NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG CHÍNH ĐẾN VIỆC LỰA CHỌN PHƯƠNG THỨC ĐI LẠI VÀ GIẢI PHÁP TĂNG TỶ LỆ SỬ DỤNG HỆ THỐNG XE BUÝT CÔNG CỘNG TẠI CÁC ĐÔ THỊ LỚN VIỆT NAM
Kỹ thuật Xây dựng Công trình Giao thông
Luận án "Nhân tố tác động chính đến việc lựa chọn phương thức đi lại và giải pháp tăng tỷ lệ sử dụng hệ thống xe buýt công cộng tại các đô thị lớn Việt Nam" được thực hiện trong bối cảnh giao thông cá nhân (GTCN) đang tăng trưởng nhanh chóng ở các đô thị lớn tại Việt Nam và trên thế giới, gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sức khỏe, môi trường, kinh tế và xã hội. Phát triển giao thông công cộng (GTCC), đặc biệt là xe buýt, được xem là giải pháp hiệu quả và bền vững. Tuy nhiên, ở Việt Nam, hệ thống GTĐT vẫn chủ yếu là xe hai bánh (>80%), GTCC chưa hoàn chỉnh và tỷ lệ sử dụng xe buýt còn thấp (dưới 10% ở Tp.HCM và khoảng 1,2% ở Đà Nẵng). Các nghiên cứu trong nước về lòng trung thành của hành khách đối với xe buýt còn hiếm hoi, và các nghiên cứu quốc tế không hoàn toàn phù hợp với điều kiện đặc thù của Việt Nam.
Mục tiêu chung của luận án là nghiên cứu nhằm xác định các yếu tố tác động đến việc lựa chọn phương tiện đi lại nói chung, lựa chọn và chuyển đổi phương tiện sang xe buýt, cũng như lòng trung thành của hành khách đối với hệ thống xe buýt trong điều kiện GTĐT Việt Nam, từ đó đề xuất các định hướng chính sách và giải pháp phù hợp để duy trì và tăng việc sử dụng hệ thống xe buýt trong tương lai.
Để đạt được mục tiêu này, luận án đã phát triển các mô hình phù hợp về lựa chọn phương tiện, chọn/chuyển đổi phương tiện sang xe buýt và lòng trung thành của hành khách, đồng thời xác định các yếu tố tác động cụ thể. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra 11 yếu tố tác động đến lựa chọn phương tiện nói chung, 7 yếu tố tác động đến lựa chọn xe buýt, 8 yếu tố tác động đến chuyển đổi sang xe buýt và 8 yếu tố tác động đến lòng trung thành. Nhiều yếu tố này mang tính đặc thù của GTĐT Việt Nam, khác biệt so với các nghiên cứu trước (ví dụ: yếu tố sự có mặt của điểm dừng tạm thời, điều kiện thời tiết, điều kiện trạm dừng xe buýt, lợi ích sức khỏe và lợi ích môi trường).
Luận án cũng đóng góp vào cơ sở khoa học và phương pháp luận cho nghiên cứu tương tác giữa hành khách sử dụng và hệ thống giao thông (HTI) trong điều kiện GTĐT Việt Nam, phát triển các mô hình cụ thể (1,2,3 và LOY-SOR), và bổ sung, hoàn thiện thang đo chất lượng liên quan đến cảm nhận lòng trung thành của hành khách, đặc biệt là khái niệm cảm nhận về lợi ích sức khỏe (PHB) và lợi ích môi trường (PEB) dựa trên quan điểm người sử dụng. Trên cơ sở các kết quả này, luận án đề xuất tổng cộng 4 chính sách và 26 giải pháp cụ thể nhằm tăng cường sử dụng hệ thống xe buýt. Luận án sử dụng kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, với các mô hình hồi quy logit và PLS-SEM.