng lực học viên và nâng cao chất lượng đào tạo. Nghiên cứu được xây dựng trên cơ sở lý luận giáo dục học hiện đại về thiết kế và sử dụng bài tập trong dạy và học theo TCNL, sử dụng phương pháp luận tiếp cận hệ thống - cấu trúc, lịch sử - lôgic, đào tạo theo năng lực và hoạt động. Các phương pháp nghiên cứu lý luận, thực tiễn và hỗ trợ (thống kê toán học, phần mềm SPSS) được áp dụng tổng hợp.

Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc xây dựng khái niệm, phân tích cấu trúc, phân loại BTNT, xác định các năng lực có thể hình thành, phát triển cho học viên, và đề xuất quy trình thiết kế và sử dụng BTNT cùng hệ tiêu chí đánh giá. Về thực tiễn, luận án phác họa bức tranh thực trạng, đề xuất quy trình và hướng dẫn sư phạm cụ thể, góp phần tăng tính hoạt hóa của PPDH, giảm tính giáo điều và tăng ý nghĩa ứng dụng của chuyên ngành Lý luận và Lịch sử giáo dục vào thực tiễn hoạt động quân sự.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

  • 1.1. Những nghiên cứu liên quan đến thiết kế, sử dụng bài tập nhận thức trong dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở trường sĩ quan quân đội theo tiếp cận năng lực
    • 1.1.1. Những công trình nghiên cứu liên quan đến thiết kế, sử dụng bài tập nhận thức trong dạy học theo tiếp cận năng lực