MÔ HÌNH QUY HOẠCH LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG - DU LỊCH VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG
Quy hoạch vùng và đô thị
Luận án "Mô hình quy hoạch làng nghề truyền thống - du lịch vùng Đồng bằng sông Hồng" của Nguyễn Thu Hương, hoàn thành tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội năm 2021, tập trung giải quyết nhu cầu cấp thiết về một mô hình phát triển bền vững cho các làng nghề truyền thống (LNTT) tại Đồng bằng sông Hồng (ĐBSH). Vùng ĐBSH, cái nôi văn hóa Việt, sở hữu 810 làng nghề, LNTT, trong đó nhiều làng có tiềm năng lớn để phát triển du lịch văn hóa, trải nghiệm. Tuy nhiên, việc khai thác còn tự phát, đóng góp kinh tế du lịch hạn chế, môi trường bị ô nhiễm và các giá trị văn hóa nghề truyền thống có nguy cơ mai một dưới áp lực đô thị hóa, công nghiệp hóa.
Mục đích chính của luận án là đề xuất một mô hình quy hoạch LNTT - Du lịch tích hợp, dựa trên tiềm năng văn hóa và di sản, nhằm ổn định đời sống cộng đồng, bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nông thôn bền vững. Luận án đã thiết lập các nguyên tắc, quan điểm xây dựng mô hình, đồng thời xây dựng bộ tiêu chí cụ thể để thiết lập, đánh giá và xác định ngưỡng hoạt động của mô hình quy hoạch LNTT-Du lịch.
Các đóng góp mới của luận án bao gồm việc đề xuất 05 nguyên tắc xây dựng mô hình quy hoạch LNTT – Du lịch, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá với tổng điểm 100 phân bổ cho các nhóm tiêu chí như SPDL, không gian du lịch, hạ tầng, sự tham gia cộng đồng, quản lý và hiệu quả hoạt động. Luận án cũng đề xuất các mô hình sản phẩm du lịch (SPDL) đặc thù và chung, mô hình kinh tế tổng hợp ba nhóm (nông nghiệp, nghề, du lịch), mô hình quy hoạch không gian ở cấp độ xã và điểm dân cư nông thôn cho ba nhóm nghề chính (mây tre đan, gốm sứ, thêu dệt lụa), cùng các mô hình liên kết và quản lý vận hành, chính sách hỗ trợ. Đặc biệt, luận án đã ứng dụng mô hình vào làng gốm Phù Lãng, chứng minh tính phù hợp và khả thi trong thực tiễn.
Luận án mang ý nghĩa khoa học sâu sắc trong việc hệ thống hóa cơ sở lý luận và phương pháp tiếp cận liên ngành cho quy hoạch LNTT - Du lịch bền vững, đồng thời cung cấp tài liệu tham khảo giá trị cho công tác quản lý, nghiên cứu và giảng dạy. Về mặt thực tiễn, các đề xuất này đóng góp trực tiếp vào quy hoạch phát triển ba nhóm nghề trọng tâm của vùng ĐBSH, góp phần nâng cao nhận thức và thúc đẩy phát triển bền vững các giá trị văn hóa làng xã.