TỔ CHỨC KHÔNG GIAN NỘI THẤT PHÒNG HỌC TRONG CÁC TRƯỜNG MẪU GIÁO THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN TƯ DUY SÁNG TẠO
Kiến trúc (Mã số: 9.58.01.01)
Luận án "Tổ chức không gian nội thất phòng học trong các trường mẫu giáo theo hướng phát triển tư duy sáng tạo" của Nguyễn Việt Khoa, chuyên ngành Kiến trúc (Mã số: 9.58.01.01), được thực hiện tại Trường Đại học Xây dựng vào năm 2021, tập trung giải quyết sự bất cập giữa yêu cầu của phương pháp giáo dục phát triển tư duy sáng tạo (PTTDST) và cơ sở vật chất hiện có trong các trường mẫu giáo tại Việt Nam. Bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao, nhấn mạnh sự cần thiết phải đổi mới giáo dục từ bậc mẫu giáo (3-5 tuổi) theo hướng kích thích sáng tạo.
Mục đích của nghiên cứu là hình thành các giải pháp kiến trúc nội thất có khả năng giúp phát triển năng lực tư duy sáng tạo cho trẻ em tuổi mẫu giáo. Để đạt được mục tiêu này, luận án tiến hành nghiên cứu sâu về cấu trúc không gian, phân chia không gian đa cấp độ, điều chỉnh diện tích mặt bằng, và các thành phần cấu thành không gian nội thất phòng học. Đồng thời, nghiên cứu cũng tập trung vào thiết bị và đồ nội thất, nhấn mạnh sự linh hoạt, khả năng hình thành đơn nguyên và áp dụng hệ thống module.
Nội dung nghiên cứu bao gồm tổng quan về không gian nội thất lớp mẫu giáo theo hướng PTTDST trên thế giới và tại Việt Nam, xây dựng cơ sở khoa học về các yếu tố tác động đến sự hình thành không gian kích thích sáng tạo, và đề xuất các giải pháp tổ chức không gian nội thất. Luận án chỉ ra rằng các trường mẫu giáo công lập còn nhiều hạn chế về cơ sở vật chất, trong khi các trường tư nhân có điều kiện tốt hơn nhưng học phí cao. Vấn đề tồn tại là sự thiếu đồng bộ giữa chương trình PTTDST và cơ sở vật chất hiện có, cùng với việc thiếu các tiêu chí đánh giá và trang thiết bị chưa kích thích sáng tạo.
Dựa trên các phân tích về tâm sinh lý trẻ (đặc biệt giai đoạn 4-5 tuổi), các lý luận giáo dục mới ("Trí thông minh đa chiều", "lấy trẻ làm trung tâm", "học là chơi, chơi mà học"), cùng các yếu tố nhân trắc học, ánh sáng, màu sắc và vật liệu, luận án đề xuất các quan điểm và nguyên tắc cốt lõi. Trong đó, không gian phòng học được định hướng là không gian linh hoạt, đa chức năng, hòa nhập thiên nhiên, sử dụng vật liệu an toàn và đồ nội thất có khả năng lắp ráp, chuyển hóa.
Các đóng góp chính của luận án bao gồm việc bổ sung quan điểm, nguyên tắc, tiêu chí nhận diện và đánh giá chất lượng không gian nội thất phòng học PTTDST tại Việt Nam. Đặc biệt, luận án đề xuất chuyển đổi không gian "phòng học mẫu giáo" truyền thống thành "không gian phòng chơi cho trẻ mẫu giáo", nơi trẻ là chủ thể tự tạo nên không gian thông qua các hoạt động thực tiễn. Hai nhóm giải pháp cơ bản được đưa ra là giải pháp về tổ chức không gian kiến trúc nội thất (cấu trúc, diện tích, mặt bằng, phân chia đa cấp độ, phân vùng chức năng) và giải pháp về trang thiết bị, đồ nội thất (linh hoạt, module hóa, lắp ráp để kích thích sự tò mò và trải nghiệm của trẻ). Những đề xuất này kỳ vọng nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, giảm chi phí và tạo môi trường học tập tiên tiến cho trẻ mẫu giáo trên cả nước.